Chính phủ quy định thời điểm triển khai chính sách sách giáo khoa miễn phí trên toàn quốc

Việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông đã chính thức được cụ thể hóa tại Nghị định số 271/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 3/7/2026. Đây là văn bản quy định về chính sách miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông, đồng thời miễn học phí và giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh đối với người học tại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Theo quy định, chính sách được áp dụng đối với học sinh và người học đang theo học các chương trình giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, gồm chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên cấp THCS, THPT và chương trình xóa mù chữ. Điểm đáng chú ý là sách giáo khoa sẽ không được cấp phát theo hình thức sở hữu cá nhân mà tổ chức theo mô hình mượn - trả thông qua thư viện nhà trường, hướng tới việc sử dụng nhiều lần, tiết kiệm ngân sách và giảm lãng phí.

Theo lộ trình được Chính phủ xác định, bắt đầu từ năm học 2029 - 2030, toàn bộ học sinh trên phạm vi cả nước sẽ được sử dụng sách giáo khoa miễn phí. Trước thời điểm này, những địa phương có điều kiện cân đối ngân sách hoặc huy động được nguồn lực xã hội hóa được khuyến khích triển khai sớm hơn. Trong quá trình thực hiện, các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn sẽ được ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai trước.

Sách giáo khoa thuộc diện miễn phí bao gồm các đầu sách nằm trong danh mục do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định sử dụng thống nhất trên toàn quốc, đồng thời bao gồm cả sách chuyển đổi hoặc học liệu thay thế dành cho học sinh khuyết tật, phù hợp với khả năng tiếp cận và năng lực nhận thức của từng đối tượng.

Theo quy định, vào đầu mỗi năm học hoặc học kỳ, mỗi học sinh sẽ được thư viện trường cho mượn một bộ sách giáo khoa đầy đủ tương ứng với các môn học và hoạt động giáo dục của lớp đang theo học. Sau khi kết thúc năm học hoặc học kỳ, học sinh phải hoàn trả đầy đủ bộ sách để nhà trường tiếp tục quản lý, bảo quản và phục vụ cho các khóa học tiếp theo.

Đối với trường hợp chuyển trường, học sinh phải hoàn trả toàn bộ sách giáo khoa đã mượn tại cơ sở giáo dục nơi chuyển đi trước khi hoàn tất thủ tục. Sau khi tiếp nhận học sinh, trường mới có trách nhiệm bố trí sách giáo khoa bổ sung ngay từ thời điểm nhập học nhằm bảo đảm việc học không bị gián đoạn.

Để chính sách vận hành hiệu quả, Nghị định quy định rõ trách nhiệm của các cơ sở giáo dục trong việc quản lý hệ thống sách giáo khoa. Trước ngày 15/6 hằng năm, các trường phải hoàn tất việc tiếp nhận, kiểm kê, nhập kho và chuẩn bị đầy đủ số lượng sách theo nhu cầu của năm học mới. Đồng thời, toàn bộ dữ liệu phải được cập nhật lên hệ thống quản lý thư viện, sách được dán nhãn, mã hóa và phân loại để sẵn sàng phục vụ học sinh.

Việc bàn giao sách cho học sinh phải hoàn thành chậm nhất 15 ngày trước ngày khai giảng hoặc trước khi bắt đầu học kỳ mới. Mỗi lần mượn và trả đều phải được ghi nhận trên sổ theo dõi hoặc phần mềm quản lý thư viện, trong đó thể hiện đầy đủ số lượng, tình trạng thực tế của từng cuốn sách tại thời điểm bàn giao.

Sau khi kết thúc năm học, trong thời hạn 15 ngày làm việc, học sinh có trách nhiệm hoàn trả sách đã mượn, ngoại trừ trường hợp được phép giữ lại để ôn tập, kiểm tra lại hoặc hoàn thành chương trình học theo quy định. Nhà trường sẽ tiến hành kiểm tra, đánh giá chất lượng sách sau khi thu hồi, phân loại những cuốn còn đủ điều kiện sử dụng, sách cần sửa chữa, bảo quản hoặc đề xuất thanh lý theo quy định về quản lý tài sản công.

Bên cạnh đó, cơ chế điều chuyển sách giáo khoa giữa các trường học cũng được đưa vào thực hiện nhằm tận dụng tối đa nguồn sách hiện có. Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ căn cứ dữ liệu từ các cơ sở giáo dục để chỉ đạo việc luân chuyển sách giữa các thư viện trên cùng địa bàn. Chỉ những cuốn sách còn bảo đảm chất lượng, đầy đủ nội dung và không bị hư hỏng mới được điều chuyển. Tuy nhiên, việc này chỉ thực hiện khi mang lại hiệu quả kinh tế, tránh trường hợp chi phí vận chuyển và bảo quản cao hơn so với phương án mua sắm mới.

Đối với các cơ sở giáo dục tư thục được Nhà nước hỗ trợ sách giáo khoa từ ngân sách, việc quản lý và sử dụng phải đúng mục đích, bảo đảm tiết kiệm và phục vụ trực tiếp hoạt động dạy học. Khi không còn nhu cầu sử dụng, đơn vị phải bàn giao lại số sách này cho cơ quan quản lý để xem xét điều chuyển đến những cơ sở giáo dục khác có nhu cầu.

Ngoài việc đầu tư sách giấy cho hệ thống thư viện, Nhà nước cũng khuyến khích phát triển sách giáo khoa điện tử và các học liệu số nhằm tạo điều kiện để người học tiếp cận tài liệu thuận lợi hơn, phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục. Riêng việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số sẽ được thực hiện theo quy định riêng của Chính phủ về dạy và học tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số tại cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên.