Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) vừa thông báo kế hoạch chuyển nhượng toàn bộ cổ phần đang nắm giữ tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank, mã EIB).
Theo thông báo, HFIC đăng ký bán toàn bộ hơn 8,49 triệu cổ phiếu EIB, tương đương 0,45% vốn điều lệ của Eximbank. Giá khởi điểm dự kiến là 17.393 đồng/cổ phiếu, cao hơn khoảng 8% so với thị giá cổ phiếu EIB trên sàn chứng khoán tại thời điểm công bố thông tin. Kết phiên giao dịch ngày 3/11, cổ phiếu EIB dừng ở mức 16.050 đồng/cổ phiếu, giảm 25,12% so với đầu năm, đưa vốn hóa thị trường của Eximbank xuống còn khoảng 29.869 tỷ đồng.
Theo HFIC, việc chuyển nhượng khoản đầu tư trại Eximbank xuất phát từ những biến động thường xuyên trong đội ngũ lãnh đạo cấp cao của ngân hàng. Việc duy trì khoản đầu tư tại ngân hàng này có thể gây ra khó khăn cho HFIC quản lý hiệu quả vốn đầu tư. Do đó, việc chuyển nhượng cổ phiếu EIB sẽ giúp HFIC thu hồi vốn, tạo nguồn lực cơ cấu danh mục đầu tư và phân bổ vốn cho các hoạt động đầu tư khác phù hợp với định hướng và kế hoạch đầu tư của HFIC.
HFIC cũng cho biết người đại diện phần vốn của doanh nghiệp tại Eximbank không tham gia hội đồng quản trị, ban kiểm soát cũng như hoạt động quản lý, điều hành ngân hàng. Do đó, việc thoái vốn được đánh giá không ảnh hưởng đến hoạt động của Eximbank và các cổ đông còn lại.
HFIC là doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước, tiền thân là Quỹ Đầu tư phát triển đô thị TP.HCM (HIFU). Đơn vị này bắt đầu đầu tư vào Eximbank từ năm 2006 với giá trị vốn ban đầu theo mệnh giá là 12,15 tỷ đồng, giá vốn khoảng 10.312 đồng/cổ phiếu.
Trong giai đoạn 2007-2014, ngoài các khoản chia cổ tức bằng cổ phiếu, EIB còn chia cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ bình quân là 9,29%/năm. Tuy nhiên từ năm 2015 đến năm 2022, EIB đều không chia cổ tức cho cổ đông do khoản lỗ lũy kế được hạch toán hồi tố cho năm 2014 liên quan đến điều chỉnh lợi nhuận từ năm 2010-2013 (EIB đã xử lý hết lỗ lũy kế vào cuối năm 2017).
Năm 2023, EIB chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 38% (từ nguồn lợi nhuận sau thuế 2017-2022), năm 2024, EIB chia cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 3% và cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 7% còn năm 2025 và 2026, EIB không chia cổ tức.
Theo HFIC, trong 90 phiên giao dịch gần nhất (tính đến ngày 7/10), cổ phiếu EIB được giao dịch trong mức giá từ 16.000 đồng/cổ phiếu đến 21.450 đồng/cổ phiếu, tổng khối lượng giao dịch đạt 892,9 triệu cổ phiếu, khối lượng giao dịch bình quân mỗi ngày đạt 9,9 triệu cổ phiếu.
Với thanh khoản hiện tại của cổ phiếu EIB và mức độ giao dịch trên thị trường, HFIC đánh giá việc chuyển nhượng phần vốn của HFIC tại EIB (gần 8,49 triệu cổ phiếu) là có cơ sở thực hiện và có khả năng thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư. Tuy nhiên, khả năng thực hiện giao dịch thực tế còn phụ thuộc vào nhu cầu của nhà đầu tư và điều kiện thị trường tại thời điểm chuyển nhượng vốn.
Vì vậy, HFIC dự kiến giá khởi điểm của lô cổ phiếu tại thời điểm chuyển nhượng là 17.393 đồng mỗi đơn vị, tương đương tổng giá trị khoảng 147,61 tỷ đồng.
Ngoài HFIC, một cổ đông Nhà nước khác đang nắm giữ cổ phần tại Eximbank là Vietcombank, với tỷ lệ sở hữu khoảng 4,51%. Trong khi đó, Tập đoàn Gelex hiện là cổ đông lớn duy nhất của ngân hàng với tỷ lệ nắm giữ 10%.
Lợi nhuận 9 tháng giảm gần 58%, quy mô tài sản thu hẹp
Bên cạnh những biến động liên tục về nhân sự cấp cao tại Eximbank, kế hoạch thoái vốn của HFIC diễn ra trong bối cảnh ngân hàng đang đối mặt với nhiều khó khăn trong hoạt động kinh doanh, lợi nhuận sụt giảm mạnh và quy mô tín dụng thu hẹp.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, Eximbank ghi nhận lợi nhuận trước thuế trong quý đạt 186 tỷ đồng, giảm gần 67% so với cùng kỳ năm trước và cũng là một trong những quý có mức lợi nhuận thấp của ngân hàng trong những năm gần đây.
Nguyên nhân sụt giảm lợi nhuận chủ yếu đến từ sự suy giảm của các nguồn thu kinh doanh cốt lõi. Cụ thể, thu nhập lãi thuần trong quý III đạt gần 1.090 tỷ đồng, giảm 26% so với cùng kỳ năm ngoái.
Một số nguồn thu ngoài lãi cũng ghi nhận diễn biến trái chiều. Lãi thuần từ hoạt động dịch vụ đạt 39,5 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần cùng kỳ. Trong khi, lãi thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại hối giảm 74%, xuống 26,2 tỷ đồng.
Trong kỳ, ngân hàng không còn ghi nhận lãi thuần từ mua bán chứng khoán kinh doanh, trong khi cùng kỳ đạt gần 13,2 tỷ đồng. Lãi từ mua bán chứng khoán đầu tư cũng giảm từ 1,28 tỷ xuống 139 triệu đồng. Bù lại, lãi từ hoạt động khác tăng mạnh từ 82,5 tỷ đồng lên 186,4 tỷ đồng.
Tổng thu nhập hoạt động (TOI) quý III của Eximbank đạt gần 1.343 tỷ đồng, giảm 15,5% so với cùng kỳ. Trong khi, chi phí hoạt động tăng 3,6% lên gần 958 tỷ đồng. Kết quả, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng rủi ro tín dụng giảm 48,6% xuống 385 tỷ đồng.
Các nguồn thu sụt giảm kết hợp với chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng 6% lên hơn 199 tỷ đồng, góp phần kéo lợi nhuận trước thuế của ngân hàng đi xuống.
Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, Eximbank ghi nhận 865 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, giảm 57,8% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 664 tỷ đồng, giảm 58,8%. Với kết quả này, Eximbank mới hoàn thành khoảng 57% kế hoạch lợi nhuận trước thuế cả năm.
Không chỉ lợi nhuận suy giảm, quy mô hoạt động của ngân hàng cũng thu hẹp đáng kể. Tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản của Eximbank đạt 214.495 tỷ đồng, giảm 11,6% so với đầu năm.
Trong đó, dư nợ cho vay khách hàng đạt 150.221 tỷ đồng, giảm 17,4%, tương ứng mức giảm ròng gần 31.000 tỷ đồng. Số dư tiền gửi khách hàng đạt 158.299 tỷ đồng, giảm 10,7%, tương ứng giảm gần 20.000 tỷ đồng so với đầu năm.
Ở chiều ngược lại, chất lượng tài sản có một số dấu hiệu cải thiện. Tại thời điểm cuối tháng 9, tổng số dư nợ xấu (nhóm 3-5) của Eximbank ở mức khoảng 3.973 tỷ đồng, giảm 24% so với đầu năm. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ cho vay theo đó giảm từ 2,86% xuống còn 2,64%. Tuy nhiên, tỷ lệ bao phủ nợ xấu cũng giảm từ 44% hồi đầu năm xuống 41% vào cuối tháng 9.
