Cách làm bài bản này không chỉ giúp trang trại giữ ổn định chất lượng đầu ra mà còn từng bước tháo gỡ bài toán chi phí dài hạn - điều vốn là nỗi trăn trở của nhiều cơ sở chăn nuôi quy mô lớn.
Xung quanh câu chuyện tổ chức lại sản xuất theo hướng công nghệ và tuần hoàn, phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh đã có cuộc trao đổi với ông Lê Khánh Mạnh - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp Ứng dụng Công nghệ cao DELCO.
Thưa ông, vì sao DELCO Farm lại chọn hướng tự động hóa và quản lý tập trung trong chăn nuôi?
Khi bước vào chăn nuôi quy mô lớn, chúng tôi nhận ra một điều rất rõ: nếu vẫn vận hành theo cách thủ công, dựa nhiều vào kinh nghiệm cá nhân thì rất khó giữ được sự ổn định trên toàn hệ thống.
Quy mô càng mở rộng, áp lực càng dồn dập - từ chất lượng đàn vật nuôi, yêu cầu an toàn sinh học cho tới chi phí vận hành. Nếu mỗi khâu xử lý theo thói quen riêng, mạnh ai nấy làm, thì gần như không thể kiểm soát đồng đều.
Vì vậy, chúng tôi chọn tự động hóa và quản lý tập trung như một cách “chuẩn hóa” toàn bộ quy trình. Ở đây, tự động hóa không phải để thay con người, mà để những khâu quan trọng như kiểm soát môi trường nuôi, cấp thức ăn, cấp nước, thu gom và xử lý chất thải, theo dõi dữ liệu… được vận hành chính xác và đồng bộ hơn.
Còn quản lý tập trung giúp người vận hành nhìn được toàn cảnh hệ thống, phát hiện sớm vấn đề và xử lý kịp thời. Với chăn nuôi lớn, khả năng kiểm soát đó gần như là yếu tố sống còn.
Trang trại được thiết kế theo hướng khá khác biệt so với nhiều mô hình hiện nay. Sự khác biệt nằm ở đâu, thưa ông?
Khác biệt lớn nhất nằm ở cách tiếp cận ngay từ đầu.
Chúng tôi không xem trang trại là tập hợp của nhiều hạng mục rời rạc. Thay vào đó, toàn bộ được thiết kế như một hệ thống vận hành thống nhất. Từ chuồng nuôi, môi trường chăn nuôi, thiết bị, quy trình xử lý phụ phẩm cho tới dữ liệu quản lý - tất cả đều phải đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
Thực tế, không ít trang trại đầu tư thiết bị rất tốt cho từng khâu. Nhưng khi các phần không “ăn khớp”, hiệu quả chung vẫn không đạt như kỳ vọng.
Tại DELCO Farm, các yếu tố công nghệ, luồng vận hành một chiều, kiểm soát an toàn sinh học, quản lý tập trung và định hướng tuần hoàn… đều được tính toán ngay từ khâu thiết kế. Nhờ vậy, trang trại vận hành ổn định hơn ở hiện tại và cũng thuận lợi hơn nếu muốn mở rộng quy mô hoặc nâng tiêu chuẩn trong tương lai.
Làm chủ công nghệ mang lại lợi thế gì trong vận hành, theo ông?
Lợi thế lớn nhất là tính chủ động.
Công nghệ chỉ thực sự hiệu quả khi phù hợp với điều kiện thực tế của trang trại - từ khí hậu, quy mô đàn, mục tiêu sản xuất đến cách tổ chức vận hành. Nếu chỉ dùng công nghệ theo cấu hình sẵn có mà không thể điều chỉnh, hiệu quả sẽ bị giới hạn.
Khi làm chủ được công nghệ, chúng tôi theo dõi sát hơn các thông số môi trường nuôi, hiệu suất vận hành và những điểm có nguy cơ rủi ro để điều chỉnh kịp thời.
Quan trọng hơn, hệ thống có thể cải tiến dần dựa trên dữ liệu thực tế trong suốt quá trình vận hành, thay vì “đóng khung” trong một mô hình cố định. Nông nghiệp vốn nhiều biến động, nên khả năng thích ứng linh hoạt rất quan trọng.
Công nghệ tác động thế nào tới hiệu quả chăn nuôi?
Tác động dễ thấy nhất là giúp duy trì điều kiện chăn nuôi ổn định.
Nhiệt độ, độ ẩm, thông gió, dinh dưỡng… đều ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe vật nuôi và năng suất. Khi các yếu tố này được giám sát liên tục và kiểm soát chính xác, đàn vật nuôi sẽ ổn định hơn, khả năng thích nghi tốt hơn, chất lượng sản phẩm cũng đồng đều hơn.
Ngoài ra, công nghệ giúp giảm sai lệch trong vận hành, nâng cao khả năng giám sát và cảnh báo sớm sự cố. Dữ liệu thu thập được trở thành cơ sở rõ ràng để người vận hành điều chỉnh kỹ thuật và tổ chức sản xuất.
Hiệu quả vì thế không chỉ nằm ở chuyện tăng năng suất, mà còn ở khả năng duy trì sự ổn định, giảm rủi ro và kiểm soát tốt toàn bộ quy trình.
Còn bài toán chi phí vận hành thì sao?
Đây là câu chuyện rất thực tế.
Nếu chỉ nhìn chi phí đầu tư ban đầu, tự động hóa thường tạo cảm giác tốn kém. Nhưng trong chăn nuôi, hiệu quả không nằm ở một thời điểm đầu tư, mà ở khả năng kiểm soát chi phí trong suốt quá trình vận hành.
Khi hệ thống hoạt động ổn định, nhiều khoản hao phí được kéo giảm - từ điện, nước, thức ăn cho đến tổn thất do môi trường nuôi biến động hoặc sự cố phát sinh.
Quản lý tập trung cũng giúp theo dõi hiệu suất từng khâu, từ đó sử dụng nhân lực và tài nguyên hợp lý hơn. Giá trị của công nghệ không chỉ ở năng suất, mà còn ở việc giúp chi phí được kiểm soát chặt chẽ và tối ưu dần theo thời gian.
Mô hình tuần hoàn đang được DELCO Farm triển khai cụ thể ra sao?
Chúng tôi bắt đầu từ chính phụ phẩm chăn nuôi.
Phân gà phát sinh trong quá trình nuôi không chỉ dừng ở xử lý chất thải. Trang trại đầu tư dây chuyền sản xuất chế phẩm vi sinh để xử lý, chuyển hóa thành sản phẩm giúp cải tạo đất, tăng độ mùn.
Cách làm này vừa giảm áp lực môi trường, vừa tận dụng lại nguồn phụ phẩm vốn rất có giá trị nếu được xử lý đúng cách.
Theo tôi, điểm mấu chốt của kinh tế tuần hoàn là phải có quy trình cụ thể và gắn chặt với vận hành thực tế. Khi tổ chức bài bản, phụ phẩm không còn là gánh nặng xử lý mà trở thành đầu vào mới cho sản xuất nông nghiệp.
Ông đánh giá thế nào về khả năng nhân rộng mô hình này?
Có thể nhân rộng, nhưng phải đúng cách.
Không phải cứ đầu tư nhiều thiết bị hay sao chép nguyên trạng một mô hình là sẽ đạt hiệu quả tương tự. Cốt lõi nằm ở tư duy thiết kế tổng thể, khả năng tổ chức vận hành đồng bộ và làm chủ công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế.
Chăn nuôi quy mô lớn luôn chịu áp lực đa chiều: chất lượng đầu ra phải ổn định hơn, an toàn sinh học chặt chẽ hơn, yêu cầu môi trường rõ ràng hơn, trong khi chi phí vận hành phải tính toán sát sao.
Trong bối cảnh đó, những mô hình tự động hóa cao hơn, quản lý tập trung tốt hơn và có định hướng tuần hoàn rõ ràng chắc chắn có lợi thế.
Tuy nhiên, muốn nhân rộng, không thể chỉ nhìn vào phần “xác” của mô hình. Hạ tầng, công nghệ, đội ngũ vận hành và định hướng đầu ra phải được chuẩn bị đồng bộ ngay từ đầu. Khi những nền tảng đó vững vàng, mô hình này không chỉ phù hợp với một trang trại, mà có thể trở thành hướng đi cho chăn nuôi quy mô lớn.
Xin cảm ơn ông!
