VSIP chuyển dịch mô hình khu công nghiệp theo hướng xanh, thông minh và bền vững

Từ nền tảng hợp tác Việt Nam – Singapore, VSIP đang từng bước chuyển dịch mô hình phát triển khu công nghiệp theo hướng xanh và thông minh, kết hợp hạ tầng sản xuất với năng lượng sạch, công nghệ tiên tiến và hệ sinh thái dịch vụ, đáp ứng yêu cầu mới của dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
VSIP chuyển dịch mô hình khu công nghiệp theo hướng xanh, thông minh và bền vững
VSIP chuyển dịch mô hình khu công nghiệp theo hướng xanh, thông minh và bền vững hơn.

Từ hạ tầng sản xuất đến hệ sinh thái công nghiệp tích hợp

Khởi đầu từ khu công nghiệp đầu tiên tại Bình Dương năm 1996, Liên doanh Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP) đã từng bước mở rộng hoạt động tại 19 tỉnh, thành phố trên cả nước. Đến nay, hệ thống VSIP thu hút hàng nghìn dự án đến từ hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng vốn đầu tư hơn 32 tỷ USD, tạo ra hơn 1 triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp.

Không chỉ bổ sung năng lực sản xuất, sự phát triển của các khu công nghiệp còn kéo theo nhu cầu đầu tư hạ tầng giao thông, đô thị và dịch vụ. Tại nhiều địa phương, sự hiện diện của các nhà máy đã tạo thêm việc làm, thúc đẩy hoạt động thương mại, dịch vụ và hình thành nhu cầu mới về nhà ở, giáo dục, chăm sóc đời sống cho người lao động và chuyên gia.

Nền tảng của VSIP được hình thành từ sự hợp tác giữa Tập đoàn Becamex của Việt Nam và Tập đoàn Sembcorp của Singapore. Đây là kết quả từ tầm nhìn hợp tác kinh tế giữa hai quốc gia, với dấu ấn đặt nền móng của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt và cố Thủ tướng Lý Quang Diệu.

Sau giai đoạn khởi đầu tại Bình Dương, mô hình tiếp tục được mở rộng đến các địa bàn có vai trò kinh tế khác nhau, từ những trung tâm lớn như TP.HCM, Đà Nẵng đến Quảng Trị, Huế và Hà Tĩnh. Sự phân bố này góp phần mở rộng không gian công nghiệp, tạo thêm cơ hội tiếp nhận dòng vốn đầu tư và khai thác lợi thế phát triển của từng địa phương.

Ở giai đoạn đầu, một trong những điểm đáng chú ý trong cách thức vận hành là cơ chế phối hợp giải quyết thủ tục đầu tư theo mô hình “một cửa”. Với sự ủng hộ của Chính phủ và chính quyền tỉnh Bình Dương thời kỳ đó, Ban Quản lý Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore được thành lập nhằm hỗ trợ nhà đầu tư, góp phần rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và nâng cao hiệu quả triển khai dự án.

Tuy nhiên, yêu cầu đối với khu công nghiệp hiện nay đã vượt ra ngoài câu chuyện mặt bằng và thủ tục đầu tư. Khi tiêu chuẩn lựa chọn địa điểm sản xuất thay đổi, năng lực cung ứng hạ tầng, chất lượng dịch vụ, khả năng kết nối logistics, nguồn nhân lực và điều kiện môi trường trở thành những yếu tố có ảnh hưởng ngày càng lớn đến quyết định của nhà đầu tư.

Phối cảnh dự án Khu công nghiệp VSIP III.
Phối cảnh dự án Khu công nghiệp VSIP III.

Đây cũng là cơ sở để mô hình khu công nghiệp chuyển dần sang hướng tích hợp nhiều chức năng, kết nối hoạt động sản xuất với đô thị, dịch vụ và các điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp phát triển lâu dài.

Năng lượng xanh và công nghệ định hình yêu cầu đầu tư mới

Chuyển đổi năng lượng đang trở thành một trong những vấn đề được doanh nghiệp sản xuất quan tâm. Các yêu cầu về giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc năng lượng và tiêu chuẩn môi trường trong chuỗi cung ứng khiến việc tiếp cận điện sạch không còn là lựa chọn mang tính bổ sung, mà ngày càng gắn với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Một ví dụ trong định hướng này là thỏa thuận hợp tác mua bán điện trực tiếp (DPPA) giữa VSIP và LEGO Manufacturing Việt Nam, liên quan đến việc cung cấp điện mặt trời mái nhà thông qua lưới điện riêng. Thỏa thuận phản ánh nhu cầu phối hợp giữa đơn vị phát triển khu công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất trong việc tìm kiếm nguồn năng lượng phù hợp với yêu cầu vận hành và mục tiêu phát triển bền vững.

Từ góc độ hạ tầng, việc tích hợp các giải pháp năng lượng tái tạo đặt ra yêu cầu quy hoạch và tổ chức nguồn cung điện phù hợp với hoạt động sản xuất. Đây cũng là một trong những nội dung cần được tính toán khi phát triển các khu công nghiệp thế hệ mới, bên cạnh khả năng tiết kiệm năng lượng, quản lý chất thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Theo định hướng phát triển được VSIP đề cập, các lĩnh vực như logistics thông minh, hạ tầng năng lượng xanh, khu công nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và quản trị số sẽ được chú trọng. Những yếu tố này gắn với mục tiêu giảm tác động môi trường trong hoạt động sản xuất, đồng thời từng bước hướng đến phát thải ròng bằng không.

Đồng hành cùng định hướng phát triển được VSIP, logistics thông minh, hạ tầng năng lượng xanh, khu công nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và quản trị số sẽ được doanh nghiệp tập trung chú trọng và đẩy nhanh tiến độ. (Ảnh minh hoạ)
Đồng hành cùng định hướng phát triển được VSIP, logistics thông minh, hạ tầng năng lượng xanh, khu công nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và quản trị số sẽ được doanh nghiệp tập trung chú trọng và đẩy nhanh tiến độ. (Ảnh minh hoạ)

Song song với thay đổi về hạ tầng, định hướng thu hút đầu tư cũng tập trung nhiều hơn vào các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Bán dẫn, điện tử, cơ khí chính xác, thiết bị y tế, công nghệ số, vật liệu mới và tự động hóa là những lĩnh vực được xác định có tiềm năng phát triển.

Để đáp ứng yêu cầu của các ngành này, khu công nghiệp cần có sự chuẩn bị đồng bộ về chất lượng điện, hạ tầng kỹ thuật, logistics và dịch vụ hỗ trợ. Đặc biệt, khả năng tiếp cận công nghệ, nghiên cứu và phát triển sản phẩm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp.

Tăng liên kết nghiên cứu, đào tạo với nhu cầu sản xuất

Cùng với hạ tầng và năng lượng, nguồn nhân lực và năng lực đổi mới công nghệ là những yếu tố cần được quan tâm khi chuyển dịch sang các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Một trong những hướng tiếp cận là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và tổ chức khoa học công nghệ. Thông qua sự kết nối này, nhu cầu thực tiễn từ nhà máy có thể được chuyển hóa thành các bài toán nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và phát triển nguồn nhân lực phù hợp.

Trong hệ sinh thái được định hướng phát triển, các cấu phần nghiên cứu và sản xuất tiên tiến gồm Trung tâm Sản xuất tiên tiến (AMC), Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất tiên tiến Việt Nam (VAMRC) hợp tác với Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ tiên tiến (ARTC) thuộc Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore (A*STAR).

Bên cạnh đó, hợp tác với Viện Fraunhofer ENAS của Đức trong phát triển Trung tâm Đổi mới sáng tạo vi điện tử (MIC) cũng là một hướng kết nối với các tổ chức nghiên cứu quốc tế, tập trung vào lĩnh vực vi điện tử và công nghệ sản xuất tiên tiến.

Trong lĩnh vực đào tạo, Trường Đại học Quốc tế Miền Đông (EIU) được xác định là một mắt xích kết nối giữa hoạt động giáo dục, nghiên cứu và nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp. Việc gắn kết chương trình đào tạo với thực tiễn sản xuất có ý nghĩa đối với quá trình chuẩn bị nhân lực cho các lĩnh vực như bán dẫn, điện tử, tự động hóa và công nghệ số.

Ở phạm vi rộng hơn, phát triển công nghiệp công nghệ cao cũng đòi hỏi các địa phương quan tâm đến sự đồng bộ giữa không gian sản xuất và không gian sống. Giao thông, nhà ở, giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu cần được tính toán cùng với quy hoạch khu công nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu của lực lượng lao động và chuyên gia.

Sau ba thập kỷ hình thành và phát triển, hợp tác Việt Nam – Singapore trong lĩnh vực khu công nghiệp đang đứng trước những yêu cầu mới. Bên cạnh khả năng thu hút đầu tư, chất lượng dòng vốn, mức độ ứng dụng công nghệ, hiệu quả sử dụng tài nguyên và năng lực đáp ứng tiêu chuẩn môi trường sẽ ngày càng có ý nghĩa đối với sức cạnh tranh của các khu công nghiệp.

Lễ kỷ niệm 30 năm Liên doanh VSIP dự kiến sẽ được tổ chức vào ngày 03/12/2026 với chủ đề “VSIP 30 năm – Tiếp nối thành công, kiến tạo tương lai”. Đây là dịp nhìn lại chặng đường hợp tác giữa Việt Nam và Singapore, đồng thời ghi nhận đóng góp của các thế hệ lãnh đạo, đối tác, doanh nghiệp và người lao động trong quá trình phát triển mô hình khu công nghiệp này tại Việt Nam.

Đăng ký đặt báo