Sung mỹ bén rễ trên đất đỏ bazan
Sau khi tốt nghiệp ngành Việt Nam học, Trường Đại học Đà Lạt, anh Phan Đức Thiện (41 tuổi, trú làng Mai Liên, xã Nghĩa Mai, Nghệ An) có 7 năm làm phiên dịch tiếng Trung tại nhiều địa phương với thu nhập ổn định.
Cuối năm 2016, thay vì tiếp tục công việc nơi phố thị, anh quyết định trở về quê, bắt tay thực hiện ước mơ xây dựng một khu vườn của riêng mình.
Những ngày đầu anh Thiện dành thời gian tìm hiểu đặc điểm thổ nhưỡng, khí hậu, nhu cầu thị trường rồi từng bước đưa nhiều giống cây ăn quả về trồng thử.
“Trồng nhiều loại cây sẽ có thêm cơ hội, đồng thời nếu một loại cây gặp khó khăn về đầu ra hoặc thời tiết thì những cây khác có thể bù lại”, anh Thiện chia sẻ.
Khu vườn vì thế dần trở thành nơi thử nghiệm nhiều giống cây. Bên cạnh các loại cây quen thuộc, anh mạnh dạn đưa về trồng sung Mỹ, chôm chôm, nhãn tím, vú sữa hoàng kim cùng một số giống cây khác từ các tỉnh phía Nam.
Anh bố trí cây theo chiều cao, nhu cầu ánh sáng và đặc điểm sinh trưởng nhằm tận dụng diện tích, tăng độ che phủ và hạn chế sự phụ thuộc vào một loại nông sản.
Trong số những giống cây mới, sung Mỹ là loại cây được anh Thiện dành nhiều thời gian tìm hiểu và thử nghiệm.
Anh Thiện kể, khoảng 9 năm trước, trong quá trình ra Hà Nội tìm hiểu về các giống cây, anh biết đến sung Mỹ - một loại cây còn khá mới tại Việt Nam thời điểm đó. Sau khi tìm hiểu, anh quyết định mua một cây sung nâu từ Đài Loan về trồng thử.
Thời gian đầu, anh không chắc giống cây này có phù hợp với vùng đất đỏ bazan ở Nghĩa Mai hay không. Vừa trồng, anh vừa theo dõi khả năng sinh trưởng, điều chỉnh lượng nước tưới, dinh dưỡng và cách cắt tỉa.
“Sung Mỹ có thể trồng xen trong vườn nhưng cần bảo đảm đất thông thoáng, độ ẩm phù hợp và thường xuyên kiểm tra sâu bệnh. Việc theo dõi qua nhiều vụ là cần thiết để đánh giá khả năng thích nghi và hiệu quả kinh tế trước khi đầu tư mở rộng”, anh Thiện chia sẻ thêm.
Sau thời gian chăm sóc, cây sung Mỹ bén rễ, phát triển ổn định, phân cành tốt và bắt đầu cho quả. Kết quả này tiếp thêm động lực để anh tiếp tục nhân giống.
Đến nay, khu vườn đã có hàng chục cây sung Mỹ cho quả.
Theo anh Thiện, điểm khác biệt của sung Mỹ so với giống sung bản địa là quả mọc ở nách lá, không mọc thành chùm. Cây có thể cho quả quanh năm; sau khi thu hoạch quả chín, cây tiếp tục ra hoa và hình thành lứa quả mới.
Trung bình khoảng 20-25 quả sung Mỹ đạt trọng lượng khoảng 1kg, một số quả có kích thước gần bằng nắm tay. Sau khoảng 6-8 tháng trồng, cây có thể cho lứa quả đầu tiên nếu được chăm sóc phù hợp.
Ngoài thu hoạch quả, những cây sinh trưởng tốt còn được anh Thiện lựa chọn để chiết cành, tạo cây con phục vụ nhân giống.
Sản phẩm từ sung Mỹ cũng được anh tính toán theo hướng đa dạng. Quả có thể bán tươi hoặc sấy khô. Do quả tươi chỉ bảo quản được khoảng 2-3 ngày sau thu hoạch, anh thường chỉ hái khi có khách đặt mua, nhằm giữ chất lượng sản phẩm.
“Với cây trồng mới, tôi nghĩ không nên vội mở rộng diện tích. Phải theo dõi qua nhiều mùa để biết cây có thực sự phù hợp với đất, khí hậu hay không, chất lượng quả thế nào và thị trường có chấp nhận hay không”, anh Thiện nói.
Mở hướng đa dạng cây trồng
Không dừng lại ở sung Mỹ, anh Thiện tiếp tục đưa nhiều giống cây ăn quả từ các tỉnh phía Nam về Nghĩa Mai để thử nghiệm.
Nhãn tím từ Sóc Trăng và vú sữa hoàng kim cũng được anh đưa vào khu vườn. Những giống cây này tạo nên sự khác biệt cho khu vườn vốn được xây dựng theo hướng đa dạng.
Đáng chú ý, chôm chôm - loại cây phổ biến ở các tỉnh phía Nam - cũng sinh trưởng khá tốt trên vùng đất đỏ bazan tại Nghĩa Mai.
“Ban đầu tôi chỉ trồng thử vài cây, không kỳ vọng nhiều. Không ngờ cây phát triển xanh tốt, ra hoa, đậu khá nhiều quả. Đây là điều khiến gia đình rất phấn khởi”, anh Thiện cho biết.
Từ những kết quả bước đầu, anh nhận thấy việc đưa các giống cây mới về trồng tại địa phương cần được thực hiện theo hướng thận trọng, lấy thực tế sản xuất làm cơ sở để đánh giá.
Với một khu vườn có nhiều loại cây, công việc chăm sóc cũng đòi hỏi người trồng phải hiểu đặc điểm riêng của từng giống. Anh Thiện thường xuyên theo dõi độ ẩm đất, điều chỉnh lượng nước, dinh dưỡng, thời điểm cắt tỉa và biện pháp phòng trừ sâu bệnh.
Điều anh Thiện hướng tới không chỉ là tìm ra những giống cây phù hợp với đất Nghĩa Mai mà còn thử nghiệm cách tổ chức sản xuất theo hướng đa dạng, giảm rủi ro và khai thác tốt hơn lợi thế của khu đất.
Ông Võ Quang Bình, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nghĩa Mai, đánh giá cao sự mạnh dạn của anh Thiện trong việc đưa các giống cây mới về thử nghiệm.
Theo ông Bình, một số giống cây bước đầu sinh trưởng tốt trên vùng đất đỏ bazan, cho thấy tiềm năng nhất định. Tuy nhiên, để phát triển thành mô hình sản xuất hàng hóa, người dân cần tiếp tục đánh giá hiệu quả qua nhiều vụ, chú trọng kỹ thuật chăm sóc và đặc biệt là tìm kiếm đầu ra ổn định cho sản phẩm.
Với anh Thiện, hành trình xây dựng khu vườn vẫn đang tiếp tục. Mỗi giống cây mới được đưa về không chỉ là một vụ thử nghiệm mà còn là cách anh tìm kiếm thêm hướng đi cho vùng đất quê nhà./.
