Ngành xây dựng được xem là đầu tàu của phát triển hạ tầng và đô thị, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế. Song độ mở rộng đi kèm với chi phí môi trường lớn: xây dựng và các lĩnh vực liên quan chiếm một phần lớn trong tổng lượng phát thải khí nhà kính của nền kinh tế. Theo các phân tích tại VSCF 2025, tỷ lệ này vào khoảng 37–38% của tổng phát thải, khiến chuyển đổi xanh trở thành một trong những bài toán trọng tâm nếu Việt Nam muốn đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Trong nhiều năm, câu chuyện về xây dựng xanh thường gắn với sự hỗ trợ chính sách, tiêu chuẩn quốc gia và cam kết quốc tế. Tuy nhiên, ở hội nghị này, các đại biểu và chuyên gia đều nhấn mạnh rằng thời điểm của những chiến lược dài hạn đã qua. Thực tế thị trường hiện nay đã đặt ra một “bộ lọc xanh” mới đó là, khách hàng, nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế ngày càng ưu tiên công trình đáp ứng các tiêu chí về tiết kiệm năng lượng, hiệu quả vận hành và chứng nhận xanh quốc tế. Việc một công trình không đạt các tiêu chuẩn này không chỉ ảnh hưởng đến đánh giá môi trường – xã hội – quản trị (ESG), mà trực tiếp tác động đến giá thuê, tỷ lệ trống cũng như khả năng tiếp cận vốn. Điều này tạo ra một lực ép không hề nhỏ đối với doanh nghiệp xây dựng.
Các diễn giả tại VSCF 2025 cho biết, doanh nghiệp trong ngành xây dựng không còn chờ đợi để chính sách đi trước. Các tập đoàn lớn trên thế giới và nhóm khách thuê có uy tín sẵn sàng trả mức phí cao hơn từ 30–40% cho các công trình đạt chứng chỉ xanh, trong khi những tòa nhà hạng A, B không đạt chuẩn này đang phải đối mặt với nguy cơ giảm giá thuê và tỷ lệ trống tăng cao. Thị trường đã và đang trở thành một “bộ lọc” buộc các chủ đầu tư và doanh nghiệp phải tái cấu trúc mô hình hoạt động nếu không muốn bị đào thải.
Bên cạnh đó, sự dịch chuyển này có sự tác động sâu rộng tới chiến lược kinh doanh. Nếu trước đây khai thác lợi thế chi phí thấp, cạnh tranh bằng giá là điều nhiều doanh nghiệp hướng đến thì giờ đây, lợi thế đó dần bị thay thế bởi tiêu chí xanh và bền vững. Đây được xem là bước chuyển từ mô hình phát triển theo độ mở sang mô hình phát triển theo chất lượng sinh thái và giá trị bền vững. Những doanh nghiệp không kịp thích ứng với tiêu chuẩn mới sẽ đối diện với nhiều khó khăn trong việc duy trì thị phần, tiếp cận vốn xanh và hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hơn nữa, VSCF 2025 cũng làm nổi bật các tín hiệu tích cực từ nhóm doanh nghiệp tiên phong. Lễ trao 4 hệ chứng chỉ công trình xanh quốc tế gồm LEED, LOTUS, EDGE và BRI lần đầu tiên được tổ chức ngay trong khuôn khổ diễn đàn không chỉ là sự kiện vinh danh, mà còn gửi đi thông điệp rõ rệt đến với thị trường, phát triển bền vững không chỉ là khẩu hiệu, mà đang được đo lường, chứng nhận và hiện thực hóa bằng các tiêu chuẩn cụ thể. Đánh dấu một bước dịch chuyển quan trọng từ cam kết khẩu hiệu sang hành động đo lường được, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho doanh nghiệp tiên phong.
Song hành với việc trao chứng chỉ xanh, VSCF 2025 cũng tổ chức lễ vinh danh 17 doanh nghiệp tiên phong phát triển bền vững, mang ý nghĩa biểu trưng cho 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc. Sự kiện này phản ánh một thực tại quan trọng đó là chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện của các tập đoàn lớn, mà là một xu hướng lan tỏa trong toàn ngành, nơi mỗi doanh nghiệp, dù lớn hay nhỏ, đều có thể tìm cho mình lộ trình ứng dụng phù hợp.
Những doanh nghiệp được vinh danh đã cho thấy một tầm nhìn rõ ràng hơn về phát triển bền vững, bằng việc đầu tư vào công nghệ mới, vật liệu thân thiện với môi trường và quản trị theo tiêu chuẩn ESG. Họ không chỉ giảm thiểu phát thải mà còn đặt lợi ích lâu dài lên trên những lợi ích ngắn hạn, hướng đến tạo ra giá trị bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
Từ góc độ chính sách, các thảo luận tại VSCF 2025 cho thấy Nhà nước đang nỗ lực định hình lại vai trò của mình: từ người ban hành quy định sang người tạo khung thể chế, giảm rủi ro và khuyến khích đầu tư xanh. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy tài chính xanh và tín chỉ carbon được kỳ vọng sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giữa nhóm doanh nghiệp dẫn đầu và phần còn lại của thị trường. Khi chi phí chuyển đổi được giảm thiểu và rủi ro được kiểm soát tốt hơn, quá trình xanh hóa toàn ngành sẽ diễn ra mạnh mẽ hơn, lan tỏa giá trị phát triển bền vững.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM kiêm Trưởng Ban Tổ chức VSCF, nhấn mạnh rằng diễn đàn không chỉ là nơi thảo luận về xu hướng, mà là một nền tảng dài hạn hội tụ tư duy chính sách, tri thức chuyên gia và hành động của doanh nghiệp, nhằm biến các giải pháp thành hành động cụ thể và có thể đo lường được.
Nhìn chung, ngành xây dựng Việt Nam đang đứng trước một ngưỡng chuyển đổi mang tính quyết định. Khi thị trường đã và đang đi trước chính sách, doanh nghiệp không còn nhiều thời gian để chần chừ. Chuyển đổi xanh trong xây dựng, ở thời điểm này, không chỉ là trách nhiệm đối với môi trường hay xã hội, mà đã trở thành điều kiện sinh tồn trong một thị trường đang tái định hình theo những chuẩn mực mới của phát triển bền vững.
