Thị trường thịt heo - mặt hàng thiết yếu chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tiêu dùng đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức giao dịch. Trong bối cảnh đó, việc thí điểm niêm yết và giao dịch thịt heo trên Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam được xem là bước đi quan trọng nhằm tái cấu trúc thị trường theo hướng công khai, minh bạch và chuyên nghiệp hơn.
Ngày 25/3/2026, tại TP.HCM, Sở Công Thương TP.HCM đã phối hợp cùng các cơ quan liên quan tổ chức cuộc họp bàn về đề án triển khai mô hình này. Đây là nỗ lực nhằm giải quyết những tồn tại kéo dài của thị trường thịt heo, vốn đang chịu nhiều áp lực từ tình trạng thiếu minh bạch về giá, sự tham gia của nhiều khâu trung gian và khó khăn trong kiểm soát chất lượng cũng như truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, TP.HCM hiện là địa phương tiêu thụ thịt heo lớn nhất cả nước, với quy mô khoảng 13.000-14.000 con mỗi ngày, tương đương giá trị hơn 25.000 tỷ đồng mỗi năm. Quy mô thị trường lớn nhưng cơ chế vận hành còn nhiều bất cập đã đặt ra yêu cầu cần hình thành một sàn giao dịch tập trung, nơi các giao dịch được chuẩn hóa và thông tin được công khai đầy đủ.
Đại diện Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam cho biết, sản phẩm dự kiến đưa vào giao dịch là heo mảnh sau giết mổ. Đây là loại hàng hóa đã qua sơ chế, đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và đặc biệt là có thể truy xuất rõ ràng nguồn gốc. Việc lựa chọn sản phẩm này nhằm đảm bảo tính đồng nhất, thuận lợi cho quá trình niêm yết và giao dịch trên sàn.
Mô hình thí điểm được xây dựng trên nguyên tắc tự nguyện tham gia, đồng thời vận hành song song với phương thức giao dịch truyền thống. Điều này giúp tránh gây xáo trộn thị trường hiện hữu, đảm bảo chuỗi cung ứng không bị gián đoạn, trong khi vẫn từng bước tạo lập thói quen giao dịch hiện đại cho các chủ thể liên quan.
Tại cuộc họp, nhiều doanh nghiệp trong các khâu chăn nuôi, giết mổ, phân phối và bán lẻ đã bày tỏ sự quan tâm và sẵn sàng tham gia. Không chỉ dừng ở mức độ hưởng ứng, các đơn vị còn chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tham gia thí điểm, đồng thời đề xuất triển khai đồng bộ các giải pháp về truy xuất nguồn gốc nhằm đảm bảo tính minh bạch của hàng hóa khi đưa lên sàn.
Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, việc tổ chức lại thị trường thịt heo là yêu cầu cấp bách trong bối cảnh hiện nay. Ông nhấn mạnh, mọi thông tin liên quan đến giá cả và chất lượng sản phẩm cần được niêm yết rõ ràng, đầy đủ, từ đó hình thành môi trường giao dịch minh bạch và công bằng hơn cho các bên tham gia.
Việc gắn kết giữa niêm yết giá và truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp nâng cao chất lượng giao nhận mà còn góp phần đảm bảo an toàn thực phẩm, yếu tố ngày càng được người tiêu dùng quan tâm. Đồng thời, cơ chế này còn có tác dụng điều tiết cung - cầu, từng bước thiết lập mặt bằng giá rõ ràng cho toàn thị trường.
Đáng chú ý, mô hình này không loại bỏ vai trò của thương lái hay các doanh nghiệp trung gian, mà hướng tới việc chuẩn hóa hoạt động của các chủ thể này. Khi tham gia sàn giao dịch, các bên sẽ phải công khai thông tin về chất lượng và giá cả, qua đó nâng cao hiệu quả vận hành và giảm thiểu tình trạng ép giá đối với người chăn nuôi.
Trong bối cảnh thị trường hàng hóa ngày càng chịu tác động từ các yếu tố bên ngoài, việc đưa giao dịch lên sàn được xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng tính ổn định. Nếu vận hành hiệu quả, sàn giao dịch không chỉ giúp minh bạch hóa thị trường mà còn có thể trở thành cơ sở hình thành mức giá tham chiếu cho ngành hàng thịt heo.
Để đề án sớm đi vào thực tế, lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đề nghị Sở Công Thương TP.HCM khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể. Trong đó, công tác truyền thông được nhấn mạnh nhằm giúp người chăn nuôi hiểu rõ lợi ích, tiếp cận và từng bước tham gia giao dịch qua sàn. Đây được kỳ vọng là giải pháp giúp hạn chế tình trạng bị ép giá, đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp và bền vững của thị trường thịt heo trong thời gian tới.
