Hội thảo quy tụ gần 500 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương; đại diện cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế; lãnh đạo các địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học.
Dự Hội thảo có ông Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; ông Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; ông Vũ Hồng Quang, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh.
Về phía các đơn vị phối hợp tổ chức Hội thảo có ông Trương Thành Trung, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bí thư Đảng ủy, Tổng Biên tập Báo Đại đoàn kết; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại.
Mở rộng kết nối, phát huy lợi thế kinh tế cửa khẩu
Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Lê Hải Hòa, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh, sau 10 năm kể từ Hội thảo quốc tế về chính sách và giải pháp hỗ trợ xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Trung Quốc qua tỉnh Cao Bằng (ngày 8/1/2016), địa phương đã có những chuyển biến quan trọng trong phát triển kinh tế cửa khẩu, mở rộng giao thương và kết nối với các địa phương Trung Quốc.
Cụ thể, hai cặp cửa khẩu Trà Lĩnh - Long Bang và Tà Lùng - Thủy Khẩu được nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế; cửa khẩu song phương Lý Vạn - Thạc Long và Khu cảnh quan thác Bản Giốc – Đức Thiên được đưa vào vận hành chính thức, mở rộng không gian giao thương, du lịch và giao lưu giữa nhân dân hai nước.
Giai đoạn 2021–2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt trên 4,46 tỷ USD; nguồn thu từ kinh tế cửa khẩu đóng góp khoảng 46% tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 1,64 tỷ USD.
Đề cập định hướng phát triển trong thời gian tới, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng cho biết, ngày 4/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 610/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch vùng Trung du và miền núi phía Bắc, xác định hai hành lang kinh tế Cao Bằng – Thái Nguyên – Hà Nội và Cao Bằng – Lạng Sơn – Quảng Ninh; định hướng kết nối giao thương với Bách Sắc, Quý Châu, Trùng Khánh và khu vực Đông Nam Trung Quốc; đồng thời ưu tiên đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng Khu kinh tế cửa khẩu Cao Bằng. Đây là định hướng có ý nghĩa quan trọng, tạo cơ sở quy hoạch để Cao Bằng tổ chức kết nối trong một không gian rộng hơn, liên kết các địa phương, trung tâm sản xuất, thị trường và cảng biển.
Để hiện thực hóa định hướng này, Cao Bằng xác định hoàn thiện hạ tầng giao thông là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang được tập trung thi công; tuyến Bắc Kạn - Cao Bằng đang được chuẩn bị đầu tư. Tỉnh cũng định hướng nghiên cứu, hiện thực hóa Cảng hàng không quốc tế Cao Bằng khi đáp ứng các điều kiện về quy hoạch, pháp lý và hiệu quả đầu tư.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng, hiện có nhiều doanh nghiệp Trung Quốc mong muốn tìm hiểu, đầu tư và hợp tác kinh doanh tại địa phương. Ngay tại Hội thảo lần này có ít nhất 40 doanh nghiệp Trung Quốc tham dự. Một trong những câu hỏi được các doanh nghiệp quan tâm nhiều nhất là: “Bao giờ cao tốc hoàn thành?”.
“Câu hỏi rất cụ thể, nhưng phản ánh đúng điều doanh nghiệp đang chờ đợi. Họ nhìn thấy cơ hội thị trường, nhìn thấy khả năng hợp tác, nhưng cần biết khi nào hạ tầng giao thông có thể đáp ứng nhu cầu vận tải và kết nối”, ông Lê Hải Hòa chia sẻ.
Tuy nhiên, theo ông Hòa, hạ tầng phải đi cùng nguồn hàng, dịch vụ và doanh nghiệp. Chi phí, thời gian, tính ổn định và chất lượng phục vụ mới là những yếu tố quyết định khả năng lựa chọn một tuyến vận tải.
Vì vậy, tỉnh mong muốn cùng các địa phương, doanh nghiệp và nhà khoa học Trung Quốc nghiên cứu những hướng kết nối mới, bắt đầu từ các tuyến vận tải và nguồn hàng có khả năng triển khai thực tế. Đồng thời, tỉnh cần liên kết chặt chẽ với Thái Nguyên, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Hà Nội, Lào Cai, Tuyên Quang và các địa phương trong vùng, phát huy thế mạnh của từng nơi, phối hợp về nguồn hàng, vận tải, đầu tư và dịch vụ.
Hoàn thiện hạ tầng, khơi thông các hành lang kinh tế
Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng cho biết, Hội thảo lần này có 96 báo cáo khoa học, trong đó có 42 báo cáo của các đối tác nước ngoài. Tỉnh kỳ vọng các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp tập trung làm rõ ba vấn đề lớn.
Thứ nhất, làm thế nào để Cao Bằng trở thành điểm kết nối hiệu quả trên các hành lang kinh tế đã được quy hoạch, đồng thời từng bước mở rộng kết nối tới các trung tâm kinh tế phía Tây Trung Quốc, Trung Á và xa hơn; cần ưu tiên những điều kiện gì để thu hút nguồn hàng, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của cửa khẩu.
Thứ hai, làm thế nào để phát triển sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối và dịch vụ ngay tại Cao Bằng, qua đó giúp doanh nghiệp địa phương, hợp tác xã và người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xuyên biên giới.
Thứ ba, cần những mô hình hợp tác nào giữa chính quyền, trường đại học, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp có thể triển khai trong thực tế, nhất là các dự án đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển vùng nguyên liệu, kết nối thị trường và đào tạo nguồn nhân lực.
Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng mong muốn các nhà khoa học đưa ra những đánh giá độc lập, kể cả ý kiến phản biện thẳng thắn; các doanh nghiệp chia sẻ rõ những điều kiện cần thiết để quyết định đầu tư, mở tuyến vận tải hoặc phát triển dịch vụ tại Cao Bằng.
UBND tỉnh sẽ tiếp nhận, phân loại các kiến nghị, giao cơ quan có trách nhiệm nghiên cứu, đề xuất giải pháp thực hiện. Những nội dung thuộc thẩm quyền của tỉnh sẽ được xem xét, giải quyết; những vấn đề cần phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và đối tác quốc tế sẽ tiếp tục được trao đổi, thúc đẩy.
Khẳng định quyết tâm của địa phương, ông Lê Hải Hòa cho biết, UBND tỉnh sẽ tập trung tổ chức thực hiện, đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm; chủ động chuẩn bị các điều kiện về quy hoạch, đất đai, hạ tầng cửa khẩu, logistics và môi trường đầu tư để các tuyến kết nối khi hoàn thành có thể phát huy hiệu quả kinh tế.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng, cơ hội hợp tác giữa Cao Bằng với các địa phương Trung Quốc và các đối tác quốc tế là rất lớn. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi hạ tầng được hoàn thiện, các tuyến kết nối thông suốt và môi trường đầu tư đủ sức thuyết phục doanh nghiệp.
“Cao Bằng mong được các nhà khoa học, các địa phương và doanh nghiệp lựa chọn làm đối tác bởi cơ hội hợp tác có thực, lợi ích chính đáng của các bên và sự tin cậy trong cách làm việc. Chúng tôi sẵn sàng lắng nghe, tiếp thu, cùng nghiên cứu và chịu trách nhiệm giải quyết những công việc thuộc thẩm quyền của mình”, ông Lê Hải Hòa khẳng định.
Kết nối tri thức, chính sách và thực tiễn phát triển
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại nhấn mạnh Cao Bằng có hơn 333 km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc, hệ thống cửa khẩu và lợi thế kết nối giao thương ngày càng được mở rộng. Đặc biệt, việc triển khai tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và các dự án hạ tầng cửa khẩu đang mở ra cơ hội mới để tỉnh kết nối thị trường, tổ chức hoạt động thương mại và phát triển kinh tế biên giới. Tuy nhiên, lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng chưa đủ để tạo nên thịnh vượng nếu địa phương chưa tham gia sâu vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao. Vì vậy, Cao Bằng cần chuyển từ tư duy kinh tế thông qua cửa khẩu sang xây dựng hệ sinh thái kinh tế cửa khẩu, phát triển logistics, dịch vụ hỗ trợ thương mại, chuyển đổi số và liên kết chuỗi cung ứng.
Hội thảo tập trung thảo luận 3 định hướng lớn: Phát triển hạ tầng gắn với dịch vụ và thị trường; xây dựng cửa khẩu thông minh, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo; phát triển thương mại xuyên biên giới gắn với tăng trưởng bao trùm, bảo tồn văn hóa và nâng cao sinh kế người dân.
Trường Đại học Thương mại kỳ vọng các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp sẽ đóng góp những luận cứ khoa học, giải pháp có tính khả thi, xác định rõ trách nhiệm và lộ trình thực hiện, góp phần giúp Cao Bằng khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế cửa khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Nhà trường khẳng định cam kết đồng hành cùng tỉnh trong nghiên cứu, đào tạo, tư vấn chính sách và kết nối các đối tác trong nước, quốc tế.
Báo Đại Đoàn Kết đồng hành cùng Cao Bằng mở rộng hợp tác phát triển
Phát biểu tại Hội thảo chuyên đề, Tổng Biên tập Báo Đại đoàn kết Trương Thành Trung cho rằng, đối với Báo Đại đoàn kết, việc tham gia đồng tổ chức Hội thảo không đơn thuần là trách nhiệm của một cơ quan báo chí trong công tác thông tin, tuyên truyền, mà còn là sự chủ động tham gia vào quá trình kết nối tri thức, chính sách và thực tiễn phát triển.
Với vị thế là cơ quan ngôn luận của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Báo Đại đoàn kết luôn xác định nhiệm vụ xuyên suốt là củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, đồng thời góp phần tạo dựng sự đồng thuận xã hội trong thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước.
Báo đặc biệt quan tâm đến việc phản ánh những mô hình phát triển hiệu quả, những sáng kiến chính sách, những cách làm hay của các địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng; đồng thời đưa tiếng nói từ thực tiễn đến với các cơ quan hoạch định chính sách.
Thông qua Hội thảo lần này, Báo Đại đoàn kết mong muốn góp phần tạo dựng một diễn đàn đối thoại thực chất giữa nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế. Những vấn đề được trao đổi cần vượt ra ngoài khuôn khổ của các nhận định chung, hướng tới những kiến nghị cụ thể, những mô hình hợp tác có tính khả thi và những giải pháp có thể tiếp tục nghiên cứu, triển khai sau Hội thảo.
“Báo Đại đoàn kết kỳ vọng sự kết nối giữa tỉnh Cao Bằng, các cơ quan nghiên cứu, các doanh nghiệp trong nước và đối tác Trung Quốc sẽ tiếp tục được mở rộng, không chỉ trong lĩnh vực thương mại mà còn ở các lĩnh vực du lịch, dịch vụ, đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao kinh nghiệm phát triển”, Tổng Biên tập Trương Thành Trung nhấn mạnh.
Biến lợi thế địa lý thành lợi thế cạnh tranh
Phát biểu tổng kết bế mạc Hội thảo, ông Phan Thăng An, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh, qua ba phiên tham luận chuyên môn và phiên đối thoại chính sách, hội thảo đã trao đổi nhiều vấn đề thiết thực từ kinh tế cửa khẩu, liên kết vùng và chuỗi giá trị xuyên biên giới, logistics, thương mại điện tử, cửa khẩu số đến hợp tác đầu tư, thương mại, dịch vụ, du lịch gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo tồn di sản và phát triển sinh kế cộng đồng.
Những nghiên cứu, kinh nghiệm quốc tế, những ý kiến phản biện và đề xuất của các nhà khoa học, cơ quan quản lý và các doanh nghiệp giúp cho Cao Bằng có thêm luận cứ để lựa chọn hướng phát triển phù hợp và hiệu quả.
Theo ông Phan Thăng An, từ hội thảo, có thể khẳng định biên giới không chỉ là ranh giới giữa các quốc gia mà còn là không gian hợp tác, giao thương và phát triển. Kinh tế biên giới cần được nhìn nhận trong tổng thể liên kết vùng, chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi. Với vị trí địa lý kinh tế đặc thù, tỉnh Cao Bằng có tiềm năng trở thành một cửa ngõ giao thương chiến lược quốc gia, điểm kết nối Việt Nam và ASEAN với thị trường Tây Nam - Trung Quốc.
Nêu ba định hướng chiến lược cần tập trung trong thời gian tới, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng cho rằng trước hết, phát triển kinh tế cửa khẩu gắn với chuỗi giá trị và liên kết vùng. Tổ chức các hành lang kinh tế xuyên biên giới kết nối cửa khẩu với giao thông, vùng sản xuất, logistics, công nghiệp chế biến và thị trường.
Cần phát huy lợi thế bổ trợ giữa Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên và các địa phương trong vùng với Quảng Tây và các trung tâm kinh tế của Trung Quốc. Phân định chức năng từng cửa khẩu, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp. Việc thu hút doanh nghiệp có năng lực về logistics, bảo quản, chế biến, phân phối, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân hai bên biên giới. Chúng ta không chỉ quan tâm lượng hàng hóa đi qua mà cần quan tâm giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập và đóng góp cho năng lực cạnh tranh của vùng quốc gia.
Đặc biệt, cần mở rộng hợp tác thương mại, du lịch, dịch vụ xuyên biên giới theo hướng bền vững, cùng có lợi. Cần phát huy cảnh quan thác Bản Giốc – Đức Thiên, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng và bản sắc văn hóa của các dân tộc, phát triển sản phẩm du lịch liên tuyến, tăng thời gian lưu trú, chi tiêu của du khách, gắn du lịch với ẩm thực làng nghề, sản phẩm OCOP và sinh kế cộng đồng. Kinh tế hợp tác xuyên biên giới phải hài hòa giữa của địa phương, vùng quốc gia và đối tác. Gắn tăng trưởng với bảo vệ môi trường, bảo tồn di sản, nâng cao đời sống nhân dân, củng cố môi trường hòa bình, ổn định và quan hệ láng giềng hữu nghị.
Trong khuôn khổ Hội thảo khoa học quốc tế “Phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới” năm 2026 tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cao Bằng đã diễn ra lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa 14 cặp doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc, mở ra cơ hội kết nối thị trường, thúc đẩy xuất nhập khẩu, phát triển logistics, sản xuất và du lịch xuyên biên giới.
