Từ hàng trăm năm nay, nghề đan lát và dệt thổ cẩm đã gắn bó với người dân xã Yên Na (tỉnh Nghệ An). Tuy nhiên, sự xuất hiện của các sản phẩm nhựa, inox khiến nghề truyền thống dần mai một. Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đã kết nối với doanh nghiệp để đưa nghề đan bèo tây về địa bàn, mở ra hướng đi mới cho người dân.
Bèo tây (hay còn gọi là lục bình) là loài thực vật thủy sinh có thân dài khoảng 60–90 cm. Sau khi thu hoạch, bèo được cắt bỏ gốc, lá rồi phơi khô nhiều ngày để tạo thành sợi nguyên liệu. Từ những sợi bèo này, người thợ có thể đan thành các sản phẩm như giỏ đựng đồ, túi xách, thảm, khay, bình hoa… phục vụ xuất khẩu.
Tại các bản như Văng Cuộm, Na Bón, Cành Toong, không khí học nghề diễn ra sôi nổi. Chỉ sau một thời gian ngắn, hàng chục người dân, chủ yếu là phụ nữ và người cao tuổi đã có tay nghề, tạo ra những sản phẩm đẹp mắt.
Căn nhà của chị Lô Thị Pèn (52 tuổi, bản Văng Cuộm) trở thành nơi đào tạo nghề đan bèo tây cho người dân địa phương. Không khí trong nhà chị Pèn lúc nào cũng rộn ràng, nhộn nhịp từ sáng đến tối. Ai cũng mong quen tay để sớm ra nghề, tạo ra sản phẩm để kiếm thu nhập.
Chị Pèn cho biết, trước đây hầu hết các vật dụng trong nhà đều do tự tay làm từ tre, nứa, mây. Khi nghề truyền thống ít việc, chị chỉ đan cho vui. Nay có hợp đồng đan bèo xuất khẩu, chị đăng ký ngay và nhanh chóng quen tay.
“Phụ nữ và người già trong bản quanh năm ít việc, nay có nghề đan bèo tây xuất khẩu nên ai nấy đều rất phấn khởi, mong có thêm thu nhập, trang trải cuộc sống”, chị Pèn chia sẻ.
Anh Trần Thanh Tùng - nghệ nhân được doanh nghiệp ở Ninh Bình cử đến truyền nghề tại xã Yên Na, cho biết, các sản phẩm từ chất liệu tự nhiên như bèo tây rất được thị trường Mỹ, Nhật Bản và châu Âu ưa chuộng nhờ độ bền, tính thẩm mỹ và thân thiện môi trường.
Doanh nghiệp cung cấp nguyên liệu đã xử lý, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Người dân chỉ cần đan theo mẫu, làm được bao nhiêu sẽ được trả công tương ứng, không bị áp lực về số lượng. Sau khi hoàn thiện, sản phẩm được chuyển về nhà máy để sấy, phủ sơn và trang trí trước khi xuất khẩu.
Nhờ có nền tảng nghề đan lát truyền thống, người dân Yên Na tiếp thu kỹ thuật rất nhanh, chỉ sau vài giờ hướng dẫn đã có thể tự làm sản phẩm.
Ông Nguyễn Văn Hòe, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Na, cho biết nghề đan bèo tây mang lại thu nhập khoảng 3–5 triệu đồng/tháng, mức hỗ trợ đáng kể đối với người dân vùng cao. Trước đây, do thiếu việc làm, nhiều gia đình phải đi làm xa, gửi con cho ông bà chăm sóc.
Hiện nay, đã có 5 bản hoàn thành lớp tập huấn với hàng chục lao động tham gia, riêng bản Văng Cuộm có gần 15 người trên 60 tuổi học nghề. Địa phương đặt mục tiêu mở rộng mô hình ra toàn bộ 16 bản trên địa bàn xã.
“Chúng tôi kỳ vọng nghề đan bèo tây sẽ trở thành sinh kế lâu dài, giúp người dân tận dụng thời gian nông nhàn, nâng cao thu nhập và từng bước thoát nghèo bền vững”, ông Hòe nói./.
