Bộ Tài chính yêu cầu rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ giải thể doanh nghiệp

Rút ngắn quy trình giải thể, tăng trách nhiệm phối hợp liên ngành

Bộ Tài chính vừa ban hành Công văn số 16148/BTC-DNTN ngày 12/10/2026 gửi Sở Tài chính các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, đề nghị đẩy nhanh việc xử lý thủ tục giải thể doanh nghiệp, tạo thuận lợi cho quá trình hoàn tất các thủ tục pháp lý khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động.

Theo chỉ đạo, Sở Tài chính các địa phương cần yêu cầu cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh phối hợp với cơ quan thuế rà soát hồ sơ, chủ động tháo gỡ những vướng mắc phát sinh và bảo đảm thời gian giải quyết theo quy định. Việc xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị được xem là yếu tố quan trọng để hạn chế tình trạng chậm trễ trong quá trình xử lý.

Đối với doanh nghiệp đã nộp hồ sơ đăng ký giải thể, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh phải xử lý hồ sơ và chuyển thông tin đến cơ quan thuế trong vòng 1 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận. Sau khi nhận được ý kiến xác nhận doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh có trách nhiệm cập nhật tình trạng pháp lý sang trạng thái “Đã giải thể” trong thời hạn 1 ngày làm việc.

Trường hợp không nhận được phản hồi của cơ quan thuế trong vòng 2 ngày làm việc kể từ ngày gửi thông tin, cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện chuyển trạng thái pháp lý của doanh nghiệp theo quy định. Quy trình này đặt ra yêu cầu về thời gian phản hồi và trách nhiệm xử lý thông tin giữa các cơ quan có liên quan.

Với những doanh nghiệp không nộp hồ sơ đăng ký giải thể, quy định cũng xác định rõ mốc thời gian để cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý. Cụ thể, sau 180 ngày kể từ ngày tiếp nhận nghị quyết, quyết định giải thể hoặc thông báo doanh nghiệp đang làm thủ tục giải thể trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, nếu không nhận được hồ sơ đăng ký giải thể, hồ sơ chấm dứt hoạt động của chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh và không có ý kiến phản đối bằng văn bản của cơ quan quản lý thuế hoặc tổ chức, cá nhân liên quan, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh sẽ chuyển tình trạng pháp lý của doanh nghiệp sang “Đã giải thể”. Việc cập nhật trạng thái trong trường hợp này phải được hoàn thành trong vòng 1 ngày làm việc kể từ khi kết thúc thời hạn 180 ngày nêu trên.

Bộ Tài chính đồng thời yêu cầu cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh chủ động trao đổi thông tin khi xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc giao dịch chưa được truyền, nhận kịp thời. Trong đó, cơ quan thuế phải bảo đảm phản hồi trong thời hạn 2 ngày làm việc kể từ khi nhận được thông tin, còn cơ quan đăng ký kinh doanh cần xử lý hồ sơ đúng thời hạn quy định.

Hơn 48.700 doanh nghiệp hoàn tất giải thể trong 9 tháng

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 9 tháng năm 2026, cả nước có hơn 48.700 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 118,8% so với cùng kỳ năm trước. Cùng giai đoạn, gần 89.800 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, giảm 9,7%; khoảng 33.500 doanh nghiệp ngừng hoạt động và đang chờ làm thủ tục giải thể, giảm 37%. Tính chung ba nhóm doanh nghiệp này, bình quân mỗi tháng có khoảng 19.100 đơn vị rút lui khỏi thị trường.

Xét theo ngành nghề, bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, xe máy ghi nhận số doanh nghiệp hoàn tất giải thể cao nhất, với 18.579 đơn vị, tăng 129% so với cùng kỳ. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo có 5.253 doanh nghiệp giải thể, tăng 114,8%, trong khi lĩnh vực xây dựng ghi nhận 3.646 đơn vị, tăng 128,2%.

Ở lĩnh vực bất động sản, số doanh nghiệp hoàn tất giải thể đạt 2.813 đơn vị, tăng 123,3%. Các ngành vận tải, kho bãi và dịch vụ lưu trú, ăn uống cũng ghi nhận số doanh nghiệp giải thể tăng hơn gấp đôi. Diễn biến này cho thấy áp lực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh vẫn hiện hữu ở nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.

Trong khi đó, số doanh nghiệp gia nhập thị trường chưa tạo được đà tăng tương xứng. Cả nước có gần 149.700 doanh nghiệp thành lập mới trong 9 tháng, tăng 3,2%, với tổng vốn đăng ký khoảng 1,88 triệu tỷ đồng, tăng 32,7%. Tuy nhiên, số lao động đăng ký giảm 16,1%, còn hơn 733.100 người.

Vốn đăng ký bình quân mỗi doanh nghiệp thành lập mới đạt 12,6 tỷ đồng, tăng 28,5%. Tuy nhiên, chỉ tiêu này phản ánh quy mô vốn đăng ký, không đồng nghĩa với số vốn thực tế đã được đưa vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng thời gian, gần 74.300 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, giảm 14%. Tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay lại thị trường đạt hơn 223.900 đơn vị, giảm 3,2% so với cùng kỳ, tương đương bình quân khoảng 24.900 doanh nghiệp mỗi tháng.

Diễn biến giữa các ngành có sự khác biệt. Số doanh nghiệp thành lập mới trong lĩnh vực xây dựng, vận tải, kho bãi, lưu trú và ăn uống tăng từ 10% đến 53%. Ngược lại, ngành bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, xe máy giảm 3,4%; công nghiệp chế biến, chế tạo giảm 0,5%.

Riêng tháng 9/2026, số doanh nghiệp thành lập mới đạt gần 11.600 đơn vị, giảm 31,1% so với cùng kỳ năm trước. Khoảng 8.700 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, giảm 18,9%. Dù vậy, khảo sát của cơ quan thống kê đối với doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo cho thấy kỳ vọng kinh doanh trong quý IV có dấu hiệu cải thiện. Có 39,2% doanh nghiệp dự báo tình hình sản xuất, kinh doanh tốt hơn quý III; 44,7% kỳ vọng duy trì ổn định và 16,1% nhận định hoạt động sẽ khó khăn hơn.

Về đơn hàng, 37,3% doanh nghiệp dự kiến đơn đặt hàng mới tăng trong quý IV, trong khi 14,4% dự báo giảm. Đối với đơn hàng xuất khẩu, tỷ lệ doanh nghiệp kỳ vọng tăng đạt 30,8%, còn tỷ lệ dự báo giảm là 15%. Trước đó, trong quý III, có 34,2% doanh nghiệp đánh giá tình hình kinh doanh tốt hơn quý trước, 45,7% nhận định ổn định và 20,1% cho biết gặp khó khăn.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của năm 2026 còn nhiều thách thức, tăng trưởng quý IV được đặt ra ở mức khoảng 12,5% để đáp ứng mục tiêu đề ra. Tại phiên họp Chính phủ ngày 3/10, Bộ Tài chính cho biết đã trình Chính phủ ban hành nghị định giảm 30% số thuế phải nộp đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng mỗi năm. Bộ cũng đề xuất các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hỗ trợ các ngành dệt may, da giày, gỗ duy trì đơn hàng, đa dạng hóa thị trường và tận dụng nhu cầu tiêu dùng vào dịp cuối năm.