Giá nhiên liệu tăng phi mã đang tạo ra áp lực chi phí lan rộng trong toàn ngành vận tải, từ hàng không, đường sắt đến vận tải hành khách đường bộ. Những biến động này không chỉ tác động trực tiếp lên giá vé và cước vận tải, mà còn buộc các doanh nghiệp phải tính toán những giải pháp bền vững, trong đó chuyển đổi xanh trở thành lựa chọn cấp thiết để đảm bảo khả năng vận hành lâu dài.
Đối với hàng không, chi phí nhiên liệu tăng cao đang kéo chi phí khai thác leo thang. Báo cáo từ Vietnam Airlines cho biết, nếu giá Jet A-1 duy trì ở mức 200 - 230 USD/thùng, chi phí vận hành của hãng có thể tăng thêm 50 - 60% mỗi tháng so với trước khi xảy ra xung đột Trung Đông.
Tương tự, VietJet Air dự kiến tăng chi phí vận hành khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng, trong khi Sun PhuQuoc chịu mức tăng ước tính 30%. Diễn biến này đã phản ánh vào giá vé quốc tế, đặc biệt trên các đường bay giữa Việt Nam và châu Âu, trong khi giá vé nội địa vẫn nằm trong khung trần quy định. Nếu giá nhiên liệu tiếp tục tăng và nguồn cung hạn chế, các hãng hàng không có thể phải cắt giảm tần suất khai thác, duy trì các đường bay thiết yếu, khiến mặt bằng giá vé neo ở mức cao trong thời gian dài.
Không chỉ hàng không, vận tải đường sắt cũng chịu tác động mạnh. Ngày 8/3, Công ty CP Vận tải đường sắt tăng giá vé hành khách 10% và cước vận chuyển hàng hóa 15%. Tuy nhiên, khi giá xăng dầu trong nước giảm, doanh nghiệp điều chỉnh giảm 3% giá vé và 4% cước vận tải. Những thay đổi liên tục này phản ánh rõ ràng tác động trực tiếp của chi phí nhiên liệu lên chính sách giá và hoạt động khai thác. Trước áp lực này, công ty đã rà soát phương án chạy tàu, tổ chức lại toa xe nhằm tiết kiệm nhiên liệu, giảm chi phí và giảm phát thải carbon, đồng thời định hướng chuyển đổi sang năng lượng xanh là tất yếu.
Ngành đường sắt đặt mục tiêu chuyển đổi 244 đầu máy diesel sang năng lượng xanh và 80 toa xe phát điện sang sử dụng điện hoặc năng lượng sạch, với lộ trình đến năm 2040. Trong ngắn hạn, đến năm 2027, ngành sẽ tập trung nghiên cứu, chế tạo và thí điểm một đầu máy cùng một toa xe phát điện để làm cơ sở triển khai bước tiếp theo.
Trong lĩnh vực vận tải hành khách đường bộ, quá trình chuyển đổi xanh đang được thảo luận nhưng gặp không ít rào cản. Hãng xe Văn Minh cho biết, chi phí đầu tư ban đầu và thời gian sạc xe điện là những thách thức lớn, bởi xe điện mất vài giờ để sạc, trong khi xe chạy xăng dầu có thể quay vòng nhanh.
Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi, các doanh nghiệp kiến nghị cần có lực đỡ chính sách, như miễn hoặc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm đầu, cơ cấu lại nợ ngân hàng, giãn hoặc khoanh nợ thuế và bảo hiểm xã hội, tạo dư địa tài chính cho đầu tư phương tiện xanh. Đồng thời, Cục Đường bộ Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp tối ưu phương án vận tải, bố trí phương tiện phù hợp với nhu cầu thực tế, hạn chế xe chạy rỗng, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ và đào tạo lái xe tiết kiệm nhiên liệu.
Trước diễn biến chi phí nhiên liệu biến động mạnh và kéo dài, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn dài hạn mà trở thành yêu cầu sống còn. Những giải pháp bền vững, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải không chỉ giúp doanh nghiệp ứng phó với chi phí leo thang, mà còn là điều kiện để tồn tại và phát triển trong bối cảnh vận tải toàn cầu đang hướng đến tương lai xanh.
