VRG tăng tốc chuyển đổi xanh, nâng giá trị mủ cao su bằng tiêu chuẩn quốc tế

Giảm phát thải trên từng sản phẩm, xây dựng chuỗi cao su xanh

Không chỉ hướng đến mở rộng quy mô sản xuất, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) đang đặt trọng tâm vào việc nâng cao chất lượng tăng trưởng thông qua chiến lược giảm phát thải carbon trên từng sản phẩm. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thích ứng với các tiêu chuẩn thương mại mới của thế giới, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh cho ngành cao su Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Thông tin tại Hội thảo tham vấn góp ý dự thảo tài liệu hướng dẫn tuân thủ Quy định Chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) dành cho ngành cao su Việt Nam diễn ra chiều 29/6/2026, ông Diệp Xuân Trường, Phó Trưởng ban Công nghệ, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) cho biết VRG hiện là doanh nghiệp dẫn đầu ngành cao su Việt Nam, trong đó Bộ Tài chính đang nắm giữ khoảng 96% vốn điều lệ.

Hiện nay, VRG hoạt động trên nhiều lĩnh vực, bao gồm trồng, chăm sóc và chế biến cao su thiên nhiên, chế biến gỗ, công nghiệp cao su, đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao và phát triển năng lượng tái tạo. Quy mô hoạt động của Tập đoàn trải rộng với khoảng 377.000 ha cao su, 16 nhà máy chế biến gỗ, 19 khu công nghiệp, 4 nhà máy thủy điện cùng nhiều dự án điện mặt trời phục vụ định hướng phát triển bền vững. Với vốn điều lệ khoảng 40.000 tỷ đồng và gần 80.000 lao động, VRG đang từng bước chuyển dịch sang mô hình sản xuất xanh.

Theo ông Trường, giai đoạn 2019-2024, Tập đoàn ưu tiên xây dựng hệ thống quản lý rừng bền vững, đồng thời triển khai nhiều tiêu chuẩn quốc tế như VFCS/PEFC, FSC và tham gia hệ thống bảo đảm gỗ cao su hợp pháp. Đây là nền tảng quan trọng để VRG triển khai Chiến lược tăng trưởng xanh trong giai đoạn 2023-2030.

Theo lộ trình này, VRG đặt mục tiêu xây dựng nền tảng giảm phát thải khí nhà kính, duy trì mức cắt giảm tối thiểu 2% lượng phát thải mỗi năm kể từ năm 2023, hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Song song với đó, doanh nghiệp đồng thời triển khai nhiều giải pháp nhằm sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Các nhà máy từng bước chuyển đổi nhiên liệu sấy sang biomass để giảm lượng khí thải phát sinh, mở rộng hệ thống điện mặt trời áp mái, tiết kiệm khoảng 5,5% lượng nước tiêu thụ mỗi năm và tái sử dụng khoảng 20% lượng nước thải sau xử lý.

Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, VRG đã ban hành chỉ thị áp dụng thống nhất tại toàn bộ các đơn vị ở Việt Nam, Lào và Campuchia. Đến nay đã có 42 đơn vị được cấp chứng nhận ISO 14001. Bên cạnh đó, nhiều công ty thành viên liên tục góp mặt trong Chương trình đánh giá Doanh nghiệp bền vững (CSI 100), với mỗi năm có từ 10-18 đơn vị nằm trong Top 100 doanh nghiệp bền vững và liên tục có đại diện thuộc Top 10 doanh nghiệp bền vững của ngành cao su trong giai đoạn 2020-2025.

Đẩy mạnh nhãn xanh, gia tăng giá trị nhờ đáp ứng EUDR

Bước sang giai đoạn mới, VRG chuyển trọng tâm từ quản lý quy trình sang kiểm soát lượng phát thải trên từng sản phẩm cụ thể. Từ năm 2025, Tập đoàn triển khai tiêu chuẩn ISO 14064 về kiểm kê khí nhà kính, đồng thời trong năm 2026 tổ chức đào tạo ISO 14067 nhằm xác định dấu chân carbon của sản phẩm. Đây là cơ sở để tiến tới gắn nhãn carbon khi sản phẩm được đưa ra thị trường.

Ông Diệp Xuân Trường cho biết năm 2025, VRG đã chính thức đưa vào sử dụng nhãn sản phẩm VRG Green. Để được cấp nhãn này, các đơn vị thành viên phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu nghiêm ngặt như tuân thủ EUDR, áp dụng ISO 14067, thực hiện quản lý rừng bền vững theo VFCS/PEFC, có phòng thử nghiệm đạt ISO/IEC 17025, cùng các tiêu chuẩn ISO 9001, ISO 14001 và hệ thống tiêu chuẩn nội bộ của Tập đoàn.

Hai đơn vị đầu tiên được lựa chọn triển khai thí điểm là Công ty Cao su Chư Sê Kampong Thom và Tổng công ty Cao su Phú Riềng. Đến nay, Công ty Cao su Bình Long cũng đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí. Theo kế hoạch, trong năm 2026 sẽ có khoảng 230.000 tấn mủ cao su được gắn nhãn VRG Green.

Đối với việc thực hiện Quy định Chống phá rừng của Liên minh châu Âu, đến tháng 6/2026, phần lớn diện tích cao su do VRG quản lý đã đáp ứng các yêu cầu của EUDR. Hiện có 39 đơn vị hoàn thiện hồ sơ chứng minh tuân thủ với diện tích khoảng 305.000 ha, tương đương 81% tổng diện tích cao su của toàn Tập đoàn.

Kết quả này cũng mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Trong năm 2025, VRG đã tiêu thụ gần 7.000 tấn mủ cao su đáp ứng EUDR; riêng 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 10.000 tấn. Giá bán các sản phẩm đạt chuẩn EUDR cao hơn khoảng 150-250 USD mỗi tấn so với sản phẩm thông thường, tạo thêm giá trị gia tăng ước khoảng 30 tỷ đồng. Đồng thời, 23 đơn vị thành viên với khoảng 210.000 ha cao su đã được các khách hàng châu Âu xác nhận đáp ứng đầy đủ yêu cầu của quy định này.

Dù vậy, việc mở rộng EUDR đối với khu vực cao su tiểu điền vẫn là thách thức lớn. Ông Trường dẫn thực tế tại Công ty Cao su Dầu Tiếng khi doanh nghiệp thu mua mủ từ khoảng 2.000 hộ dân nhưng mới có hơn 250 hộ được đưa vào hệ thống đáp ứng EUDR, tương đương khoảng 10%.

"Nhiều hộ dân còn thiếu giấy tờ nhân thân, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thông tin vị trí thửa đất và tọa độ GPS. Việc đo đạc, lập bản đồ khiến doanh nghiệp phát sinh nhiều chi phí và cần nguồn nhân lực lớn. Bên cạnh đó, không ít hộ vẫn cho rằng việc thực hiện EUDR chưa thực sự cần thiết nên mức độ hợp tác còn hạn chế", ông Trường nêu thực tế.

Theo định hướng trong thời gian tới, ông Trường cho biết VRG sẽ ban hành Chiến lược tăng trưởng xanh, Net Zero và phát triển bền vững giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó mục tiêu Net Zero sẽ trở thành nội dung xuyên suốt. Cùng với việc tiếp tục hoàn thiện quản lý rừng bền vững, chuỗi hành trình sản phẩm và đáp ứng EUDR trên toàn hệ thống, Tập đoàn cũng sẽ triển khai bộ chỉ số ESG gồm khoảng 100 chỉ số. Bộ chỉ số hiện đang được thí điểm tại Công ty mẹ và dự kiến từ tháng 8/2026 sẽ áp dụng trên toàn hệ thống nhằm theo dõi, giám sát các chỉ tiêu phát triển bền vững theo thời gian thực.