Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn, cùng Nghị định số 58/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực liên quan đến phát triển điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới.
Đáng chú ý, nghị định đã sửa đổi Điều 14 của Nghị định số 58/2025/NĐ-CP, bổ sung cơ chế mua bán sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Theo quy định mới, các đối tượng được phép bán điện dư gồm hệ thống điện mặt trời mái nhà của hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ; hệ thống đấu nối với lưới điện quốc gia ở cấp điện áp hạ áp; hệ thống lắp đặt tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo đã có lưới điện nhưng chưa kết nối với hệ thống điện quốc gia; hệ thống đặt tại công trình là tài sản công và các hệ thống khác có đấu nối với lưới điện quốc gia, thuộc quy mô công suất phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực và phương án phát triển mạng lưới cấp điện.
Đối với công trình là tài sản công, việc mua bán sản lượng điện dư phải bảo đảm tuân thủ các quy định về quản lý, sử dụng tài sản công, các quy định pháp luật có liên quan và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của đơn vị bán điện.
Theo nghị định, sản lượng điện dư được xác định tại đầu ra của bộ chuyển đổi nghịch lưu (inverter). Hai bên được quyền thỏa thuận mua bán điện dư nhưng sản lượng thanh toán không được vượt quá 50% tổng sản lượng điện phát ra tại đầu ra của hệ thống điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ.
Đáng lưu ý, từ thời điểm nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, các bên có thể thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ vượt 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối đáp ứng khả năng tiếp nhận, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về vận hành an toàn lưới điện và phương thức vận hành hệ thống điện theo quy định.
Riêng đối với các khu vực miền núi, biên giới và hải đảo chưa được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia, nghị định không giới hạn sản lượng điện dư được phép bán. Toàn bộ lượng điện phát lên lưới của bên mua điện dư, được đo đếm qua công tơ, sẽ được thanh toán theo quy định.
Khi các khu vực này được kết nối với hệ thống điện quốc gia, việc mua bán điện dư sẽ thực hiện theo quy định chung, tức tối đa 50% sản lượng điện phát hoặc cao hơn trong trường hợp đáp ứng đủ điều kiện theo từng thời kỳ áp dụng.
Về giá mua điện dư, nghị định quy định mức giá được xác định theo giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố, tính bằng đồng/kWh.
Trường hợp giá điện năng thị trường điện bình quân cao hơn mức giá tối đa của khung giá phát điện đối với điện mặt trời mặt đất không có hệ thống lưu trữ theo từng miền, giá mua điện dư sẽ được áp dụng bằng mức giá trần của khung giá phát điện tương ứng (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng).
Nghị định cũng quy định việc thanh toán tiền mua điện dư được thực hiện hằng tháng. Nếu sản lượng điện thực tế phát lên lưới lớn hơn mức sản lượng đã thỏa thuận thì sản lượng được thanh toán chỉ tính theo mức đã thỏa thuận.
Ngược lại, nếu sản lượng điện thực tế phát lên lưới thấp hơn sản lượng đã thỏa thuận, bên mua sẽ thanh toán toàn bộ lượng điện thực tế được đo đếm qua công tơ.
