Miền Bắc, miền Trung trong những ngày này nhiệt độ ngoài trời lên tới gần 40 độ C, mặt đường như bốc lửa, không khí oi bức kéo dài cả ngày lẫn đêm khiến nhiều người mệt mỏi, kiệt sức. Trước thực trạng ấy, việc chủ động phòng chống nắng nóng bất thường đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.
Nắng nóng cực đoan trước hết gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Khi cơ thể phải tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao, đặc biệt trong môi trường ngoài trời hoặc nơi làm việc thiếu thông gió, nguy cơ say nắng, sốc nhiệt, mất nước rất dễ xảy ra. Người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và những người mắc bệnh tim mạch, huyết áp, hô hấp là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Nhiều bệnh viện vào mùa hè thường ghi nhận số lượng bệnh nhân nhập viện tăng mạnh do các bệnh liên quan đến nắng nóng như đột quỵ, viêm phổi, tiêu chảy, bệnh ngoài da.
Không chỉ tác động đến sức khỏe, nắng nóng bất thường còn ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống kinh tế. Trong nông nghiệp, nhiệt độ quá cao khiến cây trồng thiếu nước, héo úa, giảm năng suất; vật nuôi dễ mắc dịch bệnh. Nhiều hồ chứa, ao đầm cạn nước làm cho sản xuất gặp khó khăn. Đối với công nhân làm việc ngoài trời như xây dựng, giao thông, môi trường hay nông dân lao động trên đồng ruộng, điều kiện thời tiết khắc nghiệt làm giảm năng suất lao động và tăng nguy cơ tai nạn nghề nghiệp.
Nắng nóng cũng làm nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến do người dân dùng điều hòa, quạt điện và các thiết bị làm mát liên tục. Điều này dễ dẫn đến quá tải hệ thống điện, nguy cơ cháy nổ và mất an toàn trong sử dụng điện sinh hoạt. Thực tế cho thấy, nhiều vụ cháy nhà dân, cháy rừng trong mùa hè có nguyên nhân từ thời tiết khô nóng kéo dài kết hợp với ý thức chủ quan của con người.
Để phòng chống nắng nóng bất thường hiệu quả, trước hết mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân. Trong những ngày nhiệt độ cao, hạn chế ra ngoài vào thời điểm nắng gắt từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều. Nếu bắt buộc phải làm việc ngoài trời, cần trang bị đầy đủ mũ nón, áo chống nắng, kính bảo vệ mắt và thường xuyên nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát. Việc uống đủ nước là vô cùng cần thiết nhằm bù lượng nước mất đi do cơ thể tiết nhiều mồ hôi. Ngoài nước lọc, có thể bổ sung nước trái cây, oresol hoặc các loại thực phẩm giàu vitamin để tăng sức đề kháng.
Chế độ ăn uống trong mùa nắng nóng cũng cần được chú ý. Nên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng và đồ uống có cồn. Giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm là điều rất quan trọng vì thời tiết nóng ẩm khiến vi khuẩn phát triển nhanh, dễ gây ngộ độc thực phẩm và các bệnh đường ruột.
Đối với gia đình, cần tạo không gian sống thông thoáng, trồng thêm cây xanh để giảm nhiệt. Khi sử dụng điều hòa, không nên để nhiệt độ quá thấp so với môi trường bên ngoài vì dễ gây sốc nhiệt khi di chuyển. Đồng thời phải kiểm tra hệ thống điện thường xuyên, tránh cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ điện nhằm hạn chế nguy cơ cháy nổ.
Các cơ quan chức năng cũng đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng chống nắng nóng bất thường. Ngành khí tượng cần tăng cường dự báo, cảnh báo sớm để người dân chủ động ứng phó. Ngành y tế cần chuẩn bị đầy đủ thuốc men, thiết bị cấp cứu và hướng dẫn kỹ năng sơ cứu say nắng, sốc nhiệt cho cộng đồng. Chính quyền địa phương cần quan tâm hỗ trợ người lao động nghèo, công nhân, người bán hàng rong và những hoàn cảnh khó khăn chịu ảnh hưởng trực tiếp của nắng nóng kéo dài.
Bên cạnh các giải pháp trước mắt, về lâu dài cần chú trọng bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Trồng cây xanh, bảo vệ rừng, sử dụng năng lượng tiết kiệm và giảm phát thải khí nhà kính là những việc làm thiết thực góp phần hạn chế tình trạng nóng lên toàn cầu. Mỗi người dân cần thay đổi thói quen sinh hoạt theo hướng thân thiện với môi trường như hạn chế dùng túi nilon, tiết kiệm điện nước, ưu tiên phương tiện giao thông công cộng và sử dụng năng lượng sạch.
Nắng nóng bất thường không còn là hiện tượng riêng lẻ mà đã trở thành thách thức của cuộc sống hiện đại. Để giảm thiểu những tác động tiêu cực do thời tiết cực đoan gây ra, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Chủ động phòng chống nắng nóng không chỉ là bảo vệ sức khỏe, tính mạng con người mà còn góp phần bảo đảm sản xuất, ổn định đời sống và hướng tới sự phát triển bền vững trong tương lai.
