Thúc đẩy vật liệu xanh, siết chặt quản lý chất thải trong hoạt động xây dựng

Trong bối cảnh hoạt động xây dựng ngày càng gia tăng, kéo theo lượng lớn chất thải phát sinh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu tăng cường quản lý công tác bảo vệ môi trường trong lĩnh vực này. Trọng tâm của chỉ đạo là xây dựng cơ chế khuyến khích tái sử dụng chất thải xây dựng, mở rộng việc sử dụng vật liệu không nung và các loại vật liệu thân thiện với môi trường, qua đó giảm áp lực lên tài nguyên và hệ sinh thái.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc thực hiện đầy đủ các quy định tại Điều 64 Luật Bảo vệ môi trường là yêu cầu xuyên suốt đối với các địa phương. Trong đó, quy hoạch xây dựng cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, tránh tình trạng phát triển nóng nhưng thiếu bền vững. Bộ đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ngành liên quan rà soát, tổ chức thực hiện nghiêm các quy định pháp luật, đồng thời chủ động đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh là vai trò của chính quyền địa phương trong việc tham mưu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách khuyến khích tái sử dụng chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng. Việc tận dụng lại vật liệu sau phá dỡ, cải tạo công trình không chỉ giúp giảm khối lượng chất thải phải xử lý mà còn góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí xây dựng. Song song với đó, Bộ cũng khuyến khích đẩy mạnh sử dụng vật liệu không nung và các loại vật liệu thân thiện với môi trường, nhằm từng bước thay đổi thói quen tiêu dùng vật liệu xây dựng theo hướng xanh và bền vững hơn.

Bên cạnh các chính sách khuyến khích, công tác quy hoạch và quản lý điểm đổ thải cũng được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết. Các địa phương cần quy hoạch cụ thể địa điểm tiếp nhận chất thải xây dựng, tổ chức triển khai thực hiện quy hoạch một cách đồng bộ, tránh tình trạng đổ thải tự phát gây ô nhiễm môi trường. Đồng thời, việc rà soát hoặc ban hành quy định chi tiết về thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn xây dựng cần được thực hiện phù hợp với điều kiện từng địa phương, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường trong xây dựng. Đối với các chủ dự án có hoạt động thi công, cải tạo, sửa chữa hoặc phá dỡ công trình, việc tuân thủ nghiêm các yêu cầu về bảo vệ môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường là bắt buộc. Các vi phạm, nếu phát hiện, cần được xử lý kịp thời và nghiêm minh nhằm răn đe, phòng ngừa tái diễn.

Đối với chất thải phát sinh từ hoạt động cải tạo, phá dỡ công trình của hộ gia đình, cá nhân tại khu vực đô thị, Bộ yêu cầu phải được thu gom và chuyển giao cho các cơ sở có chức năng xử lý theo quy định của UBND cấp tỉnh. Việc tự ý đổ thải không đúng nơi quy định bị xem là hành vi vi phạm pháp luật, trừ những trường hợp đặc biệt đã được Luật Bảo vệ môi trường cho phép.

Trong khi đó, tại khu vực nông thôn, nơi chưa có hệ thống thu gom và xử lý chất thải hoàn chỉnh, chất thải xây dựng cần được tái sử dụng hoặc đổ thải theo quy định cụ thể của UBND cấp tỉnh. Bộ nhấn mạnh tuyệt đối không được đổ chất thải ra đường giao thông, sông ngòi, kênh rạch hay các nguồn nước mặt khác, bởi điều này không chỉ làm mất mỹ quan mà còn gây tác động tiêu cực lâu dài đến môi trường và đời sống người dân.

Riêng đối với Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND thành phố chỉ đạo kiểm tra, xác minh thông tin báo chí phản ánh tình trạng đổ rác thải xây dựng để san lấp ao, lấp bờ bãi và dòng sông trái quy định. Trường hợp phát hiện vi phạm, cần xử lý nghiêm theo đúng quy định pháp luật, đồng thời chấn chỉnh để hoạt động quản lý chất thải rắn xây dựng đi vào nền nếp, góp phần bảo vệ môi trường đô thị bền vững.