[Infographic] Từ ngày 1/7/2026, nhiều công trình dân dụng sẽ không còn phải xin giấy phép

Từ ngày 1/7/2026, Luật Xây dựng 2025 chính thức có hiệu lực, thay thế toàn bộ luật hiện hành và mang đến nhiều thay đổi đáng chú ý trong quản lý hoạt động xây dựng. Một trong những nội dung được quan tâm là việc mở rộng các trường hợp được miễn giấy phép xây dựng, qua đó giảm đáng kể thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Theo quy định mới, có 8 nhóm công trình thuộc diện không phải xin giấy phép xây dựng trước khi khởi công. Đáng chú ý, công trình cấp 4 và nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, có tổng diện tích sàn dưới 500m2 sẽ được miễn giấy phép nếu không nằm trong các khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù về quy hoạch và kiến trúc. So với luật hiện hành, quy định mới đã bổ sung điều kiện về diện tích sàn xây dựng nhằm làm rõ phạm vi áp dụng.

Tuy nhiên, việc miễn giấy phép không áp dụng với các công trình nằm trong khu chức năng, khu vực phát triển đô thị theo quy hoạch chung, khu vực thuộc quy hoạch khu kinh tế, khu du lịch quốc gia hoặc nơi đã có quy chế quản lý kiến trúc. Điều này cho thấy cơ quan quản lý vẫn giữ sự kiểm soát đối với các khu vực có yêu cầu phát triển đồng bộ về hạ tầng và cảnh quan đô thị.

Bên cạnh đó, các công trình sửa chữa, cải tạo bên trong hoặc cải tạo mặt ngoài không tiếp giáp đường đô thị cũng được miễn giấy phép nếu việc sửa chữa không làm thay đổi công năng sử dụng, không ảnh hưởng kết cấu chịu lực, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, môi trường và kết nối hạ tầng kỹ thuật. Điểm mới đáng chú ý là luật không còn yêu cầu công trình phải phù hợp quy hoạch đô thị như trước đây.

Dù nới lỏng thủ tục cấp phép, luật mới lại siết chặt các tiêu chuẩn kỹ thuật và công tác quản lý trật tự xây dựng. Chủ đầu tư các công trình thuộc diện miễn giấy phép vẫn phải gửi thông báo khởi công cùng hồ sơ liên quan đến cơ quan quản lý xây dựng tại địa phương trước khi triển khai, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt như công trình bí mật nhà nước hay nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân.

Ngoài ra, luật cũng yêu cầu nhiều công trình phải được thẩm tra thiết kế xây dựng, đặc biệt là các dự án có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp hoặc thuộc diện thẩm định phòng cháy chữa cháy. Công tác quản lý trật tự xây dựng sẽ được thực hiện xuyên suốt từ thời điểm tiếp nhận thông báo khởi công cho tới khi công trình hoàn thành, nghiệm thu và đưa vào sử dụng. UBND cấp tỉnh và cấp xã được giao trách nhiệm toàn diện trong việc giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm trên địa bàn.