Trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng siết chặt trên toàn cầu, chuyển đổi xanh đang dần trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Không chỉ giúp tối ưu chi phí vận hành, xu hướng này còn mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường cao cấp, nâng tầm thương hiệu và thu hút nguồn vốn đầu tư bền vững.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp sản xuất công nghiệp đã bắt đầu triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, phần lớn vẫn ở trạng thái bị động, chủ yếu nhằm đáp ứng yêu cầu từ đối tác hoặc cơ quan quản lý, thay vì xuất phát từ chiến lược dài hạn. Điều này phản ánh một khoảng trống đáng kể trong tư duy phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp.
Các khảo sát gần đây chỉ ra rằng không ít doanh nghiệp vẫn thiếu định hướng rõ ràng về chuyển đổi xanh. Nhiều tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến giảm phát thải CO2 hay phát triển bền vững chưa được phổ biến rộng rãi, ngoại trừ một số lĩnh vực như dệt may, chế biến hải sản hay gỗ, nơi chịu áp lực trực tiếp từ các thị trường xuất khẩu. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp còn lại vẫn chưa nắm bắt đầy đủ yêu cầu cũng như lộ trình thực hiện.
Sự chênh lệch về nhận thức cũng thể hiện rõ giữa các nhóm doanh nghiệp. Những đơn vị sử dụng năng lượng trọng điểm thường chủ động hơn trong việc kiểm kê khí nhà kính, tiết kiệm nguyên liệu. Ngược lại, các doanh nghiệp quy mô nhỏ lại chưa thực sự quan tâm do áp lực chi phí và hạn chế về nguồn lực. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường châu Âu, mức độ hiểu biết về quy định môi trường, xử lý rác thải hay tiêu chuẩn xanh cũng cao hơn, do phải tuân thủ yêu cầu khắt khe từ đối tác nhập khẩu.
Theo bà Nguyễn Hồng Loan - Giám đốc điều hành Công ty TNHH Kiến tạo Khí hậu xanh, chuyển đổi xanh không đơn thuần là giải pháp giảm phát thải mà còn là nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Bà cho rằng nếu doanh nghiệp chậm thích ứng, chi phí tuân thủ sẽ gia tăng khi các quy định bắt buộc được áp dụng, đồng thời đối mặt nguy cơ mất thị trường tại các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường cao.
“Chuyển đổi xanh giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí bằng cách tiết kiệm năng lượng, nguyên liệu và xử lý chất thải hiệu quả. Đồng thời, doanh nghiệp có thể gia nhập chuỗi cung ứng toàn cầu bằng cách đáp ứng yêu cầu phát thải và ESG, từ đó mở rộng thị trường và tăng cường cạnh tranh”, bà Loan nhấn mạnh.
Không dừng lại ở đó, việc triển khai các mô hình sản xuất bền vững còn giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn tài chính xanh như vốn vay ưu đãi, trái phiếu xanh hay các quỹ đầu tư ESG. Đặc biệt, cơ hội tham gia thị trường các-bon trong nước và quốc tế cũng mở ra khả năng gia tăng nguồn thu mới.
Dù vậy, hành trình chuyển đổi xanh không tránh khỏi những rào cản. Chi phí đầu tư ban đầu, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn là thách thức lớn. Bên cạnh đó, hạn chế về thông tin, thiếu nhân lực chuyên môn và công cụ đo lường phát thải cũng khiến nhiều doanh nghiệp lúng túng trong quá trình triển khai.
Trước thực tế này, bà Nguyễn Hồng Loan cho rằng doanh nghiệp cần sớm nhận thức chuyển đổi xanh là xu thế tất yếu, từ đó xây dựng chiến lược rõ ràng, có lộ trình cụ thể và gắn với mục tiêu kinh doanh trung, dài hạn. Việc bắt đầu từ những giải pháp đơn giản như tiết kiệm năng lượng, cải tiến quy trình hay phân loại rác sẽ giúp giảm áp lực ban đầu và tạo đà cho các bước đi tiếp theo.
Dù tiềm năng chuyển đổi xanh còn rất lớn, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn lựa chọn lộ trình trung và dài hạn do hạn chế về tài chính và nhân lực. Trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn duy trì lợi thế cạnh tranh. Đây không chỉ là áp lực, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc, nâng cao giá trị và khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
