Bảo hiểm thất nghiệp giúp lao động xây dựng giảm rủi ro khi chuyển việc

Giảm áp lực khi công trình kết thúc

Ngành xây dựng có đặc thù khác nhiều lĩnh vực sản xuất, kinh doanh ổn định tại một địa điểm. Việc làm của người lao động thường gắn với từng công trình, dự án và tiến độ thi công. Khi một công trình hoàn thành hoặc nhu cầu nhân lực thay đổi, người lao động có thể phải chuyển sang dự án khác, doanh nghiệp khác hoặc địa bàn mới.

Với lao động có tay nghề, quá trình chuyển việc có thể diễn ra tương đối nhanh. Tuy nhiên, nhóm lao động phổ thông, lao động chỉ được đào tạo cho một số công việc nhất định dễ gặp khoảng trống thu nhập khi chưa tìm được việc mới phù hợp.

Trong bối cảnh đó, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) có vai trò hỗ trợ người lao động vượt qua giai đoạn chuyển tiếp. Theo Luật Việc làm số 74/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, BHTN không chỉ gồm trợ cấp thất nghiệp mà còn có tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề.

Theo quy định mới, mức trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp, nhưng không quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng. Khoản hỗ trợ này không thể thay thế hoàn toàn thu nhập từ việc làm, song giúp người lao động có thêm nguồn lực duy trì cuộc sống trong thời gian tìm kiếm công việc mới.

Đối với lao động xây dựng, ý nghĩa của chính sách càng rõ khi quá trình chuyển đổi việc làm có thể xảy ra nhiều lần trong quá trình làm nghề. Thay vì phải chấp nhận ngay một công việc không phù hợp vì áp lực thu nhập, người lao động có thêm thời gian tìm kiếm vị trí phù hợp với kinh nghiệm và năng lực.

Hỗ trợ người lao động quay lại thị trường

BHTN không chỉ nhằm bù đắp một phần thu nhập khi người lao động mất việc mà còn hướng tới việc giúp họ sớm quay trở lại thị trường lao động.

Theo Luật Việc làm năm 2025, người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp có thể được hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề. Chính sách này tạo điều kiện để người lao động bổ sung kiến thức, kỹ năng mới thay vì chỉ chờ đợi một công việc tương tự công việc cũ.

Đây là vấn đề đáng chú ý với ngành xây dựng khi yêu cầu về kỹ năng đang thay đổi cùng quá trình ứng dụng công nghệ, máy móc và các tiêu chuẩn kỹ thuật mới. Một lao động có thêm kỹ năng có thể mở rộng phạm vi công việc, tăng khả năng tìm được việc làm ổn định và giảm nguy cơ thất nghiệp kéo dài.

PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, nhận định BHTN không chỉ hỗ trợ người lao động trong thời gian mất việc mà còn góp phần cung cấp thông tin thị trường, tư vấn và hỗ trợ đào tạo để người lao động quay trở lại việc làm. Nhận định được bà chia sẻ khi trao đổi về việc phát huy hiệu quả chính sách BHTN.

Ông Lê Quang Trung, nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm, cũng cho biết BHTN đã hỗ trợ hàng triệu người lao động thông qua các chính sách trợ cấp, tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo nghề, qua đó giúp họ có thêm cơ hội trở lại thị trường lao động.

Không chỉ người lao động, doanh nghiệp cũng hưởng lợi khi quá trình chuyển dịch nhân lực diễn ra chủ động hơn. Luật Việc làm năm 2025 quy định chính sách hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động trong một số trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng đến việc làm.

Theo ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm, định hướng mới là tăng tính chủ động của chính sách BHTN, chú trọng đào tạo lại, nâng cao kỹ năng và hỗ trợ duy trì việc làm thay vì chỉ tập trung vào trợ cấp sau khi người lao động thất nghiệp.

Với lao động xây dựng, cách tiếp cận này giúp giảm những rủi ro thường xuất hiện khi một công trình kết thúc hoặc doanh nghiệp thay đổi nhu cầu nhân lực. Người lao động có thêm nguồn lực để tìm việc, học nghề và thích ứng với yêu cầu mới; doanh nghiệp cũng có điều kiện giữ và nâng cao chất lượng nhân lực.

Về dài hạn, giảm rủi ro trong chuyển đổi việc làm sẽ góp phần giúp thị trường lao động vận hành ổn định hơn. Với ngành xây dựng, nơi lực lượng lao động thường xuyên dịch chuyển theo công trình và nhu cầu đầu tư, BHTN vì thế không chỉ là khoản hỗ trợ khi mất việc mà còn là cơ chế giúp người lao động thích ứng, nâng kỹ năng và tìm được việc làm bền vững hơn.