Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng, lấy ý kiến đối với dự thảo tờ trình Quyết định ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính cập nhật năm 2026. Điểm đáng chú ý của dự thảo là đề xuất bổ sung thêm 1.237 cơ sở vào diện phải kiểm kê khí nhà kính, nâng tổng số cơ sở thuộc danh mục lên hơn 3.400 đơn vị, tăng mạnh so với 2.166 cơ sở tại Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg.
Theo dự thảo, danh mục các lĩnh vực phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê tiếp tục bao gồm các ngành trọng điểm như năng lượng, giao thông vận tải, xây dựng, các quá trình công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất, cùng lĩnh vực xử lý chất thải.
Việc rà soát, cập nhật danh mục được thực hiện trên cơ sở tổng hợp dữ liệu do các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố cung cấp. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, số lượng cơ sở tăng ở hầu hết các lĩnh vực quản lý như công thương, xây dựng, giao thông vận tải và môi trường.
Trong đó, nhóm ngành Công Thương tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với các nhà máy điện và cơ sở sản xuất công nghiệp có mức tiêu thụ năng lượng từ 1.000 TOE/năm trở lên. Đáng chú ý, số lượng cơ sở thuộc lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử tăng mạnh, chiếm khoảng 25-30% tổng số cơ sở bổ sung mới của ngành. Nhóm sản xuất sản phẩm từ nhựa cũng ghi nhận mức gia tăng đáng kể, chiếm khoảng 15-18%.
Đối với ngành Xây dựng, danh mục tập trung vào các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng và các tòa nhà thương mại quy mô lớn. Trong đó, các cơ sở sản xuất vật liệu từ đất sét như gạch, ngói, gốm sứ chiếm tỷ lệ cao nhất, khoảng 45,7%. Bên cạnh đó, nhóm tòa nhà thương mại và cơ sở lưu trú tại các đô thị đặc biệt chiếm khoảng 23,5%.
Ở lĩnh vực giao thông vận tải, dự kiến có 83 cơ sở thuộc diện kiểm kê khí nhà kính, tăng thêm 8 đơn vị so với danh mục hiện hành và chiếm khoảng 2,5% tổng số cơ sở trong dự thảo mới. Đây chủ yếu là các doanh nghiệp vận tải hàng hóa, hành khách và đơn vị khai thác hạ tầng cảng biển, cảng hàng không có mức tiêu thụ năng lượng lớn. Cơ cấu ngành tập trung vào vận tải đường bộ và dịch vụ hỗ trợ hàng không nhằm bao quát các đầu mối phát thải lớn trong chuỗi logistics.
Trong khi đó, lĩnh vực môi trường tập trung vào các cơ sở xử lý, tiêu hủy chất thải rắn quy mô lớn. Các hoạt động xử lý và tiêu hủy chất thải, bao gồm chôn lấp và đốt rác phát điện, chiếm tới 86,7% số cơ sở thuộc lĩnh vực này.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc gia tăng số lượng cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính là kết quả của quá trình rà soát, cập nhật dữ liệu sau sáp nhập đơn vị hành chính tại nhiều địa phương, đồng thời bám sát các tiêu chí được quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP.
Thực tiễn triển khai thời gian qua cho thấy, cùng với việc hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về phát thải và sự thay đổi quy mô sản xuất, tiêu thụ năng lượng tại doanh nghiệp, nhiều cơ sở hiện đã đáp ứng điều kiện nhưng chưa được đưa vào danh mục trong các giai đoạn trước.
Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh, việc cập nhật danh mục lần này nhằm bảo đảm tính đầy đủ và chính xác của hệ thống kiểm kê khí nhà kính, phục vụ công tác quản lý phát thải và phân bổ hạn ngạch phát thải theo lộ trình. Đồng thời, việc bổ sung không làm phát sinh thêm đối tượng ngoài phạm vi điều chỉnh của chính sách hiện hành.
Việc ban hành danh mục cập nhật năm 2026 được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực giảm phát thải khí nhà kính, góp phần thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam, đặc biệt trong khuôn khổ Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu và Thỏa thuận Paris.
Đây cũng được xem là nền tảng quan trọng để triển khai mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính giai đoạn 2026-2030, đồng thời làm cơ sở xác định hạn ngạch phát thải cho doanh nghiệp. Kết quả kiểm kê khí nhà kính sẽ là dữ liệu đầu vào quan trọng để các doanh nghiệp tham gia thị trường carbon trong thời gian tới, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững của nền kinh tế.
