Đà Nẵng chủ động ứng phó thời tiết cực đoan, giảm thiệt hại từ thiên tai

Chủ động từ trước khi thiên tai xảy ra

Những năm gần đây, thời tiết cực đoan có xu hướng diễn biến phức tạp, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác phòng, chống thiên tai. Đối với Đà Nẵng, nguy cơ không chỉ đến từ bão, áp thấp nhiệt đới mà còn bao gồm mưa lớn, lũ, ngập lụt đô thị, lũ quét, sạt lở đất, dông lốc, sét, gió mạnh trên biển và nắng nóng kéo dài.

Đáng chú ý, ngày 7/10/2026, thành phố tiếp tục ban hành Công văn số 10152/UBND-KT về chủ động ứng phó mưa lớn, trong khi hệ thống phòng, chống thiên tai của thành phố đang cập nhật các cảnh báo mưa lớn, lũ, lũ quét và sạt lở cho ngày 8/10.

Theo cơ quan khí tượng, trong ngày 7/10, Đà Nẵng có mưa, lượng mưa phổ biến 10-30mm, có nơi trên 60mm. Với nền đất tại một số khu vực đã ở trạng thái gần bão hòa, mưa lớn kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ lũ quét trên các sông, suối nhỏ vùng núi, sạt lở đất trên sườn dốc và sụt lún đất tại các xã, phường.

Tại xã Tân Hiệp, trên đảo Cù Lao Chàm, mưa lớn cục bộ đã khiến nhiều vị trí xuất hiện dòng nước chảy mạnh. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã ghi nhận 7 điểm có dòng chảy mạnh tại thôn Bãi Làng và Bãi Hương.

Các điểm nguy hiểm tập trung trên tuyến đường từ Bãi Làng xuống Bãi Hương, khu vực Hồ Bãi Bìm, vòng xoay Tổ 4 thôn Bãi Làng, đầu thôn Bãi Hương và khu vực Bãi Chồng.

Dù thời điểm kiểm tra chưa ghi nhận sạt lở, nước chảy xiết đã gây khó khăn cho việc đi lại, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với người đi bộ, xe máy và các phương tiện lưu thông qua khu vực.

Trước tình hình này, lực lượng chức năng đã đặt biển cảnh báo, giăng dây và bố trí người túc trực, không để người dân đi qua những điểm nguy hiểm. Các khu vực xung yếu tiếp tục được kiểm tra, theo dõi để kịp thời xử lý nếu mưa lớn diễn biến phức tạp.

Thực tế trong năm 2026 cho thấy các hiện tượng thời tiết nguy hiểm liên tục được cơ quan chức năng cảnh báo. Trang thông tin của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố hiện thường xuyên cập nhật các bản tin về mưa lớn, cảnh báo lũ trên sông, lũ quét, sạt lở đất và gió mạnh, sóng lớn trên vùng biển thành phố.

Ngay từ tháng 5/2026, UBND thành phố đã ban hành Chỉ thị số 08/CT-UBND về công tác phòng, chống thiên tai, yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương chủ động triển khai phương án theo phương châm “bốn tại chỗ”, lấy bảo đảm an toàn tính mạng người dân làm ưu tiên hàng đầu.

Đến tháng 9, trước nhận định thiên tai từ nay đến cuối năm còn diễn biến phức tạp, thành phố tiếp tục yêu cầu các địa phương, đơn vị không được chủ quan, tổ chức trực ban, theo dõi sát diễn biến thời tiết và triển khai các phương án ứng phó với tinh thần “từ sớm, từ xa”, không để bị động, bất ngờ.

Chuyển từ “ứng phó” sang “quản trị rủi ro”

Một trong những điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận mới của Đà Nẵng là thay đổi tư duy phòng, chống thiên tai.

Theo Kế hoạch số 450/KH-UBND ngày 30/8/2026, thành phố xác định cần chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ chỉ đạo theo mùa vụ sang chuẩn bị thường xuyên, liên tục.

Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các loại hình thiên tai có thể xuất hiện với cường độ lớn, thời gian diễn biến nhanh và phạm vi tác động rộng.

Thay vì chờ đến khi mưa lớn, nước dâng hoặc sạt lở xảy ra mới huy động lực lượng, thành phố yêu cầu các địa phương phải xây dựng kịch bản từ trước, xác định khu vực nguy cơ, chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư và phương án sơ tán.

Đồng thời, công tác chỉ đạo, điều hành từng bước được yêu cầu chuyển từ dựa nhiều vào kinh nghiệm sang dựa trên dữ liệu, khoa học và công nghệ, kết hợp chặt chẽ với quy hoạch và trách nhiệm của người đứng đầu.

Đây cũng là nền tảng để Đà Nẵng tăng cường các hệ thống quan trắc, cảnh báo mưa, mực nước và lũ. Trang thông tin phòng, chống thiên tai của thành phố hiện tích hợp hệ thống đo mưa, đo mực nước, dữ liệu thủy văn, thủy điện và cảnh báo lũ nhằm phục vụ công tác theo dõi, điều hành.

“Bốn tại chỗ” để không bị động khi thiên tai xảy ra

Trong các phương án ứng phó, phương châm “bốn tại chỗ” tiếp tục được xem là nguyên tắc quan trọng, gồm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện - vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ.

Điều này giúp chính quyền cơ sở có thể xử lý ngay những tình huống phát sinh trong thời gian đầu, đặc biệt tại các khu vực bị chia cắt do ngập lụt, sạt lở hoặc giao thông bị gián đoạn.

Chỉ thị 08/CT-UBND của thành phố cũng yêu cầu các địa phương xây dựng phương án ứng phó với từng cấp độ rủi ro thiên tai; rà soát, bảo dưỡng vật tư, thiết bị; tổ chức diễn tập và lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, công tác sơ tán dân được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm tại những khu vực có nguy cơ cao. Thành phố yêu cầu xây dựng phương án tái định cư đối với người dân ở vùng có nguy cơ và chuẩn bị các kịch bản ứng phó phù hợp với từng địa bàn.

Cảnh báo sớm phải đi cùng hành động sớm

Một điểm đáng chú ý trong Kế hoạch 450/KH-UBND là yêu cầu ưu tiên nhóm dễ bị tổn thương trong mọi kịch bản sơ tán và hỗ trợ khẩn cấp.

Trong đó, người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật, người mắc bệnh hiểm nghèo, hộ nghèo và các hộ gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được xác định là những nhóm cần được ưu tiên.

Đây là sự thay đổi quan trọng trong cách nhìn về phòng, chống thiên tai. Giảm thiệt hại không chỉ là bảo vệ hạ tầng, nhà cửa hay tài sản mà trước hết phải bảo đảm an toàn con người, đặc biệt với những người có khả năng tự ứng phó hạn chế.

Cùng với đó, thành phố cũng đã xây dựng kế hoạch phòng, chống dịch bệnh trong tình huống xảy ra bão, lũ. Kế hoạch 102/KH-UBND đặt mục tiêu huy động nguồn lực theo phương châm “bốn tại chỗ”, bảo đảm sức khỏe người dân và hạn chế nguy cơ dịch bệnh liên quan đến nguồn nước, vệ sinh môi trường sau thiên tai.

Một hệ thống cảnh báo thiên tai chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi thông tin đến được người dân đủ sớm và được chuyển hóa thành hành động cụ thể.

Vì vậy, Đà Nẵng yêu cầu các cơ quan, đơn vị và địa phương thường xuyên theo dõi bản tin dự báo, cảnh báo; kịp thời thông tin đến người dân để chủ động ứng phó. Thành phố đồng thời yêu cầu duy trì chế độ trực ban, nắm chắc diễn biến thiên tai và không được lơ là, chủ quan.

Trong điều kiện công nghệ ngày càng phát triển, cảnh báo thiên tai có thể được kết hợp từ nhiều nguồn dữ liệu như radar thời tiết, trạm đo mưa, mực nước, bản đồ nguy cơ lũ quét - sạt lở và hệ thống giám sát ngập.

Đà Nẵng hiện cũng duy trì hệ thống bản đồ phân vùng rủi ro lũ quét, sạt lở đất cùng các hệ thống cảnh báo lũ và quan trắc chuyên dùng.

Khi dữ liệu được cập nhật liên tục và kết nối với chính quyền cơ sở, việc ra quyết định sơ tán, phân luồng giao thông, bố trí lực lượng cứu hộ hay bảo vệ các công trình trọng yếu sẽ có thể được thực hiện nhanh hơn.

Chủ động thích ứng để giảm thiệt hại lâu dài

Thiên tai cực đoan không thể được loại bỏ hoàn toàn, nhưng mức độ thiệt hại có thể giảm đáng kể nếu công tác phòng ngừa được chuẩn bị tốt.

Đối với Đà Nẵng, điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa quy hoạch đô thị, quản lý đất đai, bảo vệ rừng và nguồn nước, đầu tư hạ tầng thoát nước, nâng cao năng lực cảnh báo và tăng khả năng chống chịu của cộng đồng.

Trong Kế hoạch 450/KH-UBND, thành phố xác định phòng ngừa và ứng phó thiên tai là một cấu phần quan trọng của phát triển bền vững. Mục tiêu cao nhất là bảo vệ an toàn tính mạng người dân, đồng thời giảm thiểu tối đa thiệt hại về tài sản.

Điều này cho thấy phòng, chống thiên tai không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng cứu hộ hay chính quyền khi xảy ra bão lũ. Đây phải là một phần của quá trình phát triển đô thị, xây dựng hạ tầng và tổ chức đời sống dân cư.

Từ chính quyền đến doanh nghiệp, cộng đồng và từng hộ gia đình đều cần có phương án ứng phó phù hợp. Người dân cần biết khu vực mình sinh sống có nguy cơ gì, điểm sơ tán ở đâu, cách nhận cảnh báo như thế nào và cần làm gì khi có lệnh di dời.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan có thể “xấu hơn, nhanh hơn, rộng hơn và phức tạp hơn”, năng lực chống chịu của một đô thị không chỉ được đo bằng số lượng công trình được xây dựng, mà còn bằng khả năng dự báo sớm, hành động nhanh và bảo vệ người dân trước khi rủi ro trở thành thảm họa. Đà Nẵng đang đặt trọng tâm vào chính cách tiếp cận này: phòng ngừa từ sớm, chuẩn bị từ xa và chủ động ở ngay cơ sở.