Biến động giá xăng dầu trong giai đoạn đầu năm 2026 đang tạo ra những tác động trực tiếp tới hành vi tiêu dùng của người dân. Chi phí vận hành gia tăng không chỉ làm gia tăng áp lực chi tiêu mà còn khiến dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang các giải pháp di chuyển thay thế, đặc biệt là phương tiện sử dụng năng lượng điện.
Ngân hàng đẩy mạnh tín dụng xanh, mở rộng dư nợ bán lẻ
Theo báo cáo của Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA), trong tháng 2/2026, doanh số toàn thị trường đạt 19.278 xe, giảm 48% so với tháng 1/2026 và giảm 10,8% so với cùng kỳ tháng 2/2025. Tuy nhiên, lũy kế từ đầu năm, tổng lượng xe bán ra đạt 91.180 chiếc, tăng gần 32% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy nhu cầu thị trường vẫn duy trì xu hướng tăng trưởng. Ở góc độ thương hiệu, VinFast tiếp tục dẫn đầu thị trường trong tháng 2, với 5 mẫu xe gồm VF3, VF5, VF6, VF MPV7 và Limo Green nằm trong nhóm 10 sản phẩm bán chạy nhất.
Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đã nhanh chóng được hệ thống ngân hàng và các công ty tài chính nắm bắt. Các gói vay mua xe điện liên tục được tung ra, không chỉ nhằm thúc đẩy tăng trưởng tín dụng bán lẻ mà còn góp phần thực hiện các cam kết ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), đồng thời gia tăng tỷ trọng tín dụng xanh trong cơ cấu tài sản.
Gần đây, Sacombank hợp tác với VinFast triển khai gói vay với lãi suất từ 9%/năm cố định trong 12 tháng hoặc 11%/năm trong 24 tháng, tỷ lệ cho vay tối đa 80% giá trị xe và thời hạn lên đến 8 năm.
Trong khi đó, VPBank áp dụng chiến lược định giá phân tầng theo từng dòng sản phẩm. Cụ thể, lãi suất 5%/năm (cố định đến 36 tháng) được áp dụng cho các dòng xe cao cấp như VF8, VF9, trong khi các mẫu xe còn lại có mức lãi suất 7%/năm. Ngân hàng này cũng nâng tỷ lệ tài trợ lên tới 85% giá trị xe với kỳ hạn tối đa 96 tháng.
Tại Shinhan Bank, nhờ tận dụng gói hỗ trợ lãi suất 2%/năm từ VinFast, mức lãi suất thực tế cho khách hàng được giảm xuống còn 4,8%/năm, cố định trong 3 năm, với hạn mức tài trợ 80% giá trị xe.
Song song với ô tô điện, phân khúc xe máy điện cũng ghi nhận sự tham gia tích cực của các công ty tài chính tiêu dùng như FE Credit, với các chương trình trả góp lãi suất 0%, thủ tục đơn giản chỉ cần căn cước công dân. Điều này góp phần mở rộng khả năng tiếp cận phương tiện xanh cho nhóm khách hàng trẻ và người lao động phổ thông.
Đánh giá về xu hướng chuyển dịch sang phương tiện điện, Chuyên gia tài chính Phan Dũng Khánh cho rằng, lợi ích cốt lõi của xe điện là giúp người dùng giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, từ đó hạn chế tác động từ biến động giá dầu. Đồng thời, xu hướng này phù hợp với định hướng phát triển bền vững và các chính sách khuyến khích năng lượng sạch của Nhà nước.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Hạ tầng sạc chưa đồng bộ, đặc biệt tại các khu chung cư và nhà trọ, vẫn là điểm nghẽn lớn. Bên cạnh đó, thời gian sạc pin dài hơn so với việc tiếp nhiên liệu truyền thống cũng ảnh hưởng đến tính tiện lợi, dù một số phân khúc như xe máy điện đã bắt đầu triển khai dịch vụ đổi pin.
Ngoài ra, hệ sinh thái dịch vụ hậu mãi còn hạn chế, số lượng kỹ thuật viên chuyên môn chưa nhiều. Về mặt kinh tế, lợi thế của xe điện chủ yếu nằm ở chi phí vận hành, trong khi giá mua ban đầu vẫn chưa thực sự cạnh tranh so với các dòng xe động cơ đốt trong cùng phân khúc.
Cần cách tiếp cận thận trọng cho quá trình chuyển đổi xanh
Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, xu hướng điện hóa giao thông là tất yếu, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và chuyển đổi số. Tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, xe điện được kỳ vọng góp phần giảm khí thải, hạn chế ô nhiễm tiếng ồn và nâng cao trải nghiệm người dùng.
Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra hiệu quả, cần giải quyết đồng bộ các vấn đề về hạ tầng, công nghệ, tài chính và an sinh xã hội. Trong đó, phát triển mạng lưới trạm sạc và nâng cấp công nghệ pin là yếu tố then chốt. Việc quy hoạch hệ thống sạc tại các bãi đỗ xe công cộng, trung tâm thương mại và khu đô thị mới cần được triển khai bài bản nhằm đảm bảo an toàn và tránh quá tải hệ thống điện.
Song song đó, các nhà sản xuất đang tập trung cải tiến công nghệ pin theo hướng rút ngắn thời gian sạc, kéo dài tuổi thọ và hướng tới quy trình tái chế khép kín. Xu hướng này cũng nhận được sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế như World Bank và ADB.
Ở góc độ thị trường, tín dụng xanh tiếp tục đóng vai trò đòn bẩy quan trọng khi giúp giảm áp lực chi phí đầu tư ban đầu cho người tiêu dùng. Đồng thời, các doanh nghiệp sản xuất cần hoàn thiện chính sách hậu mãi, từ bảo hành, cung ứng linh kiện đến dịch vụ sửa chữa, nhằm củng cố niềm tin sử dụng lâu dài.
Đáng chú ý, quá trình chuyển đổi cần được cân nhắc trên cơ sở sinh kế của người dân, đặc biệt với nhóm lao động sử dụng phương tiện như công cụ mưu sinh. Chỉ khi xe điện đảm bảo hiệu quả kinh tế và độ bền trong vận hành, xu hướng chuyển đổi mới có thể lan tỏa bền vững. Vì vậy, việc triển khai thí điểm, đánh giá thực tiễn và điều chỉnh chính sách trước khi nhân rộng là cần thiết để xây dựng một hệ sinh thái giao thông xanh và bền vững trong tương lai.
