Năm 2025 ghi nhận sự phục hồi rõ nét của ngành thủy sản Việt Nam khi nhu cầu tại nhiều thị trường lớn cải thiện và doanh nghiệp linh hoạt thích ứng với biến động thương mại toàn cầu. Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong 11 tháng đầu năm đạt khoảng 10,5 tỷ USD và dự kiến cả năm có thể chạm mốc 11,3 tỷ USD, tăng khoảng 11% so với năm 2024. Đáng chú ý, ngành tôm tiếp tục đóng vai trò “đầu tàu”, góp phần quan trọng vào đà tăng trưởng chung của toàn ngành.
Trong cơ cấu các sản phẩm chủ lực, tôm vẫn giữ vị trí dẫn dắt khi mang về kim ngạch khoảng 4,32 tỷ USD trong 11 tháng, tăng 27,7% so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng là mức tăng trưởng cao nhất trong nhóm các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản. Sự phục hồi nhu cầu tại các thị trường lớn cùng với chiến lược đa dạng hóa sản phẩm, từ tôm nguyên liệu đến các dòng sản phẩm chế biến sâu, đã giúp tôm Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh dù phải đối mặt với áp lực giá và nhiều rào cản thương mại.
Song song với tôm, cá tra tiếp tục là trụ cột quan trọng khi kim ngạch xuất khẩu trong 11 tháng vượt mốc 2 tỷ USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm trước. Thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, tiếp tục đóng vai trò tiêu thụ chính đối với mặt hàng này. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp trong ngành cũng đang tích cực mở rộng thị trường nhằm giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Đối với cá ngừ, xuất khẩu trong 11 tháng đạt khoảng 856 triệu USD, giảm nhẹ 3,4% so với cùng kỳ. Ngành hàng này vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố như nguồn nguyên liệu hạn chế, chi phí logistics cao và các quy định khắt khe về truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, những tín hiệu từ các tháng cuối năm cho thấy xu hướng cải thiện, đặc biệt ở nhóm sản phẩm chế biến và có giá trị gia tăng cao.
Trong khi đó, nhóm mực và bạch tuộc ghi nhận sự tăng trưởng tích cực với kim ngạch đạt khoảng 704 triệu USD, tăng 21,5% so với cùng kỳ năm trước. Sự phục hồi nhu cầu tại các thị trường châu Á và Liên minh châu Âu, đặc biệt ở phân khúc dịch vụ ăn uống và du lịch, được xem là yếu tố thúc đẩy nhóm sản phẩm này tăng trưởng khá mạnh. Ngoài ra, nhóm cá biển khác như cá nục, cá cơm, cá rô phi và một số loài cá khai thác khác cũng đóng góp đáng kể khi đạt gần 2 tỷ USD, tăng 16,5%.
Xét theo thị trường, khối CPTPP tiếp tục là một trong những động lực quan trọng đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Nhờ lợi thế thuế quan cùng nhu cầu ổn định tại các thị trường như Nhật Bản, Canada và Australia, kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này trong 11 tháng đạt 2,85 tỷ USD, tăng 28,6% so với cùng kỳ năm 2024.
Trong khi đó, Trung Quốc và Hồng Kông nổi lên là khu vực có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm thị trường chính. Kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này đạt 2,26 tỷ USD trong 11 tháng, tăng tới 36% so với cùng kỳ. Mức tăng trưởng ấn tượng này phản ánh vai trò ngày càng lớn của thị trường Trung Quốc và Hồng Kông trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam, đặc biệt đối với các sản phẩm tươi sống như tôm hùm, cua, sò và nghêu.
Thị trường Mỹ tiếp tục duy trì vị trí quan trọng dù đối mặt với nhiều thách thức. Trong 11 tháng, xuất khẩu thủy sản sang Mỹ đạt khoảng 1,8 tỷ USD, tăng gần 11% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này thấp hơn so với một số thị trường khác do chịu tác động từ các rào cản thương mại như thuế đối ứng 20%, thuế chống bán phá giá đối với tôm ở mức cao và các quy định của MMPA đối với hải sản khai thác. Dù vậy, Mỹ vẫn là thị trường tiêu thụ lớn đối với các sản phẩm chủ lực như tôm, cá tra và cá ngừ.
Đối với Liên minh châu Âu (EU), kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong 11 tháng đã vượt mốc 1 tỷ USD, tăng 17,4% so với cùng kỳ năm trước. Sự cải thiện nhu cầu tại thị trường này đang mang lại cơ hội cho các mặt hàng thủy sản nuôi trồng, trong khi nhóm hải sản khai thác vẫn chịu ảnh hưởng từ cảnh báo thẻ vàng IUU.
Hàn Quốc cũng tiếp tục là thị trường ổn định khi nhập khẩu thủy sản Việt Nam đạt 803,9 triệu USD trong 11 tháng, tăng 14,7% so với cùng kỳ. Với mức tăng trưởng đều đặn, đây vẫn là một trong những thị trường đóng góp quan trọng vào tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành.
Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu thủy sản không hoàn toàn thuận lợi trong giai đoạn cuối năm. Dự kiến trong tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt khoảng 840 triệu USD, giảm 4% so với cùng kỳ năm trước và giảm 15% so với tháng 11. Nguyên nhân chủ yếu do các doanh nghiệp thận trọng hơn khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ, trong bối cảnh nhiều loài hải sản chính bị cấm nhập khẩu theo quy định MMPA, đồng thời lo ngại khả năng tăng thuế chống bán phá giá đối với tôm từ đầu năm 2026.
Dù vậy, với kết quả đạt được trong 11 tháng đầu năm cùng triển vọng tích cực từ một số thị trường chủ lực, ngành thủy sản Việt Nam vẫn được kỳ vọng khép lại năm 2025 với kim ngạch xuất khẩu vượt 11,3 tỷ USD. Động lực chính tiếp tục đến từ tôm và cá tra, trong khi nhiều nhóm hải sản khác cũng đang từng bước phục hồi. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng trong thời gian tới, ngành cần tiếp tục nâng cao giá trị gia tăng, kiểm soát chất lượng và chủ động thích ứng với các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
