Diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu đang tạo áp lực lớn lên công tác điều hành giá xăng dầu trong nước, buộc cơ quan quản lý phải tính toán lại các công cụ ứng phó. Bộ Công Thương cho biết đang báo cáo Thủ tướng về khả năng điều chỉnh phương án điều hành, đồng thời nghiên cứu bổ sung các giải pháp tài khóa và nâng cao năng lực dự trữ nhằm ổn định thị trường.
Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, những biến động khó lường trên thị trường dầu mỏ thế giới thời gian qua, đặc biệt liên quan đến căng thẳng tại Trung Đông, đã khiến giá dầu liên tục đảo chiều với biên độ lớn. Dù có những nhịp điều chỉnh giảm, xu hướng chung vẫn là tăng mạnh và nhanh, gây áp lực lan tỏa đến thị trường trong nước.
Trong bối cảnh đó, cơ chế điều hành hiện hành theo Nghị quyết 36/NQ-CP đã phát huy tính linh hoạt nhất định. Quy định cho phép điều chỉnh giá sớm, thậm chí theo ngày nếu giá thế giới biến động trên 7%, giúp cơ quan quản lý phản ứng kịp thời. Việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cũng góp phần giảm bớt cú sốc giá, hạn chế tâm lý tích trữ và giữ ổn định nguồn cung.
Thực tế cho thấy, các kỳ điều hành bất thường gần đây đã bám sát diễn biến quốc tế, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong nhập khẩu. Nhờ đó, thị trường trong nước tránh được tình trạng đứt gãy nguồn hàng, dù giá cả liên tục biến động.
Tuy nhiên, áp lực tăng giá vẫn thể hiện rõ qua các con số cụ thể. Trong ba kỳ điều hành liên tiếp vào các ngày 5, 7 và 10/3/2026, giá cơ sở xăng RON 95 lần lượt tăng 10,86%, 21,07% và 22,45%. Cùng thời điểm, dầu diesel cũng ghi nhận mức tăng tương ứng 19,49%, 31,26% và 18,12%. Đà tăng chưa dừng lại khi đến ngày 13/3, giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới tiếp tục leo thang, kéo theo giá trong nước tăng mạnh so với ngày trước đó.
Cụ thể, xăng E5 RON92 tăng 9,10%, lên 28.917 đồng/lít; xăng RON 95-III tăng 9,34%, đạt 32.338 đồng/lít. Các mặt hàng dầu còn ghi nhận mức tăng cao hơn, như dầu diesel 0.05S tăng 16,55% lên 37.326 đồng/lít, dầu hỏa tăng 29,79% lên 40.147 đồng/lít, trong khi dầu mazut 180CST 3,5S tăng 14,08% lên 25.851 đồng/kg.
Trước diễn biến này, Bộ Công Thương nhận định một số giải pháp trong Nghị quyết 36 không còn hoàn toàn phù hợp với thực tiễn. Áp lực lớn nhất hiện nay nằm ở khả năng duy trì hiệu quả của Quỹ Bình ổn giá. Theo ông Trần Hữu Linh, trước khi thực hiện chi, quy mô quỹ còn hơn 5.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, với mức chi 4.000 đồng mỗi lít xăng và 5.000 đồng mỗi lít dầu như hiện nay, quỹ chỉ đủ duy trì hỗ trợ trong khoảng 15 ngày nếu tiếp tục sử dụng ở cường độ này.
Trong khi đó, các công cụ tài khóa đang được tính đến như một giải pháp bổ trợ. Bộ Công Thương phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, qua đó góp phần hạ áp lực chi phí và hỗ trợ bình ổn giá trong nước.
Về dài hạn, câu chuyện dự trữ xăng dầu được đặt ra như một yếu tố then chốt nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài. Cơ quan quản lý cho rằng những biến động vừa qua là bài học quan trọng để thúc đẩy việc mở rộng quy mô dự trữ, đa dạng hóa nguồn cung và cải thiện năng lực điều hành.
Hiện tại, các doanh nghiệp đầu mối phải duy trì lượng dự trữ tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng, trong khi doanh nghiệp phân phối đảm bảo mức 5 ngày. Tuy vậy, dự trữ quốc gia mới chỉ đạt khoảng 7 ngày, con số được đánh giá là còn hạn chế nếu so với yêu cầu ứng phó trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh.
Trước áp lực kép từ giá thế giới và yêu cầu ổn định trong nước, việc điều chỉnh cơ chế điều hành cùng với tăng cường dự trữ và bổ sung công cụ tài khóa được xem là những hướng đi cần thiết. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn mang ý nghĩa dài hạn trong việc củng cố an ninh năng lượng và ổn định kinh tế vĩ mô.
