Bắt đầu từ ngày 1/7, các quy định liên quan đến xuất nhập cảnh sẽ có sự điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn, kéo theo nhiều thay đổi đáng chú ý đối với việc sử dụng hộ chiếu. Một trong những điểm mới quan trọng là việc mở rộng các trường hợp hộ chiếu bị thu hồi hoặc bị hủy giá trị sử dụng, kể cả khi giấy tờ này vẫn còn thời hạn. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch ra nước ngoài của nhiều người nếu không kịp thời cập nhật quy định.
Trước đây, không ít người mặc định rằng chỉ cần hộ chiếu còn hạn thì vẫn có thể sử dụng bình thường. Tuy nhiên, theo quy định sửa đổi, quan niệm này không còn hoàn toàn chính xác. Danh mục các trường hợp khiến hộ chiếu mất hiệu lực đã được bổ sung thêm, nhằm tăng cường quản lý an ninh, trật tự trong hoạt động xuất nhập cảnh.
Đáng chú ý, lần đầu tiên xuất hiện thêm ba trường hợp mới khiến hộ chiếu bị vô hiệu hóa. Cụ thể, khi công dân được cấp hộ chiếu phổ thông mới, hộ chiếu cũ dù còn thời hạn cũng tự động không còn giá trị sử dụng. Bên cạnh đó, những hộ chiếu có thông tin sai lệch so với giấy tờ tùy thân hoặc thuộc về người đang bị truy nã cũng sẽ bị thu hồi hoặc hủy hiệu lực.
Ngoài các điểm mới, một số trường hợp đã được áp dụng trước đây vẫn tiếp tục được giữ nguyên. Chẳng hạn, hộ chiếu bị mất sẽ bị hủy giá trị dù chưa hết hạn. Tương tự, nếu sau hơn 12 tháng kể từ ngày được hẹn trả mà người dân không đến nhận và không có giải trình hợp lý, hộ chiếu đó cũng không còn hiệu lực. Ngoài ra, hộ chiếu của những người đã thôi quốc tịch Việt Nam, bị tước quốc tịch hoặc bị hủy quyết định cho nhập quốc tịch cũng thuộc diện bị thu hồi.
Không chỉ dừng lại ở hộ chiếu phổ thông, quy định mới cũng áp dụng với cả hộ chiếu ngoại giao và công vụ. Những người không còn thuộc diện được sử dụng các loại hộ chiếu này sẽ bị thu hồi. Đồng thời, các cá nhân chưa chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xuất nhập cảnh cũng có thể bị áp dụng biện pháp tương tự.
Một điểm đáng lưu ý là việc hủy giá trị hộ chiếu giờ đây không nhất thiết phải thực hiện bằng cách thu hồi bản giấy như trước. Thay vào đó, cơ quan chức năng có thể cập nhật trực tiếp trên hệ thống điện tử. Cách làm này đặc biệt áp dụng với các trường hợp liên quan đến vụ việc dân sự, hình sự hoặc đang bị truy nã, nhằm đảm bảo người vi phạm đã hoàn thành các nghĩa vụ pháp lý, tài chính trước khi xuất cảnh.
Trước những thay đổi này, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh khuyến nghị người dân cần chủ động kiểm tra kỹ thông tin cá nhân khi nhận hộ chiếu. Nếu phát hiện bất kỳ sai sót nào so với căn cước công dân, cần nhanh chóng liên hệ để được điều chỉnh, tránh rắc rối trong quá trình sử dụng.
Bên cạnh đó, việc bảo quản hộ chiếu cũng được nhấn mạnh hơn bao giờ hết. Người dân được khuyến cáo không nên cho mượn, cầm cố, tự ý chỉnh sửa hoặc sử dụng hộ chiếu sai mục đích. Trong trường hợp bị mất, cần thông báo ngay cho cơ quan chức năng để kịp thời hủy giá trị trên hệ thống, hạn chế nguy cơ bị lợi dụng.
Đối với hộ chiếu được cấp theo thủ tục rút gọn, quy định mới vẫn giữ nguyên thời hạn tối đa không quá 12 tháng và không được gia hạn. Tuy nhiên, có thêm điểm mới là loại hộ chiếu này chỉ có giá trị sử dụng một lần, áp dụng cho việc xuất cảnh hoặc nhập cảnh Việt Nam.
Các trường hợp được cấp hộ chiếu theo thủ tục rút gọn hiện nay bao gồm người bị mất hộ chiếu khi đang ở nước ngoài và cần về nước gấp; người không được phía nước ngoài cho cư trú nhưng không thuộc diện điều chỉnh của các điều ước quốc tế; người phải hồi hương theo thỏa thuận nhận lại công dân; hoặc những trường hợp đặc biệt liên quan đến quốc phòng, an ninh.
Ngoài ra, quy định sửa đổi cũng mở rộng đối tượng được cấp hộ chiếu ngoại giao và công vụ. Theo đó, cấp phó của người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ được cấp hộ chiếu ngoại giao. Đồng thời, người đứng đầu các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh và cấp xã cũng được bổ sung vào diện được cấp hộ chiếu công vụ.
