Từ khoản trợ cấp trước mắt đến cơ hội nâng cao năng lực
Biến động của thị trường lao động khiến không ít doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất, cắt giảm nhân sự hoặc tái cơ cấu hoạt động. Hệ quả là hàng nghìn lao động mỗi năm buộc phải rời công việc quen thuộc, đối mặt với áp lực về thu nhập và tương lai nghề nghiệp.
Trong hoàn cảnh đó, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ đóng vai trò là nguồn hỗ trợ tài chính tạm thời mà còn trở thành công cụ giúp người lao động nâng cao kỹ năng, chuẩn bị cho cơ hội việc làm mới.
Anh Trần Văn Nam (35 tuổi), từng làm kỹ thuật giám sát tại một doanh nghiệp xây dựng ở TP Huế, bất ngờ mất việc khi công ty cắt giảm nhân sự do thiếu dự án mới. Sau gần 10 năm gắn bó với nghề, việc phải nghỉ việc khiến anh không khỏi lo lắng về thu nhập và tương lai nghề nghiệp. Sau khi hoàn tất thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Huế, anh Nam được tư vấn tham gia khóa đào tạo ứng dụng phần mềm thiết kế và quản lý công trình. "Tôi nhận thấy ngành xây dựng hiện nay đòi hỏi người lao động phải liên tục cập nhật công nghệ mới. Khóa học giúp tôi bổ sung kỹ năng còn thiếu và tự tin hơn khi tìm việc. Chỉ vài tháng sau, tôi đã tìm được công việc tại một doanh nghiệp xây dựng khác với mức thu nhập ổn định", anh Nam chia sẻ.
Tương tự, chị Nguyễn Thu Hà (40 tuổi), từng là chuyên viên phân tích đầu tư tại một công ty tư vấn tài chính, cũng rơi vào cảnh thất nghiệp khi doanh nghiệp tái cơ cấu hoạt động. Trong thời gian hưởng bảo hiểm thất nghiệp, chị đăng ký tham gia khóa bồi dưỡng kỹ năng phân tích dữ liệu và ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực tài chính - đầu tư. "Khoảng thời gian thất nghiệp ban đầu khiến tôi khá áp lực. Tuy nhiên, nhờ được hỗ trợ học nghề, tôi có cơ hội cập nhật thêm kiến thức và kỹ năng mới. Điều này giúp tôi nâng cao năng lực cạnh tranh khi ứng tuyển vào các vị trí trong lĩnh vực đầu tư và quản lý tài sản", chị Hà cho biết.
Câu chuyện của chị Hà, anh Nam phản ánh xu hướng ngày càng phổ biến hiện nay khi nhiều lao động không còn xem bảo hiểm thất nghiệp đơn thuần là khoản trợ cấp tài chính. Thay vào đó, họ tận dụng các chương trình đào tạo để nâng cao năng lực, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.
Mở rộng cơ hội học nghề, rút ngắn thời gian quay lại thị trường lao động
Theo số liệu từ Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Huế, trong quý I/2026, đơn vị đã tiếp nhận 1.099 hồ sơ đề nghị hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Cùng thời gian này, có 1.288 người được ban hành quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng.
Bên cạnh việc giải quyết chế độ trợ cấp, các hoạt động tư vấn nghề nghiệp và kết nối việc làm cũng được triển khai mạnh mẽ. Trong quý I, Trung tâm đã tư vấn, giới thiệu việc làm cho 3.555 lượt người lao động.
Đáng chú ý, 123 quyết định hỗ trợ học nghề đã được ban hành với tổng kinh phí khoảng 612 triệu đồng, cho thấy nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng của người lao động ngày càng gia tăng.
Ông Nguyễn Duy Thông, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Huế, cho biết việc hỗ trợ học nghề mang lại nhiều lợi ích hơn so với hỗ trợ tài chính đơn thuần. Theo ông Thông, các chương trình đào tạo giúp người lao động cập nhật kiến thức, nâng cao tay nghề, đồng thời tạo điều kiện để chuyển đổi nghề nghiệp khi thị trường lao động thay đổi.
Để đáp ứng nhu cầu thực tế, Trung tâm đang phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp triển khai nhiều khóa đào tạo thuộc các lĩnh vực có nhu cầu tuyển dụng cao như lái xe ô tô, công nghệ thông tin, xử lý hình ảnh, chăm sóc sắc đẹp cùng nhiều ngành nghề khác. Định hướng lấy đào tạo và phát triển kỹ năng làm trọng tâm cũng được thể hiện rõ trong những quy định mới của pháp luật về việc làm.
Luật Việc làm năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tiếp tục khẳng định mục tiêu chuyển chính sách bảo hiểm thất nghiệp từ việc chủ yếu hỗ trợ thu nhập sang hỗ trợ người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động.
Theo quy định mới, người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 9 tháng đến dưới 12 tháng đã có thể được hỗ trợ học nghề hoặc bồi dưỡng kỹ năng nghề, kể cả trong trường hợp chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Bên cạnh đó, mức hỗ trợ học nghề cũng được điều chỉnh theo hướng tăng lên, tạo điều kiện để người lao động tiếp cận nhiều chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu của thị trường.
Các chuyên gia đánh giá đây là bước thay đổi quan trọng, giúp người lao động chủ động chuẩn bị kỹ năng ngay từ khi có nguy cơ mất việc hoặc vừa rời khỏi thị trường lao động. Nhờ đó, thời gian thất nghiệp có thể được rút ngắn, đồng thời tăng khả năng tìm được việc làm phù hợp trong bối cảnh nhu cầu tuyển dụng liên tục thay đổi.
Trong xu thế chuyển dịch mạnh mẽ của nền kinh tế và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực, việc đào tạo lại và nâng cao kỹ năng đang trở thành yếu tố quyết định đối với khả năng thích ứng của người lao động.
Nếu trợ cấp thất nghiệp giúp người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt thì các chương trình hỗ trợ học nghề lại đóng vai trò như một "cần câu" lâu dài, giúp họ nâng cao năng lực, mở rộng cơ hội việc làm và tự tin trở lại thị trường lao động với vị thế tốt hơn.
