Xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đạt khoảng 950,7 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 31,1% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy đà phục hồi rõ nét của ngành hàng, trong bối cảnh nguồn cung chuẩn bị bước vào cao điểm tại Tây Nguyên và năng lực phục vụ xuất khẩu được cải thiện.
Bên cạnh đó, Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò thị trường chủ lực khi mang về 871,8 triệu USD, tăng 36,9% và chiếm hơn 91% tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam trong nửa đầu năm. Thị trường này tiếp tục là động lực chính cho tăng trưởng, song tỷ trọng lớn cũng đặt ra yêu cầu đa dạng hóa đầu ra.
Một trong những yếu tố hỗ trợ xuất khẩu là năng lực kiểm nghiệm được tăng cường. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, GACC đã chấp thuận 50 cơ sở kiểm nghiệm tại Việt Nam phục vụ xuất khẩu mít và sầu riêng sang Trung Quốc. Trong đó, 47 cơ sở được kiểm nghiệm Cadimi (Cd) và 39 cơ sở kiểm nghiệm chỉ tiêu Vàng O.
Tổng công suất các phòng kiểm nghiệm đạt khoảng 13.000 mẫu/ngày đối với Cd và 10.000 mẫu/ngày đối với Vàng O. Riêng Tây Nguyên hiện có 6 phòng kiểm nghiệm được phía Trung Quốc chấp thuận, với tổng công suất khoảng 900 mẫu/ngày cho mỗi chỉ tiêu.
Theo cơ quan quản lý, năng lực kiểm nghiệm hiện nay cơ bản đáp ứng nhu cầu trong cao điểm vụ sầu riêng Tây Nguyên, dự kiến khoảng 800-900 lô hàng xuất khẩu mỗi ngày, tương ứng nhu cầu kiểm nghiệm 2.000-2.500 mẫu/ngày.
Cùng với đó, việc mở rộng và chuẩn hóa vùng nguyên liệu đang được đẩy mạnh. Đến hết tháng 7/2026, cả nước có 1.201 mã số vùng trồng và 120 cơ sở đóng gói sầu riêng đang hoạt động. Thêm 1.166 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đang chờ GACC phê duyệt.
Thủ tục liên quan đến mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói cũng được đơn giản hóa theo Nghị quyết 36/2026/NQ-CP, chuyển mạnh sang phương thức hậu kiểm. Quy trình cấp mã được thực hiện trực tuyến, gắn với mã định danh của từng thửa đất, qua đó tạo thuận lợi hơn cho việc quản lý và mở rộng vùng nguyên liệu.
Tại Đắk Lắk, địa phương đang triển khai chiến dịch "30 ngày đêm" nhằm số hóa, chuẩn hóa dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và đưa bản đồ số nông sản vào quản lý. Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, số hóa dữ liệu giúp chuẩn hóa thông tin và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc từ các thị trường nhập khẩu.
Trong những tháng cuối năm, nguồn cung được kỳ vọng tăng mạnh khi Tây Nguyên bước vào chính vụ. Sau khi Đồng bằng sông Cửu Long cơ bản kết thúc vụ và Đông Nam Bộ bước vào cuối vụ, các tỉnh Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ sẽ trở thành nguồn cung chính.
Đây được xem là thời điểm quan trọng đối với xuất khẩu sầu riêng khi sản lượng tăng đồng nghĩa nhu cầu về kiểm nghiệm, sơ chế, đóng gói, vận chuyển và tiêu thụ cũng tăng theo.
Bên cạnh Trung Quốc, dư địa thị trường đang được mở rộng. Ấn Độ đã chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam mà không yêu cầu khai báo kiểm dịch thực vật bổ sung trên giấy chứng nhận kiểm dịch và không đặt điều kiện nhập khẩu đặc biệt.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang thúc đẩy đàm phán mở cửa thị trường Australia và New Zealand. Nếu tiến trình này thuận lợi, sầu riêng Việt Nam sẽ có thêm đầu ra, từng bước giảm mức độ phụ thuộc vào Trung Quốc.
Tuy nhiên, tăng trưởng xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào khả năng kiểm soát chất lượng. Từ ngày 1/7/2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc sầu riêng được triển khai trên phạm vi toàn quốc, góp phần kiểm soát chuỗi sản xuất, đóng gói và xuất khẩu.
Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Duy, Giám đốc Công ty TNHH Trái cây 001, doanh nghiệp cần chuyển mạnh sang xuất khẩu chính ngạch theo hướng chuyên nghiệp, trong đó logistics là một mắt xích quan trọng để rút ngắn thời gian vận chuyển và hạn chế hao hụt.
Bà Ngô Tường Vy, Tổng giám đốc Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu, cho rằng sầu riêng tại Đông Nam Bộ và Tây Nguyên có lợi thế về mẫu mã nhưng chất lượng tại một số vùng đang có dấu hiệu giảm. Điều này có thể ảnh hưởng đến giá thu mua và hoạt động của doanh nghiệp xuất khẩu.
Theo bà Vy, cần có hướng dẫn cụ thể hơn về quy trình canh tác, độ tuổi thu hoạch và tiêu chuẩn phân loại sản phẩm, đồng thời xác định nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng để có giải pháp phù hợp.
Với kim ngạch vượt 950 triệu USD sau 6 tháng, xuất khẩu sầu riêng đang có nền tảng để tiếp tục tăng trưởng trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng, ngành hàng cần đồng thời mở rộng thị trường, nâng năng lực kiểm nghiệm, kiểm soát mã số vùng trồng và chuyển trọng tâm từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang chất lượng và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng.
