Trước làn sóng gia tăng đột biến số lượng hóa đơn điện tử sau khi cơ chế hóa đơn tổng bị bãi bỏ, Bộ Tài chính đang đề xuất cho phép áp dụng trở lại hình thức lập hóa đơn tổng theo ngày hoặc theo tháng đối với một số lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch nhỏ. Động thái này được kỳ vọng sẽ giảm tải cho hạ tầng công nghệ thông tin, đồng thời cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Nội dung trên được đưa vào dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ, văn bản đã được điều chỉnh trước đó bởi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP. Theo phương án đề xuất, Bộ Tài chính kiến nghị bổ sung Điểm s Khoản 4 Điều 9 của Nghị định 123/2020/NĐ-CP, qua đó cho phép một số đơn vị cung ứng dịch vụ được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh.
Các lĩnh vực được xem xét áp dụng gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, trông giữ xe, chiếu phim và thương mại điện tử, với điều kiện đơn vị có hệ thống phần mềm kiểm soát và quản lý chi tiết từng giao dịch. Việc lập hóa đơn tổng phải dựa trên dữ liệu được lưu trữ đầy đủ trong hệ thống quản lý nội bộ.
Đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi, doanh nghiệp được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày nếu phần mềm tính tiền đáp ứng quy định của Luật Đường bộ và thể hiện đầy đủ thông tin chuyến đi như tên đơn vị kinh doanh, biển số xe, hành trình, cự ly và tổng số tiền thanh toán. Quy định này chỉ áp dụng cho khách hàng là cá nhân không kinh doanh.
Bộ Tài chính đồng thời nhấn mạnh, dù áp dụng hóa đơn tổng, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu và có nghĩa vụ cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước yêu cầu. Trong trường hợp khách hàng đề nghị xuất hóa đơn riêng cho từng giao dịch, đơn vị cung cấp dịch vụ vẫn phải lập và giao hóa đơn theo từng lần phát sinh.
Đề xuất nêu trên xuất phát từ thực tế sau khi Nghị định 70/2025/NĐ-CP bãi bỏ cơ chế hóa đơn tổng trước đây, nhiều lĩnh vực có giao dịch nhỏ lẻ, phát sinh liên tục đã gặp khó khăn. Theo phản ánh của Cục Thuế, số lượng hóa đơn điện tử trong hệ thống tăng nhanh vượt quá năng lực thiết kế ban đầu, tạo áp lực đáng kể lên hạ tầng công nghệ và quy trình xử lý dữ liệu.
Đáng chú ý, các ngành như ngân hàng, chứng khoán, bán lẻ và dịch vụ công cộng ghi nhận lượng giao dịch mỗi ngày lên tới hàng triệu lượt. Trong khi đó, phần lớn khách hàng cá nhân không có nhu cầu nhận hóa đơn riêng lẻ cho từng giao dịch. Việc buộc lập hóa đơn cho mỗi lần phát sinh không chỉ làm tăng khối lượng xử lý dữ liệu mà còn tiềm ẩn nguy cơ quá tải hệ thống, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh và sự vận hành chung của nền kinh tế.
Bộ Tài chính cũng thừa nhận trên thực tế nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán hiện chưa thể đáp ứng yêu cầu xuất hóa đơn cho từng giao dịch của cá nhân không kinh doanh do hạn chế về hạ tầng công nghệ thông tin. Bên cạnh đó, các hiệp hội ngành nghề và cộng đồng doanh nghiệp cho rằng quy định lập hóa đơn cho từng giao dịch làm gia tăng chi phí vận hành, nhu cầu nhân sự và lưu trữ dữ liệu, trong khi hiệu quả quản lý thuế đối với nhóm khách hàng này không tương xứng.
Cơ quan soạn thảo cho biết đã tiếp nhận kiến nghị từ nhiều doanh nghiệp và hiệp hội trong lĩnh vực thương mại điện tử như Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, Shopee, Grab, cũng như các doanh nghiệp kinh doanh chiếu phim như Công ty TNHH MTV Ngôi sao Cineplex BHD Việt Nam và Công ty TNHH Lotte Cinema Việt Nam. Các đơn vị này đề xuất được áp dụng lại hóa đơn tổng theo ngày hoặc tháng đối với khách hàng cá nhân không kinh doanh, đi kèm yêu cầu lưu trữ đầy đủ dữ liệu để phục vụ thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.
Song song với việc sửa đổi quy định, Bộ Tài chính còn đề xuất cơ chế chuyển tiếp cho những doanh nghiệp chưa kịp nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin theo yêu cầu tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Trong giai đoạn quá độ, các đơn vị được tiếp tục áp dụng quy định kể từ thời điểm Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực mà không bị coi là vi phạm, nhằm tránh phát sinh thêm gánh nặng chi phí và bảo đảm tính ổn định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
