Vùng nguyên liệu thuộc dự án liên kết có thể được ngân sách hỗ trợ tối đa 80% chi phí hợp lệ, với mức không quá 500 triệu đồng mỗi dự án/năm. Đây là chính sách mới được đề xuất tại Dự thảo Nghị định về phát triển liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững ngày 21/8/2026, dự kiến thay thế Nghị định 98/2018/NĐ-CP, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường biên soạn.
Khoản hỗ trợ được đề xuất dành cho các nội dung dùng chung của vùng nguyên liệu, gồm khảo sát, lập bản đồ, xây dựng cơ sở dữ liệu; thiết lập nhật ký điện tử và hệ thống truy xuất nguồn gốc; xây dựng quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng; kiểm nghiệm, giám sát và chứng nhận sản phẩm.
Kinh phí cũng có thể được sử dụng để duy trì dữ liệu, quản lý mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói và áp dụng công nghệ giám sát. Việc cấp mã số và chứng nhận vẫn thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành, trong khi dự thảo chỉ đề xuất hỗ trợ các hoạt động phục vụ chung cho vùng nguyên liệu.
Hiện Nghị định 98/2018/NĐ-CP chưa có chính sách riêng cho phát triển vùng nguyên liệu mà chủ yếu hỗ trợ tư vấn liên kết, đầu tư hạ tầng, đào tạo, khuyến nông, giống, vật tư, bao bì và nhãn mác.
Theo Báo cáo tổng kết Nghị định 98, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đến hết tháng 6/2025, ngân sách đã bố trí 3.186 tỷ đồng cho 2.938 dự án, kế hoạch liên kết. Trong đó, 66,2% kinh phí dành cho hoạt động khuyến nông, đào tạo, giống, vật tư, bao bì và nhãn mác, trong khi hạ tầng và máy móc chiếm 30,1%.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định Nghị định 98 chưa có cơ chế đủ rõ để hỗ trợ tổ chức vùng nguyên liệu đạt chuẩn, quản lý mã số, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng. Vì vậy, tại nhiều địa phương, các khâu từ sản xuất, thu mua đến sơ chế, chế biến và tiêu thụ vẫn chưa được kết nối đồng bộ.
Theo định hướng mới, nguồn lực hỗ trợ liên kết sẽ được chuyển sang các điều kiện có thể sử dụng chung và duy trì qua nhiều vụ sản xuất. Người dân không trực tiếp nhận khoản hỗ trợ 80%, nhưng có thể thụ hưởng các hệ thống dùng chung như cơ sở dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, quy trình sản xuất, kiểm nghiệm và chứng nhận chất lượng.
Đáng chú ý, mức hỗ trợ 80% là mức trần, không phải tỷ lệ được áp dụng mặc nhiên. Kinh phí cụ thể sẽ phụ thuộc vào dự án được phê duyệt, dự toán, kết quả thực hiện và khả năng cân đối ngân sách. Phần chi phí còn lại do các chủ thể tham gia và các nguồn vốn hợp pháp khác bố trí.
Một điểm mới khác của dự thảo là vùng nguyên liệu không nhất thiết phải bao gồm các thửa đất liền kề. Theo đó, vùng nguyên liệu có thể được hình thành từ nhiều khu vực sản xuất phân tán nếu được quản lý thống nhất thông qua mã vùng, dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và quy trình sản xuất.
Quy định này mở rộng khả năng tham gia cho các hộ có diện tích sản xuất nhỏ hoặc có đất nằm tại nhiều khu vực khác nhau. Dự thảo không quy định một ngưỡng diện tích chung đối với từng hộ mà giao UBND cấp tỉnh căn cứ vào ngành hàng, điều kiện sản xuất và yêu cầu thị trường để cụ thể hóa quy mô vùng nguyên liệu.
Người sản xuất tham gia vùng phải tuân thủ quy trình, tiêu chuẩn chất lượng và các cam kết liên kết. Chủ trì liên kết có trách nhiệm phối hợp tổ chức, quản lý và duy trì vùng nguyên liệu, đồng thời thực hiện truy xuất nguồn gốc và quản lý dữ liệu.
Các dự án có hợp tác xã tham gia tổ chức sản xuất, điều phối hoặc cung cấp dịch vụ được xếp vào nhóm ưu tiên hỗ trợ. Những vùng thuộc địa bàn khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu cũng được ưu tiên.
Dự thảo cũng tạo thêm không gian để địa phương phát triển các nội dung dùng chung của vùng nguyên liệu ngay cả khi chưa có dự án liên kết được phê duyệt. Tuy nhiên, việc hỗ trợ phải nằm trong chương trình, kế hoạch hoặc dự án phát triển vùng nguyên liệu đã được cấp có thẩm quyền thông qua.
Theo đó, UBND các cấp có thể chủ động chuẩn bị bản đồ, cơ sở dữ liệu, quy trình sản xuất, hệ thống truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng, tạo nền tảng cho việc hình thành các chuỗi liên kết. Hơn nữa, các nội dung này phải phục vụ chung cho vùng, có kết quả đầu ra cụ thể và tạo điều kiện để nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp và người sản xuất tham gia.
Tuy nhiên, trường hợp chưa có dự án liên kết không mặc nhiên được áp dụng mức hỗ trợ tối đa 80%. Kinh phí thực hiện sẽ căn cứ vào nguồn lực được cấp có thẩm quyền bố trí, trong phạm vi các chương trình và dự toán ngân sách đã được phê duyệt.
Chính sách phát triển vùng nguyên liệu cũng không bao gồm chi phí trực tiếp cho sản xuất, giống, vật tư hoặc hoạt động thường xuyên của tổ chức, cá nhân. Những khoản này tiếp tục được xem xét theo chính sách khuyến nông và các quy định chuyên ngành, nhằm tránh hỗ trợ trùng lặp từ ngân sách./.
