Dịp này, 9 bản ghi nhớ hợp tác phát triển chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng bền vững được ký kết với tổng giá trị gần 9.000 tỷ đồng, diễn đàn để cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã, người sản xuất, nhà khoa học, các đơn vị cung ứng dịch vụ cùng nhìn nhận thực trạng, nhận diện những điểm nghẽn, đề xuất giải pháp nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của ngành hàng sầu riêng trong bối cảnh thị trường ngày càng đặt ra những yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững.
Siết quản lý mã số, hình thành chuỗi liên kết minh bạch
Tại phiên đối thoại, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nhóm vấn đề có ý nghĩa then chốt đối với sự phát triển lâu dài của ngành hàng sầu riêng. Trong đó, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến thiết lập mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói được xác định là yêu cầu cần thiết nhằm tạo thuận lợi cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, đi cùng với cải cách thủ tục là yêu cầu tăng cường quản lý, thanh tra, xử lý nghiêm các hành vi mượn, cho thuê, mua bán hoặc gian lận mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng để bảo đảm tính minh bạch, uy tín của sản phẩm và giữ vững niềm tin của thị trường xuất khẩu.
Các ý kiến tại tọa đàm cũng cho rằng, để ngành sầu riêng phát triển bền vững, không thể chỉ chú trọng mở rộng sản lượng mà phải xây dựng được chuỗi liên kết chặt chẽ từ vùng sản xuất đến thị trường tiêu thụ. Trong chuỗi giá trị đó, người trồng, hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua, chế biến, xuất khẩu, nhà khoa học, cơ quan quản lý nhà nước cần có sự phối hợp đồng bộ, chia sẻ lợi ích và trách nhiệm.
Một vấn đề khác được nhiều đại biểu quan tâm là mở rộng hệ thống phòng thử nghiệm đạt chuẩn ngay tại địa phương. Việc tăng năng lực kiểm nghiệm, kiểm soát chất lượng, dư lượng và các tiêu chuẩn liên quan sẽ góp phần rút ngắn thời gian, chi phí kiểm tra, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng nhanh các yêu cầu của thị trường.
Các đại biểu cũng kiến nghị sớm nghiên cứu thành lập Sàn giao dịch sầu riêng tại trung tâm nguyên liệu ở địa phương. Đây được kỳ vọng sẽ là công cụ góp phần minh bạch hóa thông tin, giá cả, kết nối cung - cầu, hạn chế tình trạng cạnh tranh thiếu lành mạnh và tạo môi trường kinh doanh bình đẳng giữa các chủ thể trong chuỗi.
Từ góc độ địa phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đào Mỹ nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp; từ bán sản phẩm đơn thuần sang xây dựng chuỗi giá trị và thương hiệu.
Theo đó, phát triển ngành sầu riêng phải đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, logistics và thị trường. Các địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân cần quản lý chặt chẽ vùng trồng, không phát triển diện tích tự phát, phá vỡ quy hoạch hoặc mở rộng sản xuất khi chưa có liên kết và đầu ra ổn định.
Cùng với đó là yêu cầu kiểm soát chặt chất lượng sản phẩm, nâng cao liên kết giữa sản xuất - chế biến - tiêu thụ, thúc đẩy chế biến sâu, phát triển logistics, gia tăng giá trị cho sản phẩm sầu riêng.
Tạo động lực mới cho chuỗi giá trị sầu riêng Đắk Lắk
Một điểm nhấn tại phiên tọa đàm là việc Ban Tổ chức trao 9 Bản ghi nhớ hợp tác phát triển chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng bền vững tỉnh Đắk Lắk cho các công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã, với tổng giá trị gần 9.000 tỷ đồng.
Các nội dung hợp tác tập trung vào nhiều lĩnh vực quan trọng như nghiên cứu đầu tư Dự án Tổ hợp chợ đầu mối - Trung tâm Thu mua - Kiểm định - Chiếu xạ - Logistics - Xuất khẩu - Chế biến sâu nông sản tỉnh Đắk Lắk; xây dựng kho lạnh thế hệ mới; nghiên cứu đầu tư xây dựng khu nông nghiệp công nghệ cao, cụm công nghiệp chế biến sâu; phát triển chuỗi sầu riêng ứng dụng công nghệ sinh học, kết nối thị trường Đài Loan; xây dựng chợ đầu mối nông sản Krông Năng.
Bên cạnh đó là các dự án hợp tác đầu tư hạ tầng kho lạnh, trung tâm logistics và nhà máy chế biến sâu; xây dựng chuỗi phòng thử nghiệm chuẩn quốc tế, truy xuất nguồn gốc số; hình thành chuỗi giá trị khép kín gắn với bao tiêu sản phẩm.
Những bản ghi nhớ hợp tác không chỉ thể hiện sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp đối với tiềm năng ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk, mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong tổ chức sản xuất. Thay vì phát triển riêng lẻ từng khâu, các chủ thể hướng tới hình thành hệ sinh thái liên kết, trong đó hạ tầng, công nghệ, kiểm định, logistics, chế biến và thị trường được kết nối đồng bộ.
Trong khuôn khổ chương trình, các đơn vị cung ứng giống, tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật, ngân hàng, cung ứng vật tư, vùng trồng, thu mua, chế biến, tiêu thụ và cung cấp giải pháp số hóa cũng tiến hành nghi thức ký kết hợp tác liên kết chuỗi canh tác bền vững. Ban Tổ chức đồng thời vinh danh, trao kỷ niệm chương cho các đơn vị đồng hành, có những đóng góp tích cực đối với sự phát triển bền vững của ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đào Mỹ đánh giá những ý kiến của các đại biểu, chuyên gia đã góp phần nhận diện rõ hơn cơ hội, thách thức đối với ngành sầu riêng, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm xây dựng chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ theo hướng bền vững, minh bạch, có trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và khẳng định tỉnh mong muốn, cam kết tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp đầu tư phát triển nhà máy chế biến sâu, hệ thống cấp đông, kho lạnh, trung tâm đóng gói, logistics và các sản phẩm chế biến từ sầu riêng. Đây là những khâu có vai trò quan trọng trong giảm áp lực tiêu thụ quả tươi, nâng cao giá trị gia tăng, mở rộng thị trường. Với tiềm năng, lợi thế về vùng nguyên liệu cùng sự đồng hành của các bộ, ngành, cộng đồng doanh nghiệp, nhà khoa học và người dân, Đắk Lắk hướng tới xây dựng vùng sản xuất, chế biến và xuất khẩu sầu riêng chất lượng cao, có thương hiệu và sức cạnh tranh hàng đầu của Việt Nam.
Từ những cam kết hợp tác được hình thành tại tọa đàm, cùng các giải pháp về quản lý vùng trồng, kiểm soát chất lượng, phát triển hạ tầng, chế biến sâu, logistics, chuyển đổi số và mở rộng thị trường, ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk được kỳ vọng sẽ từng bước chuyển từ tăng trưởng theo sản lượng sang phát triển theo giá trị. Qua đó, không chỉ nâng cao thu nhập cho người sản xuất mà còn đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy phát triển nông nghiệp hiện đại, minh bạch và bền vững trong thời gian tới.
