Lưu giữ ký ức lịch sử, bồi đắp tình đoàn kết giữa hai dân tộc
Quan hệ Việt Nam – Campuchia được hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn lịch sử, gắn với những biến động của khu vực và những nỗ lực hợp tác giữa hai dân tộc. Bên cạnh các hoạt động ngoại giao, hợp tác giữa hai Nhà nước, tình hữu nghị còn được vun đắp từ sự gắn bó, sẻ chia và giúp đỡ lẫn nhau giữa các tầng lớp nhân dân.
Trong bối cảnh hai nước hướng tới kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, việc sưu tầm, ghi chép những câu chuyện có thật về quá trình hỗ trợ Campuchia qua các thời kỳ mang ý nghĩa thiết thực. Đây không chỉ là hoạt động lưu giữ ký ức của những người từng trực tiếp tham gia các sự kiện lịch sử, mà còn góp phần bổ sung nguồn tư liệu phục vụ nghiên cứu, giáo dục truyền thống và công tác đối ngoại nhân dân.
Theo thông tin về cuộc vận động, đối tượng được khuyến khích tham gia gồm cựu quân tình nguyện, bộ đội, chuyên gia, cán bộ, thanh niên xung phong, nhân dân từng công tác hoặc gắn bó với Campuchia; Việt kiều Campuchia, sinh viên Campuchia đang học tập tại Việt Nam, doanh nghiệp, hội viên Hội Hữu nghị Việt Nam – Campuchia TP.HCM và người dân ở các địa phương.
Ban Tổ chức cũng khuyến khích công dân Campuchia tham gia viết về tình hữu nghị giữa hai nước, đồng thời tiếp nhận những câu chuyện về sự giúp đỡ của cán bộ, nhân dân Campuchia đối với lực lượng cách mạng Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến. Cách tiếp cận này góp phần phản ánh quan hệ hai nước từ nhiều góc nhìn, qua đó làm rõ hơn vai trò của nhân dân trong việc hình thành, duy trì và phát triển tình đoàn kết song phương.
Theo định hướng của cuộc vận động, năm 2027 có hai dấu mốc đáng chú ý: kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Campuchia và kỷ niệm 50 năm hành trình cứu nước của nguyên Thủ tướng Campuchia Hun Sen (20/6/1977 – 20/6/2027). Các thông tin liên quan đến những dấu mốc này cần được thể hiện trên cơ sở tư liệu chính thức, bảo đảm tính chính xác và phù hợp với bối cảnh lịch sử.
Tôn trọng sự thật, phát huy giá trị tư liệu của nhân chứng
Một trong những nội dung trọng tâm được khuyến khích phản ánh là giai đoạn 1979 – 1989, gắn với sự giúp đỡ của Việt Nam đối với nhân dân Campuchia trong quá trình thoát khỏi chế độ diệt chủng Khmer Đỏ và khôi phục đất nước. Đây là giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử Campuchia cũng như trong quan hệ giữa hai nước, cần được tiếp cận bằng tư liệu đáng tin cậy, cách trình bày khách quan và sự tôn trọng đối với những người đã trải qua các sự kiện.
Các tác phẩm có thể đề cập đến nhiệm vụ quốc tế của quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam; những hy sinh, đóng góp trong công tác, chiến đấu, lao động và đời sống; cũng như sự tương trợ của nhân dân hai nước trong những hoàn cảnh cụ thể. Những câu chuyện về hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, kinh tế, văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục và sinh hoạt thường ngày đều có thể trở thành chất liệu cho tác phẩm.
Giá trị của những câu chuyện này không chỉ nằm ở cảm xúc hay ký ức cá nhân, mà còn ở khả năng cung cấp thông tin có thể kiểm chứng, giúp người đọc hình dung rõ hơn về con người, hoàn cảnh và những lựa chọn trong một giai đoạn lịch sử. Vì vậy, việc ghi chép cần đi đôi với xác minh nhân vật, thời gian, địa điểm và sự kiện; đồng thời phân biệt rõ hồi ức cá nhân với những thông tin đã được đối chiếu bằng tài liệu độc lập.
Theo thể lệ, tác phẩm tham gia thuộc thể loại ký, có độ dài không quá 6 trang giấy A4, sử dụng phông chữ Times New Roman, cỡ chữ 14. Mỗi tác giả được gửi tối đa 5 mẩu chuyện. Bài viết cần ghi rõ họ tên, bút danh, số điện thoại liên hệ và địa chỉ email nếu có. Tác giả được khuyến khích gửi kèm hình ảnh, kỷ vật hoặc tài liệu liên quan để bổ sung căn cứ xác thực.
Đối với những nhân chứng lớn tuổi, tướng lĩnh, cựu quân tình nguyện và chuyên gia từng công tác tại Campuchia, Ban Tổ chức có thể bố trí nhà văn, nhà báo hoặc người có khả năng ghi chép đến gặp trực tiếp, lắng nghe và ghi lại câu chuyện. Hình thức này tạo điều kiện để những người gặp khó khăn trong việc tự viết vẫn có thể đóng góp ký ức và tư liệu của mình.
Tuy nhiên, việc ghi chép thay cần xác định rõ người kể chuyện, người thực hiện việc ghi chép và trách nhiệm đối với nội dung tác phẩm. Các thông tin chưa đủ căn cứ phải được kiểm tra thêm trước khi sử dụng. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm giá trị tư liệu, hạn chế nguy cơ nhầm lẫn hoặc sai lệch khi những câu chuyện được công bố và lưu truyền.
Gắn cuộc vận động với nhiệm vụ đối ngoại nhân dân
Cuộc vận động được triển khai trong bối cảnh Việt Nam và Campuchia hướng tới Năm Hữu nghị cùng phát triển 2027, nhân kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Theo nội dung được dẫn từ Hướng dẫn số 11-HD/BTGTW ngày 30/9/2026 về tuyên truyền Năm Hữu nghị cùng phát triển Việt Nam – Campuchia 2027, công tác tuyên truyền hướng đến nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, trong việc gìn giữ và phát triển quan hệ giữa hai nước.
Trong định hướng đó, những câu chuyện được ghi lại từ nhân chứng lịch sử có thể trở thành nguồn tư liệu bổ ích cho hoạt động giáo dục truyền thống. Khi được xác minh, biên tập và giới thiệu phù hợp, các tư liệu này giúp lịch sử đến gần hơn với công chúng, nhất là những người trẻ chưa có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với các nhân chứng.
Đối ngoại nhân dân không chỉ được thể hiện qua các chương trình giao lưu, hoạt động hữu nghị hay hợp tác giữa các tổ chức, mà còn thông qua sự hiểu biết và tin cậy được hình thành từ những mối quan hệ cụ thể giữa con người với con người. Những câu chuyện về sự giúp đỡ, tinh thần trách nhiệm và sự sẻ chia trong những hoàn cảnh khó khăn có thể góp phần làm rõ phương diện nhân văn của quan hệ Việt Nam – Campuchia, đồng thời tạo thêm chất liệu cho các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục lịch sử và kết nối thế hệ trẻ.
Để đạt được mục tiêu đó, công tác tuyên truyền cần bảo đảm sự hài hòa giữa ý nghĩa chính luận và tính xác thực của tư liệu. Những sự kiện lịch sử cần được trình bày đúng bối cảnh; lời kể của nhân chứng cần được tôn trọng nhưng không thay thế cho việc kiểm chứng; các nhận định về quan hệ hai nước cần có căn cứ rõ ràng. Cách tiếp cận này vừa góp phần nâng cao chất lượng tác phẩm, vừa tạo nền tảng để các tư liệu được sử dụng lâu dài trong nghiên cứu và giáo dục.
Theo kế hoạch được giới thiệu, Ban Tổ chức dự kiến tuyển chọn những tác phẩm tiêu biểu để xuất bản thành sách, đồng thời xem xét dịch sang tiếng Anh và tiếng Campuchia nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận. Nếu được triển khai trên cơ sở tư liệu có chất lượng và quy trình biên tập chặt chẽ, đây sẽ là hướng phát huy giá trị của cuộc vận động vượt ra ngoài thời gian tổ chức, tạo điều kiện để các câu chuyện được lưu giữ và chia sẻ với bạn đọc trong và ngoài nước.
Thể lệ, thời hạn và cơ cấu khen thưởng
Theo thể lệ, cuộc vận động tiếp nhận tác phẩm trong 7 tháng, từ ngày 15/9/2026 đến hết ngày 30/4/2027. Tác giả có thể gửi bài trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến Văn phòng Hội Hữu nghị Việt Nam – Campuchia TP.HCM, địa chỉ: 400A Hồng Bàng, phường Minh Phụng, TP.HCM.
Tác phẩm cũng có thể được gửi qua website của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP.HCM hoặc liên hệ Ban Tuyển chọn qua Zalo theo các số điện thoại do Ban Tổ chức công bố: ông Trần Trung Hiếu, 0834 395 579; bà Nguyễn Thị Kim Hoàng, 0328 498 744. Hạn cuối nhận bài là ngày 30/4/2027, căn cứ theo dấu bưu điện.
Về cơ cấu khen thưởng, các bài viết vượt qua vòng sơ khảo sẽ được Ban Tuyển chọn đánh giá và phân thành bốn loại A, B, C, D. Mức thưởng tương ứng là 10 triệu đồng, 8 triệu đồng, 5 triệu đồng và 1 triệu đồng. Những câu chuyện qua vòng sơ loại được lựa chọn đăng trên website của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP.HCM được hỗ trợ 500.000 đồng mỗi chuyện và dự kiến được tuyển chọn in thành sách.
Ngoài các giải chính, cuộc vận động còn có các giải phụ dành cho người viết cao tuổi nhất, trẻ tuổi nhất; câu chuyện tiêu biểu trong lực lượng quân tình nguyện, chuyên gia và câu chuyện có tình tiết ly kỳ nhất. Kết quả và giải thưởng dự kiến được công bố, trao vào tháng 6/2027 tại Hội nghị sơ kết công tác sáu tháng đầu năm của Hội.
Ban Tổ chức cuộc vận động do Trung tướng Nguyễn Văn Nam, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Campuchia TP.HCM, làm Trưởng ban. Ban Tuyển chọn do nhà văn Bùi Anh Tấn, Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ TP.HCM, làm Trưởng ban. Các thông tin về nhân sự, chức danh và thể lệ cần được đối chiếu với thông báo chính thức trước khi đăng tải.
Cuộc vận động viết về tình hữu nghị Việt Nam – Campuchia là dịp tập hợp ký ức, tư liệu và trải nghiệm của những người từng chứng kiến hoặc trực tiếp tham gia các giai đoạn lịch sử của quan hệ hai nước. Hiệu quả của hoạt động không chỉ được thể hiện ở số lượng tác phẩm tiếp nhận, mà còn ở chất lượng tư liệu, độ tin cậy của câu chuyện và khả năng chuyển tải những giá trị lịch sử đến công chúng.
Mỗi câu chuyện được ghi lại một cách trung thực, có căn cứ và được giới thiệu đúng bối cảnh sẽ góp phần bổ sung tư liệu về quan hệ giữa hai dân tộc, đồng thời tạo cơ hội để thế hệ trẻ hiểu sâu hơn về lịch sử, trách nhiệm và ý nghĩa của việc gìn giữ hòa bình, tăng cường hợp tác giữa Việt Nam và Campuchia.
