Những ngày này, không khí thu hoạch dưa hấu trên những cánh đồng cát tại xóm 3 (xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An) diễn ra nhộn nhịp. Từ sáng sớm, người dân đã có mặt ngoài đồng để cắt dưa, phân loại và cân bán ngay tại ruộng. Những xe tải của thương lái nối nhau vào tận nơi thu mua khiến không khí vụ mùa càng thêm rộn ràng.
Năm nay, mặc dù trải qua nhiều đợt nắng nóng kéo dài, nhưng nhờ chủ động nguồn nước tưới và áp dụng đúng quy trình kỹ thuật nên cây dưa vẫn phát triển tốt. Dây dưa bò kín mặt luống, quả to, đồng đều, ruột đỏ, ít hạt và có vị ngọt đặc trưng. Nhiều hộ dân cho biết đây là một trong những vụ dưa đạt cả năng suất lẫn giá bán.
Hiện xóm 3 có khoảng 1ha dưa hấu Thái Lan đang cho thu hoạch với năng suất bình quân đạt từ 14 - 15 tấn/ha. Dưa được thương lái thu mua ngay tại ruộng với giá từ 13.000 - 15.000 đồng/kg, tùy theo kích cỡ và chất lượng. Một số hộ chủ động bán lẻ cho người tiêu dùng với giá khoảng 20.000 đồng/kg, mang lại lợi nhuận cao hơn.
Gia đình bà Nguyễn Thị Hương là một trong những hộ gắn bó với cây dưa nhiều năm. Vụ hè năm nay, bà trồng khoảng 500 gốc dưa hấu Thái Lan trên vùng đất cát của gia đình. Chỉ hơn 2 tháng sau khi xuống giống, những lứa dưa đầu tiên đã được thu hoạch.
Bà Hương cho biết những đợt thu hoạch đầu tiên, gia đình đã bán được hơn một tạ dưa với giá 15.000 đồng/kg. Theo bà, ưu điểm lớn nhất của giống dưa này là thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ khoảng 60 - 65 ngày đã có thể cho thu hoạch.
“Dưa hấu Thái Lan là cây ngắn ngày, nếu chăm sóc đúng kỹ thuật và thời tiết thuận lợi thì quả rất đều, năng suất cao, cho thu nhập tốt hơn nhiều loại cây màu khác. Vì vậy, gia đình tôi tiếp tục duy trì diện tích qua nhiều năm”, bà Hương chia sẻ.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, giống dưa này còn phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương. Những vùng đất cát ở Đông Lộc vốn có khả năng thoát nước tốt, rất thích hợp với các loại cây họ bầu bí, đặc biệt là dưa hấu.
Theo chị Trần Thị Ngọc Ánh (52 tuổi, trú tại xã Đông Lộc), trồng dưa trên đất cát tuy có nhiều thuận lợi nhưng cũng đòi hỏi người trồng phải theo dõi sát quá trình sinh trưởng của cây.
“Đất cát thoát nước rất nhanh nên người trồng phải thường xuyên kiểm tra độ ẩm. Giai đoạn cây ra hoa và đậu quả là quan trọng nhất. Nếu thiếu nước hoặc gặp mưa gây úng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng quả. Vì vậy, ngày nào tôi cũng ra ruộng kiểm tra để điều chỉnh lượng nước tưới phù hợp”, chị Ánh cho biết.
Để nâng cao hiệu quả sản xuất, người dân Đông Lộc áp dụng khá đồng bộ các biện pháp kỹ thuật. Trước khi trồng, đất được lên luống cao, phủ nilon nhằm giữ độ ẩm, hạn chế cỏ dại và giảm sâu bệnh. Giữa các luống đều bố trí rãnh thoát nước hợp lý để tránh ngập úng khi có mưa lớn.
Nhờ lựa chọn giống phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và tuân thủ đúng quy trình chăm sóc, nhiều diện tích dưa gần như không phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong suốt thời gian sinh trưởng. Đây là một trong những yếu tố giúp sản phẩm được người tiêu dùng ưa chuộng và tiêu thụ thuận lợi.
Ông Nguyễn Bá Cường, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đông Lộc cho biết, trước đây, người dân xã Đông Lộc có truyền thống trồng các loại dưa như dưa bở, dưa lê để phục vụ thị trường trong vùng. Đến khoảng năm 2004, cây dưa hấu bắt đầu được đưa vào sản xuất và dần trở thành cây trồng chủ lực trong vụ hè.
Khoảng 5 - 7 năm trở lại đây, giống dưa hấu Thái Lan được nhiều hộ dân lựa chọn thay thế các giống truyền thống. Qua thực tế sản xuất, giống dưa này cho thấy khả năng thích nghi rất tốt với vùng đất cát, sinh trưởng khỏe, thời gian thu hoạch ngắn, quả đồng đều, vỏ mỏng, ruột đỏ và vị ngọt đậm.
Chính những ưu điểm đó đã giúp diện tích dưa hấu Thái Lan ngày càng được mở rộng. Hiện toàn xã Đông Lộc có khoảng 5ha trồng dưa hấu, tập trung chủ yếu ở những vùng đất cát có khả năng thoát nước tốt.
Để tránh tình trạng dưa chín đồng loạt dẫn đến cung vượt cầu, người dân địa phương không xuống giống cùng một thời điểm mà chia thành nhiều đợt theo hình thức gối vụ. Nhờ đó, thời gian thu hoạch được kéo dài từ tháng 4 - tháng 7, góp phần giảm áp lực tiêu thụ và giữ giá bán ổn định.
Theo nhiều hộ dân, so với một số cây màu truyền thống, dưa hấu Thái Lan mang lại giá trị kinh tế cao hơn trên cùng diện tích canh tác. Sau khi trừ chi phí giống, phân bón, vật tư và công chăm sóc, mỗi héc-ta dưa có thể đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng.
“Quá trình sản xuất nhiều năm qua đã chứng minh cây dưa hấu Thái Lan rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu địa phương. Điều đó được thể hiện qua năng suất ổn định cũng như chất lượng quả khi thu hoạch.
Thời gian tới Hội Nông dân xã sẽ tiếp tục hướng dẫn bà con lựa chọn nguồn giống chất lượng, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, đồng thời bố trí lịch thời vụ hợp lý để nâng cao hiệu quả canh tác. Nếu cây dưa tiếp tục cho năng suất cao và đầu ra ổn định, địa phương sẽ vận động người dân nhân rộng mô hình trên những vùng đất phù hợp, qua đó nâng cao giá trị sản xuất và tăng thu nhập cho nông dân”, ông Nguyễn Bá Cường- Chủ tịch Hội Nông dân xã Đông Lộc chia sẻ./.
