Giữ hương Tết trong từng khuôn bánh
Những ngày cận Tết, khi nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh, nhịp sản xuất ở các cơ sở đặc sản Đà Nẵng cũng bước vào giai đoạn cao điểm. Có nơi bếp lửa đỏ suốt ngày đêm, có nơi máy móc vận hành liên tục theo kế hoạch đã định. Với người làm nghề truyền thống ở Đà Nẵng, Tết không đến vào đêm giao thừa, mà bắt đầu từ những ngày tất bật giữ lửa nghề như thế.
Tại cơ sở bánh khô mè Bà Liễu Mẹ, Tết bắt đầu theo cách quen thuộc: tăng giờ làm, tăng nhân công, giữ nguyên quy trình thủ công. Bếp lửa đỏ, mè được rang đều tay, tỏa mùi thơm rất đặc trưng – thứ mùi chỉ cần thoáng qua cũng đủ gợi nhớ đến những ngày Tết xưa. Người làm bánh với đôi tay thoăn thoắt, nhịp nhàng như thể đã thuộc nằm lòng từng công đoạn và đã quen với nhịp lao động suốt bao mùa xuân.
Anh Huỳnh Đức Sol – Chủ quản lý của cơ sở sản xuất bánh khô mè Bà Liễu Mẹ cho biết, Mỗi chiếc bánh khô mè hầu như đều được làm bằng tay, trải qua "7 lửa" với sự khéo léo và chăm chút trong từng công đoạn của người thợ. Chính sự thủ công này tạo nên giá trị cốt lõi của sản phẩm.
Anh Sol cho hay, sản lượng bánh khô mè dịp cận Tết tăng gấp 3 đến 4 lần so với ngày thường. Nếu ngày thường cơ sở sản xuất từ 500 đến 1.000 sản phẩm thì mùa Tết, người lao động phải làm từ 3.000 đến 5.000 sản phẩm/ngày. Đây là một trong những sản phẩm địa phương tiêu biểu đầu tiên của TP Đà Nẵng được công nhận 4 sao, được tham gia các chương trình quảng bá đến người dân, du khách.
Làm bánh khô mè không khó để học, nhưng khó để làm đúng vị. Từ khâu chọn mè, thắng đường, trộn bột đến nướng bánh, mỗi bước đều đòi hỏi sự tinh tế. Chỉ cần lửa quá tay, bánh sẽ khét; đường chưa tới, bánh sẽ không đủ độ giòn; mè rang chưa đạt, mùi thơm sẽ thiếu đi cái “hồn” vốn có. “Bánh phải giòn, thơm, để được lâu nhưng vẫn giữ vị ngọt vừa phải, khách ăn là nhớ. Mỗi mùa Tết, thấy khách quay lại, là thấy mình còn giữ được chút gì đó của ngày xưa” - anh Sol chia sẻ.
Tết là mùa cao điểm, nhưng cũng là mùa áp lực nhất. Có những ngày, bếp bánh đỏ lửa từ lúc trời chưa sáng. Tết với người làm bánh không phải là mâm cỗ sum vầy sớm, mà là những mẻ bánh ra lò kịp để gửi đi khắp nơi.
Thế nhưng, trong sự tất bật ấy vẫn có niềm vui rất riêng: niềm vui khi bánh làm ra được chọn làm quà Tết, được đặt lên bàn thờ tổ tiên, được gửi theo những chuyến xe về quê. Với họ, đó là cách Tết lan tỏa.
Bánh khô mè Bà Liễu Mẹ không cầu kỳ hình thức. Mỗi chiếc bánh vuông vức, giản dị, phủ từng lớp mè, giòn tan. Chính sự mộc mạc ấy lại khiến bánh trở thành ký ức Tết của nhiều thế hệ.
Có người lớn lên, đi xa, mỗi dịp cuối năm vẫn tìm mua vài gói bánh khô mè mang theo. Không phải vì thiếu bánh kẹo hiện đại, mà vì thiếu một mùi vị quen thuộc – mùi của những ngày Tết xưa, khi cả nhà quây quần bên ấm trà, bẻ bánh khô mè, nghe chuyện năm cũ.
Ở bếp bánh ấy, Tết không ồn ào. Tết đến bằng sự bền bỉ của người giữ nghề, bằng từng khuôn bánh được gõ ra đều đặn, như nhịp thời gian trôi chậm lại giữa phố thị.
Bánh dừa: giữ vị xưa, mở đường ra thế giới
Không có bếp lửa rực đỏ, những ngày cận Tết tại cơ sở bánh dừa Mỹ Phương Food diễn ra trong một nhịp điệu hoàn toàn khác, đó là âm thanh đều đặn của máy móc, dây chuyền sản xuất vận hành để tạo nên những chiếc bánh dừa ngọt ngào, dịu dàng và đầy hương vị quê nhà. Với bánh dừa, nơi hương vị vẫn được giữ ở mức truyền thống nhưng quy trình được chuẩn hóa, cho phép cơ sở vừa đáp ứng thị trường Tết, vừa duy trì hoạt động ổn định quanh năm…
Chị Mai Thị Ý Nhi - Giám đốc Công ty Mỹ Phương Food cũng cho biết, để đáp ứng nhu cầu thị trường Tết, doanh nghiệp đã sớm triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Ngay từ quý III/2025, công ty đã chủ động ký kết hợp đồng thu mua nguyên liệu đầu vào với các nhà cung cấp nhằm ổn định giá cả, hạn chế rủi ro biến động giá và sản lượng vào giai đoạn cuối năm.
Song song đó, Mỹ Phương Food tăng công suất sản xuất với tổng lượng hàng cung ứng cho dịp Tết 2026 dự kiến tăng khoảng 15–20%. Các dây chuyền sản xuất hiện đang vận hành tối đa công suất để đảm bảo sản lượng theo kế hoạch. Doanh nghiệp cũng đang trong giai đoạn hoàn thiện bao bì, dây chuyền sản xuất, dự kiến tung ra thêm hai sản phẩm mới trong quý I/2026.
Theo chị Nhi, hiện tỷ trọng hàng xuất khẩu của công ty chiếm khoảng 60%, trong khi thị trường nội địa chiếm 40%. Dù sản lượng hàng phục vụ thị trường trong nước tăng lên trong dịp Tết, doanh nghiệp vẫn chủ động nguồn nguyên liệu, bố trí dây chuyền sản xuất và nhân sự phù hợp nhằm đảm bảo kiểm soát chất lượng sản phẩm ở mức cao nhất.
Trước bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, Mỹ Phương Food cũng triển khai các chính sách ưu đãi về giá, đồng thời thực hiện nhiều chương trình quà tặng, khuyến mãi nhằm hỗ trợ người dân mua sắm Tết đầy đủ với mức chi tiêu hợp lý.
Giữ nghề – giữ Tết – giữ ký ức
Rời xa không khí khẩn trương của làng bánh “7 lửa” và nhịp máy đều đặn của cơ sở sản xuất bánh dừa để tìm về với hương vị Tết Đà Nẵng tại làng nghề nước mắm Nam Ô, nơi những giọt mắm chắt chiu tinh túy của biển cả đã tồn tại qua hàng trăm năm. Tết ở đây không có lửa đỏ, không có âm thanh của máy móc. Tết về trong sự tĩnh lặng, khi những thùng mắm cá cơm than đạt đến độ “chín” hoàn hảo sau hơn một năm trời ủ chượp.
Những năm gần đây, do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, sản lượng nước mắm cuối năm không còn dồi dào như trước. Nhiều hộ sản xuất chỉ duy trì lượng mắm vừa đủ, coi việc giữ nghề như một cam kết văn hóa hơn là mục tiêu kinh doanh mở rộng.
Với những người làm bánh truyền thống, Tết không phải là khoảng thời gian nghỉ ngơi, mà là mùa lao động quan trọng nhất trong năm. Khi nhiều gia đình chuẩn bị du xuân, họ vẫn ở lại bên bếp, bên dây chuyền làm bánh để canh lửa, canh từng mẻ bánh.
Ở đâu đó trong làng, những chum nước mắm Nam Ô vẫn còn đó – trầm lặng, ít ỏi hơn xưa, như một dấu nhắc về những làng nghề đang chật vật giữ mình giữa biến động. Không còn nhộn nhịp như trước, nhưng sự hiện diện của chúng khiến người ta hiểu rằng: giữ nghề chưa bao giờ là điều dễ dàng.
Tuy nhiên, hiệu quả kinh doanh không chỉ đo bằng con số. Mô hình thủ công hay sự kết hợp giữa thủ công và trang thiết bị hiện đại đã tạo ra giá trị đặc sắc: bản sắc văn hóa, câu chuyện làng nghề, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và sự tiếp nối, kế thừa, sáng tạo của những người giữ nghề.
Tết hôm nay có thể khác Tết xưa – nhanh hơn, hiện đại hơn, tiện lợi hơn. Có người giữ Tết bằng lửa, có người giữ Tết bằng máy móc, nhưng vẫn nguyên vẹn mong muốn trao gửi mùi vị quen thuộc cho khách hàng. Và chính sự song hành ấy đang giúp đặc sản Đà Nẵng không biến mất trong guồng quay thị trường.
Bánh khô mè Bà Liễu Mẹ, bánh dừa Mỹ Phương Food hay làng nghề nước mắm truyền thống Nam Ô không chỉ là đặc sản mà còn là ký ức, là câu chuyện của những người chọn giữ nghề, với khuôn bánh, với nhịp lao động không ngơi nghỉ mỗi độ xuân về.
