Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu nhằm hoàn thiện cơ chế thực hiện nghĩa vụ thuế và xử lý các thủ tục liên quan trong lĩnh vực hải quan. Bên cạnh các nội dung về khai thuế, tiếp nhận và xử lý hồ sơ khai thuế, thời hạn nộp thuế, gia hạn nộp thuế hay xử lý tiền chậm nộp, dự thảo lần này dành nhiều nội dung cho việc hoàn thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
Điểm đáng chú ý là cơ quan soạn thảo đã thiết kế các quy định theo từng nhóm tình huống cụ thể, qua đó giúp doanh nghiệp và người nộp thuế dễ dàng xác định loại hồ sơ cần chuẩn bị khi phát sinh yêu cầu hoàn thuế.
Quy định cụ thể cho hàng tái nhập, tái xuất và phương tiện tạm nhập tái xuất
Theo dự thảo, đối với hàng hóa đã xuất khẩu và hoàn thành nghĩa vụ thuế xuất khẩu nhưng sau đó phải nhập khẩu trở lại, doanh nghiệp được xem xét hoàn lại thuế xuất khẩu và không phải nộp thuế nhập khẩu. Hồ sơ đề nghị hoàn thuế phải bao gồm công văn yêu cầu hoàn thuế gửi thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử của cơ quan hải quan hoặc theo mẫu quy định, kèm chứng từ thanh toán, hợp đồng mua bán và hóa đơn liên quan.
Trong trường hợp hàng hóa bị đối tác nước ngoài từ chối nhận hoặc không có người nhận theo thông báo của đơn vị vận chuyển, doanh nghiệp phải bổ sung thêm văn bản xác nhận từ khách hàng nước ngoài hoặc hãng vận tải, trong đó nêu rõ nguyên nhân, số lượng và chủng loại hàng hóa bị trả lại. Tuy nhiên, nếu việc tái nhập phát sinh từ nguyên nhân bất khả kháng hoặc do doanh nghiệp tự phát hiện sai sót, người nộp thuế không bắt buộc phải nộp các văn bản này nhưng phải giải trình rõ lý do trong hồ sơ hoàn thuế.
Đối với các lô hàng nhập khẩu đã nộp thuế nhưng phải tái xuất, dự thảo cũng cho phép hoàn lại thuế nhập khẩu và miễn thuế xuất khẩu. Ngoài công văn đề nghị hoàn thuế, doanh nghiệp phải cung cấp hóa đơn giá trị gia tăng hoặc hóa đơn thương mại, chứng từ thanh toán và hợp đồng mua bán liên quan. Tùy từng trường hợp cụ thể, hồ sơ có thể cần bổ sung thêm văn bản thỏa thuận trả hàng cho đối tác nước ngoài, thông báo không phát được hàng của doanh nghiệp bưu chính hoặc các xác nhận liên quan đến hoạt động cung ứng hàng hóa cho tàu biển nước ngoài.
Song song với đó, dự thảo cũng quy định thủ tục hoàn thuế đối với máy móc, thiết bị, dụng cụ và phương tiện vận chuyển thuộc diện được phép tạm nhập rồi tái xuất. Thành phần hồ sơ trong nhóm này được xây dựng tương đối đơn giản, gồm công văn đề nghị hoàn thuế, chứng từ thanh toán cùng hợp đồng và hóa đơn xuất nhập khẩu liên quan.
Bổ sung điều kiện hoàn thuế đối với hàng nhập khẩu phục vụ sản xuất xuất khẩu
Một trong những nội dung được doanh nghiệp quan tâm là quy định hoàn thuế đối với nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu phục vụ sản xuất, kinh doanh nhưng sản phẩm đầu ra đã được xuất khẩu ra nước ngoài.
Theo dự thảo, người nộp thuế phải gửi công văn đề nghị hoàn thuế, chứng từ thanh toán và các hợp đồng mua bán hoặc hợp đồng ủy thác xuất nhập khẩu nếu có. Bên cạnh đó, trên tờ khai hải quan hàng xuất khẩu, doanh nghiệp phải kê khai đầy đủ thông tin liên quan đến hợp đồng và đối tác mua hàng.
Đáng chú ý, hồ sơ bắt buộc phải có báo cáo tính thuế nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu theo mẫu quy định. Số thuế được hoàn phải tương ứng với khối lượng nguyên liệu, vật tư và linh kiện thực tế đã sử dụng để sản xuất lượng hàng hóa đã xuất khẩu. Trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất sản phẩm rồi tiếp tục dùng sản phẩm này gia công hàng hóa cho đối tác nước ngoài, hồ sơ phải kèm theo hợp đồng gia công ký kết với khách hàng nước ngoài.
Ngoài các chứng từ thương mại, doanh nghiệp còn phải cung cấp tài liệu chứng minh có cơ sở sản xuất tại Việt Nam và có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng máy móc, thiết bị phù hợp với hoạt động sản xuất từ nguồn nguyên liệu nhập khẩu.
Dự thảo cũng đề cập trường hợp người nộp thuế đã nộp thuế xuất khẩu hoặc nhập khẩu nhưng thực tế không phát sinh hàng hóa hoặc số lượng hàng hóa thực tế thấp hơn so với lượng đã kê khai và nộp thuế. Trong trường hợp này, doanh nghiệp được phép gửi công văn đề nghị hoàn thuế theo quy định.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính đề xuất không thực hiện hoàn thuế đối với những khoản thuế có giá trị tối thiểu theo ngưỡng được pháp luật quy định. Quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết, đồng thời nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ của cơ quan quản lý.
Hiện dự thảo Thông tư đang được công khai để lấy ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng và người dân trước khi hoàn thiện và ban hành chính thức.
