Sắc xuân trên vùng trồng cúc mâm xôi ở Hải Phòng

Nghệ thuật tạo hình từ những thửa ruộng bạc màu 

​Nằm ở cửa ngõ phía Nam TP Hải Dương (cũ) nay là phía Tây TP Hải Phòng, phường Tân Hưng từ lâu đã được biết đến là vùng đất giàu truyền thống canh tác hoa màu. 

Thế nhưng, nếu chỉ lùi lại chục năm về trước, ít ai hình dung được những chân ruộng chiêm trũng, canh tác lúa bấp bênh lại có thể trở thành một “biển vàng” - nơi ươm mầm hàng trăm hecta đào hoa (hoa đào) rực rỡ mỗi độ Tết đến xuân về.

Sự chuyển mình ấy không đơn thuần là thay đổi một loại cây trồng, mà là cả một cuộc cách mạng về tư duy của người nông dân ven đô chân chất.

​Khi nhu cầu chơi hoa Tết của người dân không còn dừng lại ở những bó hoa cắt cành đơn giản, người dân Tân Hưng đã nhạy bén nhận ra tiềm năng của cúc mâm xôi, một loại hoa vốn được xem là "đặc sản" của vùng Sa Đéc (Đồng Tháp). 

Tuy nhiên, để mang một giống hoa từ phương Nam xa xôi về thích nghi với cái rét hanh hao của mùa đông miền Bắc là một bài toán không hề dễ giải. Sắc xuân trên vùng trồng cúc Tân Hưng ngày nay chính là thành quả của hàng thập kỷ miệt mài thử nghiệm, lai tạo và cả những bài học đắt giá từ những vụ mùa thất thu trong quá khứ.

​Theo chia sẻ của người dân nơi đây, ​để có một chậu cúc mâm xôi đạt tiêu chuẩn "vàng rực toàn diện" hay “tím ngắt” người trồng hoa Tân Hưng phải bắt đầu công việc từ giữa tháng 5 âm lịch. Đây là thời điểm bắt đầu xuống giống, cũng là lúc người nông dân bước vào giai đoạn "ăn cơm nhà, lo chuyện đất trời". 

Cúc mâm xôi không dành cho những người thiếu kiên nhẫn. Khác với cúc đại đóa hay cúc kim cương vốn thiên về chiều cao, cúc mâm xôi đòi hỏi một kỹ thuật tạo tán vô cùng khắt khe.

​Trong suốt 6 tháng ròng rã, công việc quan trọng nhất chính là “bấm ngọn". Mỗi cây cúc phải được bấm ngọn ít nhất 5 đến 7 lần tùy theo sự phát triển của tán. Người trồng hoa phải tính toán chính xác thời điểm bấm để cây không chỉ ra nhiều nhánh mà các nhánh phải tỏa đều 360 độ, tạo thành một khối cầu hoàn hảo. 

Chỉ cần một chút lơ là trong khâu điều tiết nước hoặc bấm ngọn không đều, chậu hoa sẽ bị méo, tán thưa, và tất nhiên, giá trị kinh tế sẽ giảm đi một nửa.

​Đặc biệt, giai đoạn cây làm nụ là lúc người dân mất ngủ nhiều nhất. Thời tiết miền Bắc thường có những đợt rét đậm, rét hại hoặc mưa phùn kéo dài. Người trồng hoa Tân Hưng lúc này trở thành những "bác sĩ" thực thụ, họ phải quan sát từng sắc lá, độ mẩy của nụ để điều tiết phân bón và ánh sáng. 

Một chút sương muối cũng có thể khiến cả vườn hoa chuyển màu đen sạm. Chính vì thế, sắc vàng rực rỡ mà chúng ta thấy khi mỗi chậu cúc rời cánh đồng lên phố thực chất là sự chắt lọc từ những giọt mồ hôi và cả sự lo âu canh cánh của người làm vườn.

Để mùa xuân "nở vàng" trên phố

Những ngày cận Tết nguyên đán Bính Ngọ, khắp các lối nhỏ dẫn vào cánh đồng hoa tại phường Tân Hưng, TP Hải Phòng không khí hối hả bao trùm khắp không gian.

Trên con đường qua khu dân cư Thanh Liễu, tiếng cười nói của người làm vườn hòa cùng tiếng động cơ của những chuyến xe tải nối đuôi nhau chờ vận chuyển hoa đi phố. Rồi nườm nượp là những đoàn khách thập phương tìm đến, họ không chỉ đến để chọn mua những chậu hoa đẹp nhất mà còn để đắm mình trong không gian yên bình, ghi lại những khoảnh khắc rực rỡ giữa "biển vàng" mênh mông.

Bà Nguyễn Thị Phượng (trú tại khu dân cư Thanh Liễu) cho biết: “Trước đây gia đình tôi trồng đào, nhưng do thời tiết mỗi năm một khác nên việc giữ cho cây đào nở hoa đúng dịp Tết gặp nhiều khó khăn. Mấy năm trở lại đây, gia đình tôi kết hợp dịch chuyển sang trồng hoa cẩm tú cầu và cúc mâm xôi theo quy chuẩn chất lượng cao phục vụ thị trường Tết thấy mang lại khởi sắc hơn nhiều”.

Còn ông Phạm Văn Viễn, một chủ vườn có thâm niên tại phường Tân Hưng chia sẻ, gia đình tôi trồng khoảng hơn 5.000 chậu cúc mâm xôi và gần 3.000 chậu cẩm tú cầu. Năm nay thời tiết dù có chút biến động nhưng nhờ áp dụng tưới nhỏ giọt và điều tiết dinh dưỡng kỹ nên hoa đạt chất lượng cao hơn hẳn, vì thế mà giá bán cũng cao hơn mọi năm. 

Cũng theo ông Viễn, mỗi vụ cúc mâm xôi kéo dài khoảng 6 tháng, tuy vất vả trong khoản che chắn, thắp điện …nhưng thu nhập cao hơn trồng lúa và ít rủi ro hơn trồng đào. Với mức giá ổn định tại vườn, trừ hết chi phí, nhiều hộ gia đình ở đây có thể thu lãi từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi vụ Tết.

Thông tin với PV Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh, đại diện Phòng Kinh tế phường Tân Hưng cho hay: “Theo thống kê sau sáp nhập địa giới hành chính, toàn phường hiện có trên 132ha trồng đào, cùng với đó diện tích trồng hoa cúc mâm xôi và cẩm tú cầu tại địa phương cũng đã mở rộng đáng kể lên tới 30ha, trở thành nguồn thu nhập chủ lực cho hàng trăm hộ dân. Với mức giá bán buôn dao động ổn định tại vườn, mỗi chậu cúc mâm xôi mang lại lợi nhuận cao gấp nhiều lần so với các loại cây màu trước đây".

“Đó không chỉ là tiền bạc, mà là sự khẳng định rằng nông dân mình hoàn toàn có thể làm giàu trên chính mảnh đất quê hương nếu biết vận dụng kỹ thuật mới. ​Hơn thế nữa, vùng trồng hoa Tân Hưng còn tạo ra công việc thời vụ cho hàng ngàn lao động địa phương, từ khâu làm đất, đóng chậu đến vận chuyển. Sự thịnh vượng của nghề trồng hoa đã kéo theo sự phát triển của các dịch vụ phụ trợ, khiến không khí trong phường lúc nào cũng nhộn nhịp, tươi vui như ngày hội”, vị đại diện Phòng Kinh tế phường Tân Hưng chia sẻ thêm. 

​Sắc màu của cúc mâm xôi Tân Hưng giờ đây đã vượt ra khỏi ranh giới của một loài cây cảnh thông thường. ​Khi hoàng hôn buông xuống trên những cánh đồng ở Tân Hưng, ánh nắng cuối ngày dát vàng lên những cây đào, chậu cúc tạo nên một không gian huyền ảo và lộng lẫy. 

Sắc xuân ấy không chỉ đến từ màu hoa, mà đến từ niềm vui trong ánh mắt người nông dân khi đón một mùa vụ bội thu, từ sự nhộn nhịp của những chuyến xe chở Tết vào phố. Cúc mâm xôi Tân Hưng, kết tinh của mồ hôi, là niềm tự hào về tư duy đổi mới của người nông dân và là tín hiệu rõ ràng nhất báo hiệu mùa xuân đang về rất gần trên đất Cảng.