Những ngày này, mỗi khi tàu thuyền đánh bắt cập bến, các xưởng chế biến sứa ở khu vực Cảng cá Ngọc Hải, phường Đồ Sơn, TP Hải Phòng, lại trong cảnh đông đúc, nhộn nhịp. Khắp nơi vang lên tiếng nói, cười của ngư dân, người thu mua cũng như nhân công sơ chế sứa.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh, chị Đỗ Thị Hải, chủ xưởng chế biến sứa Hải Thành cho biết, vụ này, sứa về sớm bắt đầu từ mùng 9 tháng Giêng. Hiện tại, giá thu mua sứa của các xưởng là 17.000 đồng/con so với hơn 20.000 đồng/con vụ trước. Trung bình mỗi tàu trong chuyến ra khơi đánh bắt 300 - 500 con sứa. So với vụ sứa năm 2025, vụ này sứa đỏ về ít hơn, chủ yếu là sứa trắng.
Về công việc chế biến sứa muối mặn, chị Hải thông tin, sau khi thu mua sứa của các tàu thuyền, chủ xưởng sứa thuê người cắt nhỏ phần mình, chân rồi cho vào hệ thống máy quay trong vòng 12 tiếng cho sạch nhớt. Trong quá trình này, cho thêm phèn chua để nhớt mau sạch. Sau đó, cho vào bể ướp với muối mặn đến khi sứa cứng lại là được.
Chia sẻ về nghề khai thác và chế biến sứa của quê hương, chị Hải cho biết, trước đây, mỗi khi mùa sứa về (vụ mùa từ tháng 2 đến tháng 5, vụ chiêm từ tháng 8 đến tháng 11 hằng năm), bà con ngư dân ở Đồ Sơn thường phải “treo” tàu vì tôm cá trên biển rất ít. Những người đi biển lâu năm cho rằng, tôm cá sợ chất nhớt do sứa tiết ra.
Khi đó, người dân Đồ Sơn cũng như một số vùng ven biển ở Hải Phòng, Thái Bình, chủ yếu chế biến sứa bằng cách muối chua truyền thống với quả sú, quả vẹt, vỏ cây trang… Tuy nhiên, theo cách chế biến này, sứa không bảo quản được lâu, lượng tiêu thụ ít. Vì thế, mỗi vụ chỉ có một vài tàu ra khơi đánh bắt sứa cung cấp cho các cơ sở chế biến.
Khoảng năm 2000, khi phương pháp chế biến muối mặn được du nhập từ Trung Quốc về, sứa muối mặn tìm được đầu ra ổn định nhờ xuất khẩu, lên kệ tại các cửa hàng thực phẩm, siêu thị. So với sứa muối chua theo phương pháp truyền thống, sứa muối mặn có nhiều lợi thế như: Bảo quản được lâu (trong điều kiện bình thường có thể lên tới 5 - 6 tháng), dễ chế biến thành một số món ăn ngon.
Từ là loài hải sản vô dụng, sứa vươn mình trở thành loại hải sản được ngư dân săn tìm và được ví như "vàng trắng" trên biển. Các xưởng chế biến sứa ở khu vực Cảng cá Ngọc Hải ở phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn, Tp.Hải Phòng, đua nhau mọc lên. Thời gian cao điểm, trên khu vực ven bờ dài chưa tới 1 cây số, có tới hơn 10 xưởng chế biến sứa.
Để đáp ứng nhu cầu của các xưởng chế biến, cùng với mua sắm ngư cụ, ngư dân Đồ Sơn đóng thêm nhiều bè, mảng, tàu, thuyền để đánh bắt sứa. Với hơn 100 tàu, thuyền, bè, mảng chuyên đánh bắt sứa, mỗi khi chính vụ, khu vực Cảng cá Ngọc Hải thường xuyên trong cảnh tấp nập tàu thuyền vào ra.
Không chỉ giúp ngư dân địa phương có thêm nghề đánh bắt mới, mà các xưởng chế sứa muối mặn ở địa phương còn thu hút, giải quyết việc làm thời vụ cho hàng trăm lao động với mức thu nhập 7 - 8 triệu đồng/người/tháng.
Chị Hải cho biết, gần 10 năm trước, các thương lái Trung Quốc rút công nhân kỹ thuật, ngừng thu mua sứa muối mặn hoặc thu mua hạn chế do nước bạn siết chặt quy định kiểm soát nhập khẩu, tăng cường thực hiện quy định về truy xuất nguồn gốc, xuất xứ, vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo quản, đóng gói hàng hóa.
Sau đó, nghề sứa ở Đồ Sơn mặc dù lao đao, nhưng không biến mất nhờ họ đã học được kỹ thuật chế biến sứa muối mặn trong thời gian chuyên gia Trung Quốc làm việc cũng như tích cực tìm đầu ra trong nước qua các hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm, bán hàng online…
Chị Hải cho biết, giai đoạn khó khăn nhất đối với nghề khai thác và chế biến sứa ở Đồ Sơn là khi đại dịch Covid-19 hoành hành. Khi đó, sứa thành phẩm chất đống trong kho khi các kênh tiêu thụ gần như bị “đóng băng”. Trước tình cảnh này, nhiều ngư dân “treo” tàu thuyền, chủ các xưởng chế biến sứa ngậm ngùi đóng cửa. Vì thế, đến nay, số xưởng chế biến sứa giảm còn 4 xưởng, số tàu khai thác sứa cỡ lớn còn chưa đến 10 tàu.
“Dù còn gặp nhiều khó khăn, nhưng chúng tôi vẫn luôn động viên nhau cố gắng giữ lấy nghề với tin tưởng, chẳng bao lâu nữa, con sứa sẽ “lên ngôi” trở lại giúp cuộc sống thêm no ấm, đủ đầy”, chị Hải tâm sự với đôi mắt lấp lánh niềm vui.
