[Inforgraphic] TP.HCM tăng cường kiểm soát tàu cá chưa đủ điều kiện, ngăn chặn khai thác thủy sản trái phép

Theo Quyết định số 3798/QĐ-UBND do Chủ tịch UBND TP.HCM ban hành ngày 25/6/2026, Thành phố chính thức triển khai quy trình quản lý tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động nhằm tăng cường kiểm soát phương tiện khai thác thủy sản và nâng cao hiệu quả thực hiện các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm cơ quan tham mưu Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU, đồng thời chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về các tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động. Các đơn vị trực thuộc như Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư, Ban Quản lý các cảng cá và Văn phòng đại diện kiểm tra, kiểm soát nghề cá có trách nhiệm rà soát, tổng hợp và cập nhật danh sách tàu cá định kỳ vào thứ Sáu hằng tuần.

Dữ liệu sau khi tổng hợp sẽ được chuyển đến UBND các xã, phường, đặc khu, lực lượng Bộ đội Biên phòng, Công an và các cảng cá để phối hợp quản lý. Đồng thời, toàn bộ thông tin được cập nhật lên Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) và kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thông qua VNeID nhằm bảo đảm tính thống nhất, chính xác và phục vụ hiệu quả công tác quản lý.

Bên cạnh việc cập nhật danh sách, cơ quan chuyên môn sẽ thường xuyên đối soát thông tin từng tàu cá, bao gồm thông tin chủ tàu, căn cước công dân, địa chỉ, số điện thoại, tình trạng đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm và thiết bị giám sát hành trình.

Đối với từng trường hợp, cơ quan chức năng phải xác định rõ nguyên nhân khiến tàu chưa đủ điều kiện hoạt động để hướng dẫn chủ tàu hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Sau khi khắc phục đầy đủ các yêu cầu pháp lý, thông tin của tàu sẽ được cập nhật ngay trên hệ thống quản lý.

Một nội dung đáng chú ý của quy trình là tăng cường kiểm soát tại các cảng cá. Theo đó, các tàu chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện sẽ không được giải quyết thủ tục xuất bến. Những trường hợp cố tình đưa tàu ra khai thác khi chưa đủ điều kiện sẽ bị phát hiện và xử lý nghiêm theo quy định.

Đối với các tàu đã chuyển nhượng hoặc đang neo đậu ngoài địa bàn TP.HCM, Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm phối hợp với các địa phương liên quan hướng dẫn hoàn tất thủ tục sang tên, thay đổi chủ tàu. Trường hợp không thể liên hệ với chủ tàu hoặc chưa xác định được nơi cư trú, thành phố sẽ thành lập tổ liên ngành để xác minh và làm rõ tình trạng hoạt động của từng phương tiện.

Quy trình cũng quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc quản lý tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động. Theo đó, chính quyền địa phương phải trực tiếp theo dõi, xác minh tình trạng từng phương tiện; gắn bảng nhận diện tàu chưa đủ điều kiện; bố trí khu neo đậu tập trung và lắp đặt thiết bị giám sát nhằm tạo thuận lợi cho công tác quản lý. Hình ảnh, vị trí và tọa độ neo đậu của từng tàu cũng phải được cập nhật thường xuyên khi có yêu cầu.

Song song với đó, chính quyền cơ sở có trách nhiệm tuyên truyền, vận động chủ tàu hoàn thiện các thủ tục về đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình trước khi đưa phương tiện trở lại hoạt động.

Danh sách tàu cá chưa đủ điều kiện sẽ được niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã và khu dân cư để chủ tàu chủ động liên hệ hoàn thiện hồ sơ. Các địa phương cũng được yêu cầu xây dựng nhóm trao đổi trên nền tảng công nghệ nhằm cập nhật thường xuyên tình trạng các tàu đang hoạt động hoặc neo đậu ngoài địa bàn.

Đối với tàu cá đã chuyển nhượng nhưng chưa hoàn tất thủ tục sang tên hoặc chưa xác định được người mua, chính quyền địa phương phải phối hợp với các cơ quan chức năng xác minh để bàn giao quản lý đúng địa bàn. Nếu không xác định được phương tiện, địa phương sẽ thực hiện các thủ tục thông báo mất tích để xem xét xóa đăng ký theo quy định.

Trường hợp tàu được bán sang địa phương khác nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục sang tên do vướng quy định, UBND cấp xã nơi bán tàu phải đề nghị địa phương nơi tàu đang neo đậu phối hợp quản lý, bố trí khu neo đậu, không để phương tiện tham gia khai thác và định kỳ cập nhật hình ảnh, tọa độ gửi về Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư để tổng hợp. Quy trình cũng quy định cơ chế phối hợp đối với các tàu đăng ký tại một địa phương nhưng neo đậu ở địa phương khác trong phạm vi TP.HCM nhằm tránh bỏ sót trong công tác quản lý.

Đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng TP.HCM, UBND Thành phố yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát tàu cá ra vào cảng và xuất nhập bến, bảo đảm chỉ những tàu có đầy đủ giấy tờ, duy trì tín hiệu thiết bị giám sát hành trình và dữ liệu trên hệ thống quản lý mới được phép rời bến. Các tàu chưa đủ điều kiện, chưa lắp đặt hoặc mất kết nối thiết bị giám sát hành trình sẽ không được phép xuất bến.

Bên cạnh đó, Công an TP.HCM được giao phối hợp xác minh các trường hợp chủ tàu có dấu hiệu nghi vấn và cập nhật thông tin lên hệ thống VNFishbase; Sở Khoa học và Công nghệ hỗ trợ kết nối, chia sẻ dữ liệu từ hệ thống giám sát hành trình; Sở Tài chính tham mưu bố trí kinh phí và hướng dẫn thanh quyết toán, bảo đảm việc triển khai quy trình quản lý tàu cá được thực hiện đồng bộ trên toàn địa bàn thành phố./.