Sau giai đoạn trầm lắng, xuất khẩu mực và bạch tuộc của Việt Nam đang cho thấy những tín hiệu khởi sắc rõ nét ngay từ những tháng đầu năm 2026, khi nhu cầu tại nhiều thị trường lớn dần phục hồi. Đà tăng trưởng hai con số trong hai tháng đầu năm không chỉ phản ánh sự cải thiện của thị trường mà còn mở ra kỳ vọng về một chu kỳ tăng trưởng tích cực hơn cho ngành hàng này trong thời gian tới.
Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tổng kim ngạch xuất khẩu mực và bạch tuộc trong 2 tháng đầu năm đạt hơn 111 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy ngành đã có bước khởi động thuận lợi, khi nhu cầu tiêu thụ tại nhiều thị trường quốc tế bắt đầu phục hồi sau thời gian suy giảm.
Xét theo từng nhóm sản phẩm, mực đang là điểm sáng nổi bật với tốc độ tăng trưởng vượt trội. Trong hai tháng qua, kim ngạch xuất khẩu mực đạt hơn 64 triệu USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, bạch tuộc đạt hơn 47 triệu USD, tăng hơn 16%. Sự chênh lệch này phần nào cho thấy nhu cầu đối với mặt hàng mực đang hồi phục nhanh hơn trong ngắn hạn, trở thành động lực chính kéo tăng trưởng chung của toàn ngành.
Về thị trường tiêu thụ, khu vực châu Á tiếp tục giữ vai trò chủ lực, đóng góp lớn vào mức tăng trưởng chung. Hàn Quốc hiện là thị trường lớn nhất của mực và bạch tuộc Việt Nam với kim ngạch gần 42 triệu USD, tăng gần 23% so với cùng kỳ. Đứng thứ hai là Nhật Bản với giá trị xuất khẩu gần 26 triệu USD, tăng khoảng 8%. Đây đều là những thị trường truyền thống, có nhu cầu ổn định và khả năng phục hồi sớm.
Đáng chú ý, một số thị trường trong khu vực ghi nhận mức tăng trưởng đột biến. Xuất khẩu sang Trung Quốc tăng hơn 85%, trong khi Thái Lan tăng hơn 41%. Diễn biến này cho thấy sức mua tại khu vực châu Á đang cải thiện rõ rệt, đồng thời khẳng định vai trò “đầu tàu” của khu vực trong việc thúc đẩy xuất khẩu mực và bạch tuộc của Việt Nam trong giai đoạn đầu năm.
Tuy nhiên, đà phục hồi này vẫn đối mặt với không ít thách thức từ yếu tố bên ngoài. Theo VASEP, tình hình xung đột tại Trung Đông đang gây áp lực lớn lên hoạt động xuất khẩu thủy sản, trong đó có mực và bạch tuộc. Căng thẳng địa chính trị khiến chi phí logistics và vận tải leo thang, đồng thời kéo dài thời gian giao hàng, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Không chỉ vậy, giá nhiên liệu duy trì ở mức cao cũng làm gia tăng chi phí khai thác hải sản, tạo áp lực lên ngư dân và nguồn cung nguyên liệu trong nước. Thực tế cho thấy nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến hiện vẫn chưa ổn định, khiến khả năng đáp ứng đơn hàng của doanh nghiệp bị ảnh hưởng nhất định.
Bên cạnh các yếu tố chi phí, rào cản từ thị trường quốc tế vẫn chưa được tháo gỡ hoàn toàn. “Thẻ vàng” IUU do Liên minh châu Âu áp dụng tiếp tục là trở ngại lớn, tác động đến uy tín cũng như khả năng mở rộng thị phần của mực và bạch tuộc Việt Nam tại khu vực này. Đây là vấn đề mang tính dài hạn, đòi hỏi sự cải thiện đồng bộ từ quản lý khai thác đến truy xuất nguồn gốc.
Trong bối cảnh vừa có cơ hội vừa đối mặt thách thức, việc duy trì đà tăng trưởng đòi hỏi các doanh nghiệp phải chủ động thích ứng. Tối ưu chi phí sản xuất, đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu và linh hoạt trong lựa chọn thị trường sẽ là những yếu tố then chốt. Đặc biệt, việc tận dụng hiệu quả các thị trường châu Á, nơi đang đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng được xem là hướng đi phù hợp trong giai đoạn hiện nay.
Với những tín hiệu tích cực từ đầu năm, cùng sự chủ động của doanh nghiệp, xuất khẩu mực và bạch tuộc được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì đà phục hồi trong các quý tới. Tuy nhiên, để tăng trưởng bền vững, ngành vẫn cần giải quyết đồng thời các điểm nghẽn về chi phí, nguồn cung và rào cản thương mại trong bối cảnh thị trường toàn cầu còn nhiều biến động.
