Khi “sao” không chỉ để trưng bày
Tính đến tháng 5/2026, Thanh Hóa đã có 691 sản phẩm OCOP, trong đó có 2 sản phẩm đạt hạng 5 sao quốc gia. Kết quả này phản ánh sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy sản xuất nông nghiệp, từ manh mún sang bài bản, từ bán sản phẩm sang bán giá trị văn hóa và thương hiệu địa phương.
Điểm sáng nổi bật là câu chuyện của Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia. Với hai sản phẩm đạt OCOP 5 sao quốc gia gồm Mắm tôm và Nước mắm cốt đặc biệt, doanh nghiệp đã chứng minh rằng những sản phẩm truyền thống tưởng chừng dân dã vẫn hoàn toàn có thể trở thành hàng hóa cao cấp nếu được đầu tư đúng hướng.
Anh Lê Ngọc Anh, chủ thương hiệu Lê Gia chia sẻ: “Để đạt được 5 sao quốc gia, sản phẩm không chỉ cần ngon mà phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn khắt khe về quản lý chất lượng, bảo vệ môi trường và đặc biệt là tính kể chuyện. Chúng tôi không chỉ bán nước mắm, mà còn bán văn hóa ẩm thực của người dân miền biển.”
Chính cách tiếp cận này đã giúp sản phẩm của Lê Gia hiện diện tại nhiều thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan, đóng góp vào nhóm 23 sản phẩm OCOP xuất khẩu của toàn tỉnh.
Tuy nhiên, những mô hình thành công như Lê Gia hiện vẫn chưa nhiều. Phần lớn sản phẩm OCOP của Thanh Hóa vẫn đang đối mặt với bài toán quy mô sản xuất nhỏ, năng lực cạnh tranh hạn chế và thiếu tính liên kết chuỗi. Nhiều chủ thể vẫn hoạt động theo mô hình hộ gia đình hoặc cơ sở nhỏ lẻ nên sau khi được công nhận sao OCOP vẫn loay hoay trong việc mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu và duy trì chất lượng sản phẩm một cách bền vững.
Tại xã Yên Thọ, miến dong của HTX Yên Lạc dù đã đạt chứng nhận OCOP nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng thị trường. Ông Phạm Công Bảo, đại diện HTX cho biết: “OCOP giúp sản phẩm được biết đến nhiều hơn, nhưng để cạnh tranh và giữ đầu ra ổn định thì vẫn còn rất nhiều áp lực, nhất là với các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ.”
Không chỉ khó về đầu ra, nhiều chủ thể OCOP còn hạn chế trong năng lực quản trị thương hiệu, thiết kế bao bì hay chuyển đổi số. Đây là những yếu tố ngày càng quan trọng trong bối cảnh người tiêu dùng hiện đại không chỉ mua sản phẩm vì chất lượng, mà còn vì câu chuyện, trải nghiệm và độ tin cậy đi kèm.
Khát vọng xanh và con đường vươn ra biển lớn
Thực tế cho thấy, giai đoạn mới của chương trình OCOP không còn là cuộc đua về số lượng hay hạng sao đơn thuần. Điều thị trường cần là những sản phẩm có bản sắc rõ ràng, chất lượng ổn định và khả năng thích ứng với các tiêu chuẩn toàn cầu.
Đây cũng là lý do nhiều địa phương ở Thanh Hóa bắt đầu chuyển hướng từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi, đầu tư bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu dài hạn. Khi “chiếc áo OCOP” được mặc đúng cách, sản phẩm địa phương mới có cơ hội bước ra khỏi thị trường vùng miền để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hiện đại.
Bên cạnh đó, hạ tầng logistics và hệ thống điểm giới thiệu sản phẩm OCOP tại các khu du lịch trọng điểm như Sầm Sơn hay Hải Tiến vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều du khách muốn tìm mua đặc sản xứ Thanh một cách thuận tiện và tin cậy nhưng vẫn khó tiếp cận các điểm bán chuyên nghiệp, đồng bộ.
Trong bối cảnh kinh tế xanh và tiêu dùng bền vững trở thành xu thế toàn cầu, OCOP Thanh Hóa cũng đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi để thích ứng. Việc phát triển các sản phẩm nông nghiệp giảm phát thải carbon, thân thiện môi trường không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc để thâm nhập các thị trường lớn.
Nhiều sản phẩm thế mạnh của tỉnh như mây tre đan xuất khẩu hay dứa đóng hộp đã bắt đầu đáp ứng các “hàng rào kỹ thuật xanh” của thị trường EU và Mỹ. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy đặc sản xứ Thanh đang dần thích nghi với các tiêu chuẩn thương mại quốc tế.
Để hiện thực hóa mục tiêu đưa thêm nhiều sản phẩm OCOP “xuất ngoại”, Thanh Hóa cần tiếp tục đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp và hợp tác xã trong công nghệ chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và chuyển đổi số. Việc đào tạo kỹ năng bán hàng livestream, vận hành gian hàng trên các sàn thương mại điện tử quốc tế như Amazon hay Alibaba cũng là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Từ những sản phẩm mang đậm dấu ấn quê hương, OCOP Thanh Hóa đang từng bước khẳng định vị thế bằng chất lượng, bản sắc và tư duy làm thị trường chuyên nghiệp hơn. Dù hành trình vươn ra “biển lớn” còn nhiều thách thức, nhưng với sự đầu tư bài bản cùng khát vọng đổi mới, đặc sản xứ Thanh được kỳ vọng sẽ ngày càng hiện diện nhiều hơn trên thị trường quốc tế, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa và hình ảnh một Thanh Hóa năng động, giàu tiềm năng.
