Tín hiệu phục hồi sau giai đoạn nhiều thách thức
Năm 2025 được xem là một trong những giai đoạn nhiều biến động của ngành sầu riêng Việt Nam. Việc các thị trường nhập khẩu tăng cường kiểm soát chất lượng, siết chặt quy định về kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm đã khiến hoạt động xuất khẩu gặp không ít khó khăn. Giá thu mua trong nước có thời điểm giảm sâu, nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, trong khi người trồng chịu áp lực lớn về chi phí sản xuất, đầu ra.
Tuy nhiên, những khó khăn đó cũng trở thành động lực để toàn ngành đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng chuyên nghiệp và bền vững hơn. Các địa phương tập trung rà soát mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, tăng cường kiểm soát quy trình sản xuất, hướng dẫn nông dân áp dụng các tiêu chuẩn canh tác an toàn nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế.
Sang năm 2026, những nỗ lực này đã phát huy hiệu quả. Theo ghi nhận tại các tỉnh Tây Nguyên vùng sản xuất sầu riêng trọng điểm của cả nước, hoạt động thu mua, sơ chế và xuất khẩu diễn ra sôi động hơn so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, sản lượng xuất khẩu sầu riêng đã tăng khoảng 230%, phản ánh xu hướng phục hồi rõ nét của ngành hàng sau thời gian chịu nhiều tác động từ thị trường. Giá thu mua ổn định cũng giúp người trồng yên tâm đầu tư chăm sóc vườn cây, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu phục vụ xuất khẩu.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, đến tháng 5/2026, cả nước có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang các thị trường, gồm Trung Quốc, Mỹ, Úc, New Zealand, Hàn Quốc và Nhật Bản. Hiện một số địa phương, doanh nghiệp và người dân vẫn xem mã số vùng trồng là điều kiện để xuất khẩu trước mắt, thay vì công cụ quản lý chất lượng lâu dài.
“Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang khẩn trương yêu cầu các địa phương rà soát toàn diện hoạt động sản xuất, thu hoạch, sơ chế và đóng gói; đồng thời tăng cường quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ các nước nhập khẩu” – ông Hoàng Trung thông tin.
Tây Nguyên tiếp tục giữ vai trò vùng nguyên liệu chủ lực
Hiện Tây Nguyên là vùng sản xuất sầu riêng lớn nhất cả nước với diện tích tập trung tại các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng và Quảng Ngãi. Điều kiện khí hậu, đất đai phù hợp giúp khu vực này hình thành nhiều vùng chuyên canh quy mô lớn, tạo ra sản phẩm có chất lượng ổn định, đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.
Những năm gần đây, mô hình liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp ngày càng được mở rộng. Việc sản xuất theo chuỗi không chỉ góp phần kiểm soát chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu mà còn nâng cao giá trị sản phẩm, giảm rủi ro về đầu ra và từng bước xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Song song với việc mở rộng diện tích đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp cũng đầu tư hệ thống sơ chế, đóng gói, kho lạnh và công nghệ bảo quản sau thu hoạch nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và kéo dài thời gian bảo quản, đáp ứng yêu cầu của các thị trường xa.
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu đang trở thành chiến lược quan trọng của ngành sầu riêng Việt Nam, từ tháng 7/2026, sầu riêng Việt Nam sẽ chính thức được xuất khẩu sang thị trường Ấn Độ. Với dân số hơn 1,4 tỷ người và tầng lớp trung lưu đang tăng nhanh, Ấn Độ được đánh giá là một trong những thị trường tiêu dùng có tiềm năng lớn đối với các loại trái cây nhiệt đới.
Việc chinh phục thành công thị trường này không chỉ mở rộng đầu ra cho sầu riêng Việt Nam mà còn góp phần giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, qua đó nâng cao khả năng thích ứng của ngành hàng trước những biến động của thương mại quốc tế.
Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam từng bước xây dựng thương hiệu tại khu vực Nam Á, tạo nền tảng mở rộng xuất khẩu sang các quốc gia lân cận trong thời gian tới.
Để duy trì đà tăng trưởng, ngành sầu riêng cần tiếp tục kiểm soát chặt chẽ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc, đảm bảo an toàn thực phẩm và tuân thủ nghiêm các quy định về kiểm dịch thực vật. Đây là những yếu tố quyết định để xây dựng niềm tin với đối tác nhập khẩu và người tiêu dùng quốc tế.
Bên cạnh đó, việc đầu tư vào chế biến sâu, logistics và hệ thống bảo quản sau thu hoạch sẽ góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm, giảm áp lực tiêu thụ quả tươi trong mùa vụ, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh của sầu riêng Việt Nam trên thị trường thế giới.
Các chuyên gia cũng cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các quốc gia xuất khẩu trái cây nhiệt đới, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở sản lượng mà còn phải được khẳng định bằng chất lượng, tính ổn định và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Với những tín hiệu phục hồi tích cực ngay từ đầu năm 2026 cùng việc mở rộng thêm thị trường xuất khẩu sang Ấn Độ, ngành sầu riêng Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước vào giai đoạn phát triển mới. Nếu tiếp tục duy trì chất lượng, hoàn thiện chuỗi giá trị và đa dạng hóa thị trường, sầu riêng Việt Nam sẽ từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản thế giới, đóng góp tích cực vào tăng trưởng xuất khẩu nông sản và nâng cao thu nhập bền vững cho người trồng.
