Dòng vốn tín dụng xanh tại Việt Nam đang ghi nhận bước tăng trưởng đáng chú ý trong bối cảnh nền kinh tế đẩy mạnh chuyển đổi theo hướng bền vững. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, đến năm 2025, quy mô cho vay tín dụng xanh đã đạt gần 780.000 tỷ đồng, tăng xấp xỉ 15% so với năm trước, phản ánh xu hướng dịch chuyển rõ nét của dòng vốn vào các lĩnh vực thân thiện với môi trường.
Thông tin được ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2 chia sẻ tại Diễn đàn “Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu: Đổi mới để bứt phá”. Theo đó, tín dụng xanh không chỉ tăng về quy mô mà còn duy trì tốc độ mở rộng ổn định qua các năm. Cụ thể, trong hai năm gần nhất, lĩnh vực này lần lượt tăng trưởng 9,5% vào năm 2024 và 14,6% trong năm 2025.
Dù mới chiếm khoảng 4,2% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, nhưng tín dụng xanh đang cho thấy vai trò ngày càng rõ rệt khi dòng tiền chủ yếu tập trung vào các ngành then chốt như năng lượng tái tạo, nông nghiệp, giao thông và xử lý chất thải. Đây đều là những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến mục tiêu phát triển bền vững và giảm phát thải khí nhà kính.
Một trong những yếu tố thúc đẩy tăng trưởng tín dụng xanh thời gian qua đến từ việc hoàn thiện khung chính sách. Việc ban hành danh mục phân loại xanh đã giúp các tổ chức tín dụng xác định rõ hơn các dự án đủ điều kiện cấp vốn, từ đó đẩy nhanh quá trình giải ngân. Bên cạnh đó, các cơ chế linh hoạt hơn trong cho vay cũng đang mở ra cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, quy định mới cho phép doanh nghiệp có thể vay tới 70% tổng mức đầu tư mà không cần tài sản đảm bảo đã tạo cú hích đáng kể cho các dự án xanh, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp. Song song đó, những chương trình quy mô lớn như gói tín dụng phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp cũng đang góp phần dẫn dắt dòng vốn vào các mô hình sản xuất bền vững.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, cộng đồng doanh nghiệp vẫn đang đối diện không ít thách thức trong quá trình chuyển đổi xanh. Theo ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP.HCM, các chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ theo tiêu chí khí hậu, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Điều này kéo theo sự xuất hiện ngày càng nhiều rào cản kỹ thuật mới.
Các quy định như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu, hay các tiêu chuẩn môi trường khắt khe từ Mỹ và Nhật Bản đang tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam. Không chỉ dừng ở yêu cầu về sản phẩm, các tiêu chí này còn mở rộng sang toàn bộ chuỗi sản xuất, từ nguyên liệu, năng lượng đến vận chuyển.
Ngành dệt may là một ví dụ điển hình cho sức ép kép mà doanh nghiệp đang phải đối mặt. Theo ông Phạm Văn Việt, trong khi các doanh nghiệp buộc phải nhanh chóng đáp ứng tiêu chuẩn bền vững, thì chi phí logistics lại liên tục gia tăng, làm giảm sức cạnh tranh. Thực tế cho thấy, khoảng 90% doanh nghiệp trong nước vẫn chưa xây dựng được chiến lược chuyển đổi xanh một cách bài bản, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa vốn hạn chế về nguồn lực tài chính, dữ liệu và nhân sự.
Nhằm tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy dòng vốn xanh lan tỏa sâu rộng hơn, Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng đề án hỗ trợ lãi suất khoảng 2% dành cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực kinh tế xanh. Chính sách này được kỳ vọng sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận vốn, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường.
Nhìn chung, dù quy mô tín dụng xanh tại Việt Nam đang tăng trưởng tích cực, nhưng để dòng vốn này thực sự trở thành động lực dẫn dắt nền kinh tế, vẫn cần sự đồng hành chặt chẽ giữa chính sách và doanh nghiệp. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh toàn cầu ngày càng siết chặt, việc tận dụng hiệu quả nguồn vốn tín dụng xanh sẽ là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với xu thế phát triển mới.
