Đẩy nhanh lộ trình làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao
Trong hai ngày 28 - 29/5, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh dẫn đầu đoàn công tác đến khảo sát, làm việc với nhiều đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng nhằm triển khai các nhiệm vụ liên quan đến công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh Bộ Xây dựng đang khẩn trương xây dựng chương trình phát triển công nghệ chiến lược theo các quyết định mới của Thủ tướng Chính phủ về danh mục công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, việc triển khai các dự án đường sắt tốc độ cao trong thời gian tới không chỉ nhằm phát triển hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với năng lực tự chủ công nghệ quốc gia. Mục tiêu đặt ra là từng bước làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ, từ khảo sát, thiết kế, thi công đến sản xuất vật liệu, cấu kiện và các hệ thống phục vụ vận hành.
Bộ trưởng nhấn mạnh chương trình phát triển công nghệ xây dựng công trình đường sắt tốc độ cao cần được triển khai với tinh thần thực chất, khả thi và có lộ trình rõ ràng. Các nhiệm vụ nghiên cứu phải gắn chặt với nhu cầu thực tế của các dự án sắp triển khai, đồng thời tạo ra những sản phẩm cụ thể có khả năng ứng dụng ngay trong thực tiễn.
Theo định hướng của Bộ Xây dựng, quá trình phát triển công nghệ đường sắt tốc độ cao phải phù hợp với điều kiện địa chất, khí hậu và năng lực công nghiệp trong nước. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào công nghệ, tư vấn và nhà thầu nước ngoài trong toàn bộ vòng đời dự án.
Tại các buổi làm việc, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đánh giá cao năng lực nghiên cứu khoa học, công nghệ của các đơn vị quân đội. Theo ông, nhiều đơn vị đã tích lũy kinh nghiệm đáng kể trong nghiên cứu nền tảng, từ thiết kế, chế tạo đến phát triển vật liệu và các công nghệ lõi liên quan đến điện, điện tử, tự động hóa. Những năng lực này sẽ là cơ sở quan trọng để tham gia vào quá trình phát triển ngành công nghiệp đường sắt hiện đại của Việt Nam.
Từ yêu cầu thực tiễn đó, Bộ trưởng đề nghị các cục, vụ, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia trong ngành xây dựng tăng cường phối hợp với những đơn vị có kinh nghiệm công nghệ cao để triển khai các đề tài nghiên cứu một cách bài bản, hiệu quả. Ông yêu cầu việc thực hiện phải hướng đến các sản phẩm chiến lược, có khả năng ứng dụng thực tế và góp phần nâng cao năng lực tự chủ của đất nước.
Viettel sẵn sàng tham gia xây dựng hệ sinh thái công nghiệp đường sắt
Trong khuôn khổ chuyến công tác, chiều 28/5, đoàn công tác của Bộ Xây dựng đã làm việc với Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel). Tại đây, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viettel, đã báo cáo về kết quả thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ cũng như năng lực nghiên cứu, phát triển các sản phẩm công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Theo Trung tướng Tào Đức Thắng, Viettel hiện đã làm chủ nhiều công nghệ trong lĩnh vực giao thông thông minh (ITS), trung tâm dữ liệu, hệ thống điều hành và các nền tảng kết nối, chia sẻ thông tin. Đây là những nền tảng có thể được ứng dụng trực tiếp trong quá trình phát triển đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa và đường sắt đô thị.
Lãnh đạo Viettel khẳng định tập đoàn sẵn sàng tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu liên quan đến hệ thống thẻ vé điện tử, điều hành giao thông, kết nối dữ liệu và các nền tảng công nghệ phục vụ vận hành mạng lưới đường sắt trong tương lai. Những lĩnh vực này được xem là các mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ đường sắt hiện đại.
Chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu và phát triển sản phẩm công nghệ, Trung tướng Tào Đức Thắng cho rằng yêu cầu đối với sản phẩm nghiên cứu cần được xác định rõ ngay từ đầu, bám sát nhu cầu thực tiễn và có định hướng ứng dụng cụ thể. Theo ông, quá trình nghiên cứu nên được triển khai theo hướng từ đơn giản đến phức tạp, từ quy mô nhỏ đến lớn, đồng thời gắn chặt với sản xuất và khai thác thực tế.
Ông cũng nhấn mạnh rằng sau khi hoàn thành nghiên cứu, các sản phẩm cần nhanh chóng được sản xuất hàng loạt và đưa vào thị trường để phát huy hiệu quả đầu tư khoa học công nghệ.
Không chỉ Viettel, nhiều đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng cũng bày tỏ khả năng tham gia vào chuỗi giá trị của ngành đường sắt. Tại Viện Công nghệ thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, lãnh đạo đơn vị cho biết có thể nghiên cứu, chế tạo nhiều cấu phần quan trọng như ray, bánh xe, trục bánh xe, guốc hãm và các vật tư kỹ thuật phục vụ đường sắt tốc độ cao. Trong khi đó, Nhà máy Z111 cho biết đã làm chủ nhiều công nghệ cơ khí chính xác, xử lý nhiệt, gia công kim loại và tự động hóa, đủ năng lực tham gia thiết kế, chế tạo các thiết bị phục vụ hệ thống đường sắt trong tương lai.
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, mục tiêu cuối cùng không chỉ là phục vụ các dự án đường sắt sắp triển khai mà còn từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt hoàn chỉnh tại Việt Nam. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Xây dựng đã giao các đơn vị liên quan nghiên cứu triển khai 13 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, tạo nền tảng công nghệ và nguồn lực nội sinh cho ngành đường sắt tốc độ cao trong giai đoạn tới.
