Bốn hướng hợp tác cho an ninh lương thực APEC
Ngày 25/8, tại thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, Hội nghị Bộ trưởng các nền kinh tế APEC về An ninh lương thực lần thứ 11 diễn ra với sự tham dự của lãnh đạo ngành nông nghiệp đến từ 21 nền kinh tế thành viên. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh an ninh lương thực khu vực và toàn cầu đang chịu tác động từ nhiều yếu tố, trong đó có biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị, gián đoạn chuỗi phân phối, già hóa dân số và tình trạng suy dinh dưỡng tại các khu vực dễ bị tổn thương.
Với việc khu vực APEC chiếm gần một nửa sản lượng và thương mại lương thực toàn cầu, những vấn đề được đặt ra tại hội nghị có ý nghĩa đối với khả năng duy trì nguồn cung và hoạt động của chuỗi lương thực trong khu vực. Các nền kinh tế thành viên đã tập trung trao đổi về những giải pháp nhằm ứng phó với các thách thức đang tác động đến hệ thống lương thực, trong đó chú trọng duy trì tri thức bản địa, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, mở cửa thị trường cũng như tăng cường phối hợp giữa các nền kinh tế.
Trong khuôn khổ hội nghị, các Bộ trưởng cũng thống nhất Tuyên bố chung Hàng Châu, khẳng định quyết tâm xây dựng một cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương cởi mở, năng động, kiên cường và hòa bình. Tuyên bố tiếp tục nhấn mạnh an ninh lương thực là một ưu tiên chung, đồng thời thúc đẩy hợp tác dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; quản lý hiệu quả tài nguyên thiên nhiên; tạo thuận lợi cho thương mại nông sản và tăng cường đầu tư vào nông nghiệp.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam Trịnh Việt Hùng đánh giá cao vai trò chủ nhà của Trung Quốc trong năm APEC 2026 với chủ đề “Xây dựng Cộng đồng châu Á-Thái Bình Dương cùng phát triển thịnh vượng”.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam khẳng định cam kết mạnh mẽ đối với việc triển khai Lộ trình An ninh lương thực APEC đến năm 2030 và đưa ra 4 định hướng hợp tác trọng tâm. Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, các nền kinh tế cần xây dựng những chuỗi giá trị nông - thực phẩm có khả năng chống chịu và kết nối bền chặt hơn. Cùng với đó là thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới và chuyển đổi số, tạo điều kiện để các công nghệ tiên tiến như AI, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học và nông nghiệp chính xác đến gần hơn với người nông dân.
Việt Nam cũng đề xuất huy động các nguồn lực đầu tư và tài chính đổi mới để nhân rộng các mô hình thí điểm thành những giải pháp có quy mô lớn. Hướng hợp tác thứ tư là tăng cường chia sẻ tri thức, xây dựng năng lực và thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các diễn đàn APEC.
Những đề xuất này được Việt Nam đặt trong yêu cầu nâng cao chất lượng và khả năng chống chịu của nền nông nghiệp thông qua khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đồng thời kêu gọi các nền kinh tế thành viên hướng tới 3 chuyển đổi mang tính đột phá: Chuyển từ nông nghiệp số sang hệ thống nông nghiệp-thực phẩm số; từ các thử nghiệm công nghệ đơn lẻ sang các giải pháp có thể nhân rộng; từ đổi mới sáng tạo riêng lẻ sang xây dựng mạng lưới đối tác đổi mới sáng tạo APEC.
Các đề xuất của Việt Nam nhận được sự đánh giá cao và đồng thuận từ đại diện các nền kinh tế tham dự. Nhiều thành viên bày tỏ mong muốn tiếp tục phối hợp với Việt Nam để xây dựng sự đồng thuận, hướng tới Hội nghị Bộ trưởng An ninh lương thực APEC năm 2027 tại Việt Nam với một tầm nhìn chung và chương trình hành động thực chất.
Trong khuôn khổ hội nghị, Việt Nam cũng chính thức công bố Định hướng Đề xuất cho Hợp tác APEC về nông nghiệp và An ninh lương thực năm 2027 với chủ đề “Hệ thống nông sản-thực phẩm đổi mới và kiên cường vì sự thịnh vượng chung”. Đây là bước chuẩn bị quan trọng khi Việt Nam đảm nhận vai trò chủ trì APEC 2027.
Tăng hợp tác với New Zealand, mở rộng cơ hội cho nông sản Việt
Trước đó, cuối ngày 24/8 tại Hàng Châu, trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng An ninh lương thực APEC lần thứ 11, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đã có cuộc gặp song phương với Bộ trưởng Bộ An toàn Thực phẩm và Đa dạng Sinh học New Zealand Andrew Hoggard. Cuộc gặp tập trung vào hợp tác song phương trong lĩnh vực nông nghiệp, đồng thời trao đổi về công tác chuẩn bị cho APEC 2027 khi Việt Nam đảm nhận vai trò chủ trì.
Tại cuộc gặp, Việt Nam đề xuất một số lĩnh vực ưu tiên trong năm APEC 2027, gồm thúc đẩy an ninh lương thực trong khu vực, phát triển hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững, phát triển nông nghiệp xanh và phát thải thấp, cũng như ứng phó với biến đổi khí hậu. Việt Nam mong muốn New Zealand hỗ trợ trong quá trình thực hiện những mục tiêu này.
Một nội dung được quan tâm là mở cửa thị trường cho nông sản. Việt Nam đề nghị New Zealand tạo điều kiện để các sản phẩm chủ lực như sầu riêng, chanh leo và vải có thêm cơ hội tiếp cận thị trường. Đối với sầu riêng, hai bên cần tiếp tục xử lý vấn đề liên quan đến tiêu chuẩn nhập khẩu và quy trình kiểm dịch. Hiện New Zealand chưa xây dựng tiêu chuẩn nhập khẩu và quy trình kiểm dịch đối với mặt hàng này. Để mở cửa thị trường cho một loại quả mới, cần thiết lập các tiêu chuẩn kiểm dịch trên cơ sở xác định sâu bệnh, dịch bệnh theo các quy chuẩn quốc tế.
Cùng với thương mại, hợp tác về môi trường và nông nghiệp thông minh cũng được hai bên trao đổi. Các nội dung được quan tâm gồm giảm phát thải metan, phát triển nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu và xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững. New Zealand có kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến trong những lĩnh vực này và sẵn sàng chia sẻ với Việt Nam.
Hợp tác khoa học, công nghệ và đào tạo cũng được xác định là một hướng phối hợp quan trọng. Việt Nam đề xuất tăng cường trao đổi học sinh, chuyên gia, đào tạo nhân lực chất lượng cao tại New Zealand, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ và môi trường. Thực tế, hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực nông nghiệp đã được triển khai thông qua chương trình hỗ trợ các trang trại bò sữa ở Việt Nam. Các chuyên gia New Zealand được cử sang Việt Nam 6 tháng một lần để đào tạo cán bộ và chuyên gia tại các trang trại công nghệ cao.
Bên cạnh an ninh lương thực, Việt Nam và New Zealand cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn vệ sinh an toàn, phòng chống dịch bệnh và vi khuẩn trong sản phẩm. Hai bên trao đổi về việc xây dựng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm chung trong khuôn khổ APEC, qua đó tránh những khó khăn trong thương mại quốc tế, bảo đảm lòng tin của người tiêu dùng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
New Zealand hiện cũng hỗ trợ nhiều nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua các chương trình đào tạo cho nông dân, giúp nâng cao kiến thức kỹ thuật và hỗ trợ người sản xuất xử lý những rào cản trong quá trình sản xuất. Đây là một trong những lĩnh vực Việt Nam có thể tiếp tục tăng cường trao đổi và hợp tác với New Zealand trong thời gian tới.
Về các cam kết hợp tác, New Zealand hoàn toàn ủng hộ những ưu tiên của Việt Nam tại APEC 2027, đặc biệt là định hướng phát triển hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững. New Zealand sẽ cử cán bộ đến các bộ, ngành liên quan của Việt Nam để xác định những lĩnh vực cụ thể cần hỗ trợ, từ đó xây dựng các chương trình hợp tác chi tiết.
Hai bên thống nhất tiếp tục duy trì trao đổi thường xuyên từ nay đến APEC 2027. Một số nội dung cần tiếp tục xử lý gồm việc New Zealand xây dựng quy trình kiểm dịch đối với sầu riêng và các sản phẩm nông sản khác của Việt Nam; tăng cường hợp tác trong xây dựng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm chung trong APEC; đồng thời thực hiện các bước chuẩn bị cần thiết để bảo đảm thành công của Hội nghị Bộ trưởng An ninh lương thực APEC năm 2027.
Về phía Việt Nam, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được chỉ định làm đầu mối liên lạc. Việt Nam cũng sẽ tiếp tục chuẩn bị các nội dung cụ thể cho Hội nghị An ninh lương thực cấp Bộ trưởng trong khuôn khổ APEC 2027.
Từ những trao đổi tại Hội nghị Bộ trưởng An ninh lương thực APEC lần thứ 11 và cuộc gặp giữa Việt Nam với New Zealand, có thể thấy các ưu tiên của Việt Nam cho APEC 2027 đang từng bước được cụ thể hóa. An ninh lương thực, hệ thống lương thực - thực phẩm bền vững, nông nghiệp xanh, ứng phó biến đổi khí hậu, khoa học công nghệ, đào tạo nhân lực và mở cửa thị trường đều được đặt trong chương trình hợp tác.
