Ngày 8/10, tại thành phố Cần Thơ, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Diễn đàn Thuốc bảo vệ thực vật vùng Đồng bằng sông Cửu Long năm 2026, với chủ đề “Bảo vệ cây trồng có trách nhiệm – Đồng hành cùng Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp”. Hơn 150 đại biểu tham dự, trong đó có đại diện cơ quan quản lý, ngành nông nghiệp các địa phương, nhà khoa học, hiệp hội, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Diễn đàn diễn ra trong thời điểm ĐBSCL chuẩn bị bước vào vụ đông xuân 2026-2027, khi yêu cầu giảm chi phí đầu vào, nâng chất lượng sản phẩm và hạn chế tác động đến môi trường đang ngày càng rõ nét trong sản xuất lúa.
Phát biểu khai mạc, ông Trần Văn Cao, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh bảo vệ cây trồng là một phần không thể tách rời của quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh. Theo ông Cao, trước mỗi vụ sản xuất, việc trao đổi kinh nghiệm và thống nhất cách tiếp cận trong quản lý dịch hại có ý nghĩa thiết thực đối với nông dân. Điều quan trọng không chỉ là lựa chọn loại thuốc phù hợp mà còn phải sử dụng đúng lúc, đúng đối tượng, đúng kỹ thuật, đồng thời tăng cường các giải pháp sinh học và biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp. Khi đặt trong mục tiêu phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, yêu cầu này càng cần được nhìn nhận từ cả hiệu quả kinh tế, sức khỏe người sản xuất và khả năng bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng.
Từ góc độ quản lý, các định hướng về thuốc bảo vệ thực vật đang hướng tới việc kiểm soát tốt hơn quá trình sử dụng, nâng cao tính an toàn và giảm những tác động không cần thiết đến môi trường. Đây cũng là nền tảng để các địa phương tổ chức sản xuất phù hợp với yêu cầu mới của ngành hàng lúa gạo. Thực tiễn tại Cần Thơ cho thấy khi các quy trình sử dụng thuốc được đưa vào mô hình sản xuất và gắn với hướng dẫn kỹ thuật, người dân có điều kiện thay đổi tập quán canh tác theo hướng chủ động hơn trong phòng trừ sinh vật gây hại. Từ những mô hình này, vấn đề đặt ra không chỉ là nhân rộng một quy trình kỹ thuật, mà là xây dựng cách thức quản lý dịch hại phù hợp với từng vùng sản xuất, trong đó người nông dân được tiếp cận thông tin đầy đủ trước khi quyết định xử lý.
Một xu hướng khác được quan tâm là đưa công nghệ vào khâu bảo vệ cây trồng. Việc sử dụng drone trong phòng trừ sinh vật gây hại có thể mở ra khả năng phun chính xác hơn, giảm công lao động và nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư. Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế yêu cầu điều tra đồng ruộng và xác định chính xác nhu cầu xử lý. Nếu thiếu thông tin về sinh vật gây hại, thời điểm phòng trừ và liều lượng sử dụng, việc cơ giới hóa khâu phun thuốc vẫn khó tạo ra hiệu quả bền vững. Vì vậy, công nghệ cần được đặt trong một quy trình tổng thể, kết hợp giữa quan trắc, dự báo, quản lý dịch hại tổng hợp và hướng dẫn sử dụng thuốc có trách nhiệm.
Tại phiên tọa đàm, câu chuyện về vai trò của doanh nghiệp được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với nhu cầu của hợp tác xã và nông dân. Doanh nghiệp không chỉ cung cấp sản phẩm mà còn cần tham gia sâu hơn vào chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng và phát triển những giải pháp phù hợp với yêu cầu sản xuất xanh. Cùng với đó, việc kiểm soát thuốc giả, thuốc nhái và nâng cao nhận thức của người sử dụng cũng là vấn đề cần được phối hợp giải quyết.
Từ các trao đổi tại Diễn đàn, yêu cầu xuyên suốt là đưa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật từ một khâu xử lý dịch hại trở thành một bộ phận của quy trình sản xuất có trách nhiệm. Đây sẽ là một trong những yếu tố góp phần giúp vùng lúa ĐBSCL vừa duy trì hiệu quả sản xuất, vừa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, giảm phát thải và bảo vệ môi trường trong quá trình thực hiện Đề án 1 triệu ha.
