Chiều 29/5/2026, tại UBND xã Khánh Bình (tỉnh Cà Mau) đã diễn ra “Lễ công bố Quyết định thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao”. Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh; lãnh đạo UBND xã Khánh Bình cùng đại diện Tập đoàn Lộc Trời, các hợp tác xã và lực lượng khuyến nông cộng đồng địa phương.
Đây được xem là bước đi cụ thể hóa chủ trương phát triển bền vững ngành hàng lúa gạo vùng ĐBSCL theo Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh đến năm 2030” của Chính phủ. Theo định hướng, tỉnh Cà Mau đăng ký tham gia gần 55.000 héc-ta vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại 20 xã, phường trọng điểm.
Tại buổi lễ, ông Dương Minh Sang – Phó Ban Chỉ đạo đã thông qua Quyết định thành lập và Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao xã Khánh Bình. Tiếp đó, ông Võ Văn Vang – thành viên Ban Chỉ đạo trình bày Kế hoạch hành động vụ Hè Thu năm 2026 với mục tiêu xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, ứng dụng đồng bộ quy trình canh tác giảm phát thải và tăng cường liên kết chuỗi giá trị.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Huỳnh Văn Thòn – Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời cho rằng, nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu. Theo ông, giá trị của ngành nông nghiệp hiện nay không chỉ nằm ở sản lượng hay kim ngạch xuất khẩu mà còn phải được tạo ra từ chất lượng sản phẩm, dữ liệu truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển hệ thống phân phối hiện đại.
Ông Huỳnh Văn Thòn nhấn mạnh, trong giai đoạn mới, một cánh đồng không nên chỉ được nhìn như nơi sản xuất nông phẩm mà cần trở thành một hệ sinh thái đa giá trị, nơi tích hợp chuỗi thực phẩm chất lượng cao, dữ liệu mùa vụ, liên kết tín dụng và dịch vụ nông thôn. Đây cũng là nền tảng để hình thành những không gian phát triển mới cho khu vực nông thôn ĐBSCL.
Theo lãnh đạo Tập đoàn Lộc Trời, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh cho ngành lúa gạo, cần xây dựng các vùng nguyên liệu quy mô lớn khoảng 100.000 héc-ta/vùng, gắn với ứng dụng công nghệ số như IoT, drone nông nghiệp, Big Data, AI và nền tảng dữ liệu truy xuất nguồn gốc. Việc tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết bền vững sẽ giúp giảm chi phí đầu vào, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm phát thải khí nhà kính và tăng thu nhập cho người nông dân.
Đáng chú ý, ông Huỳnh Văn Thòn đề xuất mô hình tổ chức sản xuất lúa gạo theo cơ chế chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó Ban Chỉ đạo cấp tỉnh và cấp xã đóng vai trò điều phối, kết nối các thành tố tham gia chuỗi giá trị. Theo mô hình này, doanh nghiệp nông nghiệp chịu trách nhiệm sản xuất, thu mua và chế biến; doanh nghiệp công nghệ đảm nhiệm nền tảng dữ liệu và truy xuất nguồn gốc; ngân hàng cung cấp tín dụng phù hợp với chu kỳ sản xuất; hệ thống phân phối mở rộng thị trường trong và ngoài nước.
“Người nông dân không thể một mình gánh hết rủi ro về thị trường, thời tiết, vốn, vật tư và đầu ra. Muốn nông thôn trở thành hậu phương vững chắc thì phải tạo được cơ chế để nhiều thành tố cùng tham gia kiến tạo giá trị”, Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời nhấn mạnh.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, mô hình liên kết đa thành phần này phù hợp với định hướng tái cơ cấu ngành hàng lúa gạo của Chính phủ, đồng thời góp phần giải quyết những điểm nghẽn hiện nay về vốn, đầu ra và liên kết sản xuất. Sau hai năm triển khai Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao tại khu vực ĐBSCL, diện tích thực hiện đã vượt gần gấp đôi mục tiêu giai đoạn đầu, với hơn 354.000 héc-ta được chứng nhận sản xuất bền vững.
Bên cạnh tổ chức sản xuất lúa gạo bền vững, lãnh đạo Tập đoàn Lộc Trời cũng đề xuất mở rộng hệ sinh thái nông nghiệp theo hướng phát triển du lịch nông nghiệp, dịch vụ nông thôn và xây dựng “miền quê đáng sống” tại ĐBSCL. Theo đó, các tập đoàn kinh tế tư nhân sẽ tham gia đầu tư hạ tầng, cảnh quan, thương mại, du lịch sinh thái, giáo dục nghề và các tiện ích xã hội nhằm gia tăng giá trị cho khu vực nông thôn.
Dựa trên hệ sinh thái đã được xây dựng trong hơn 30 năm qua, gồm nghiên cứu giống, sản xuất vật tư nông nghiệp, tổ chức vùng nguyên liệu, thu mua – chế biến lúa gạo và chuyển đổi số, Tập đoàn Lộc Trời khẳng định sẵn sàng tham gia sâu vào quá trình triển khai Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao nếu được Đảng, Nhà nước và các địa phương tin tưởng giao nhiệm vụ.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, việc thành lập Ban Chỉ đạo Đề án tại xã Khánh Bình là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, phát thải thấp và nâng cao giá trị hạt gạo Cà Mau trong chuỗi giá trị toàn cầu. Lãnh đạo tỉnh đề nghị các đơn vị chuyên môn, doanh nghiệp và hợp tác xã phối hợp chặt chẽ để triển khai hiệu quả mô hình liên kết sản xuất theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho rằng, bên cạnh việc xây dựng hệ sinh thái liên kết sản xuất lúa gạo, cần đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao năng lực hoạt động của hợp tác xã. Bởi lẽ, hợp tác xã là hạt nhân kinh tế trong toàn bộ mô hình, vừa là tổ chức đại diện cho xã viên, vừa là đầu mối triển khai các hoạt động liên kết với doanh nghiệp, ngân hàng và các đơn vị cung ứng dịch vụ.
Từ thực tiễn triển khai, nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình sản xuất như cạnh tranh không lành mạnh trong cung ứng vật tư nông nghiệp, thông tin thị trường thiếu minh bạch hoặc các tác động từ bên ngoài đều cần có sự vào cuộc kịp thời của Ban Chỉ đạo và chính quyền địa phương. Do đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Ban Chỉ đạo với Hội đồng quản trị hợp tác xã nhằm kịp thời nắm bắt tình hình, xử lý các vấn đề phát sinh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của xã viên.
Ông Lê Văn Sử cũng đề xuất nghiên cứu phân công cán bộ của các cơ quan chuyên môn tham gia hỗ trợ hoạt động của HĐQT Hợp tác xã với vai trò kết nối, hướng dẫn và phối hợp giải quyết các vấn đề liên quan đến chức năng quản lý nhà nước. Việc này sẽ góp phần tăng cường hiệu quả lãnh đạo, điều hành và nâng cao năng lực quản trị của hợp tác xã trong giai đoạn đầu triển khai mô hình.
Đối với các hợp đồng liên kết sản xuất, ông Sử nhận định nhiều nội dung hiện nay vẫn chưa thực sự rõ ràng, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến trách nhiệm, quyền lợi và cơ chế xử lý rủi ro giữa các bên tham gia. Vì vậy, cần rà soát, chuẩn hóa toàn bộ hệ thống hợp đồng liên kết theo hướng minh bạch, dễ hiểu và bảo đảm quyền lợi của người nông dân.
Điểm nhấn của sự kiện là lễ ký kết Biên bản ghi nhớ liên kết sản xuất giữa Công ty TNHH MTV Lương thực Tân Hồng với HTX DVNN Minh Hà và HTX DVNN 8/3. Hoạt động này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho việc tổ chức sản xuất quy mô lớn, bảo đảm đầu ra ổn định cho nông dân, đồng thời nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn hóa sản phẩm gạo phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.
Kết thúc buổi lễ, ông Đặng Chí Nguyễn – Chủ tịch UBND xã Khánh Bình (Cà Mau) tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Lãnh đạo UBND tỉnh và ý kiến của các chuyên gia, Hợp tác xã. Đồng thời khẳng định, địa phương sẽ tập trung phối hợp cùng doanh nghiệp, hợp tác xã và các ngành chuyên môn để triển khai hiệu quả Đề án, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp xanh và xây dựng nông thôn mới bền vững tại địa phương.
