Theo sử liệu, làng Quỳnh Đôi hình thành từ thế kỷ XIII. Trải qua các triều đại Lê - Nguyễn, nơi đây có hàng trăm người đỗ đạt, trong đó nhiều tiến sĩ, hoàng giáp, phó bảng. Từ sau Cách mạng Tháng Tám đến nay, truyền thống hiếu học tiếp tục được nối dài với hàng chục giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ và nhiều trí thức thành danh trên các lĩnh vực.
Tinh thần hiếu học đã trở thành nếp nghĩ, nếp sống của người dân nơi đây. Làng cũng là quê hương của nhiều danh nhân tiêu biểu như nữ sĩ Hồ Xuân Hương – được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới, nhà cách mạng Hồ Tùng Mậu, Anh hùng Lực lượng vũ trang Cù Chính Lan… góp phần làm dày thêm bề sâu văn hóa của vùng đất.
Hiện nay, Quỳnh Đôi có 8 di tích cấp quốc gia và 3 di tích cấp tỉnh, tiêu biểu như Đình Quỳnh Đôi, Nhà thờ họ Hồ, Đền Quận công Hồ Sỹ Dương, Bia tưởng niệm nữ sĩ Hồ Xuân Hương… Các công trình kiến trúc cổ với chạm trổ tinh xảo, cùng hệ thống từ đường, miếu mạo đã tạo nên không gian văn hóa đậm đặc dấu ấn lịch sử.
Những năm gần đây, chính quyền và người dân địa phương đã bước đầu khai thác giá trị di sản để phát triển du lịch. Điểm nhấn là tour “Làng Cá Gỗ - sau ánh hào quang” ra mắt cuối năm 2023, đưa du khách tham quan các di tích, thưởng thức tiểu phẩm tái hiện câu chuyện “Ông đồ Nghệ và con cá gỗ”, cùng hoạt cảnh về thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi từng ghé thăm làng.
Đáng chú ý, các hoạt cảnh đều do chính người dân địa phương đảm nhiệm, tạo nên sự chân thực và gần gũi. Hơn 1.500 hộ dân được gắn số nhà rõ ràng, đường làng ngõ xóm được chỉnh trang sạch đẹp, mang đến ấn tượng về một vùng quê văn minh, có tổ chức.
Bên cạnh đó, các giá trị văn hóa truyền thống vẫn được duy trì, tiêu biểu là Lễ Kỳ Phúc tổ chức vào mồng 8 và 9 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Nghi thức rước thần, dàn nhạc bát âm, cờ ngũ hành, kiệu rồng… tái hiện không gian lễ hội đậm chất xứ Nghệ, trở thành tài sản văn hóa phi vật thể quý giá.
Với lợi thế vị trí gần biển Quỳnh và các điểm du lịch tâm linh của Nghệ An, Quỳnh Đôi có thể kết nối thành các tuyến tham quan đa dạng, kéo dài thời gian lưu trú. Song song, cần chú trọng đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên tại chỗ, am hiểu lịch sử và có kỹ năng kể chuyện hấp dẫn, phát triển du lịch văn hoá./.
