Bộ Xây dựng khuyến khích doanh nghiệp Việt liên danh tư vấn đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Bộ Xây dựng thúc đẩy liên danh quốc tế - trong nước cho tuyến đường sắt 67 tỷ USD

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam với tổng vốn đầu tư sơ bộ khoảng 67,34 tỷ USD đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng khi Bộ Xây dựng chính thức mời gọi các tổ chức tư vấn trong và ngoài nước tham gia lập Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và thiết kế kỹ thuật tổng thể FEED. Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng kỹ thuật cho một trong những công trình hạ tầng lớn nhất Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.

Tại chương trình Roadshow giới thiệu gói thầu tư vấn diễn ra ngày 15/5, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết Chính phủ xác định việc lựa chọn đơn vị tư vấn có năng lực quốc tế, kinh nghiệm thực tiễn và tư duy công nghệ hiện đại là yếu tố mang tính quyết định đối với hiệu quả lâu dài của dự án. Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, đây không chỉ là một công trình giao thông đơn thuần mà còn là dự án có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế, đô thị và kết nối vùng trong tương lai.

Bộ Xây dựng khẳng định ủng hộ sự tham gia của các tổ chức tư vấn hàng đầu thế giới, đặc biệt là những đơn vị từng trực tiếp thiết kế hoặc triển khai các tuyến đường sắt tốc độ cao tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc áp dụng công nghệ tiên tiến mà còn phải bảo đảm tính phù hợp với điều kiện địa hình, khí hậu và địa chất đặc thù của Việt Nam. Giải pháp kỹ thuật được lựa chọn cần đáp ứng đồng thời các tiêu chí về hiệu quả kinh tế, tối ưu vận hành và hài hòa với quy hoạch phát triển đô thị dọc hành lang tuyến.

Một trong những định hướng đáng chú ý được Bộ Xây dựng nhấn mạnh là khuyến khích hình thành các liên danh giữa doanh nghiệp tư vấn quốc tế và đơn vị trong nước. Theo cơ quan quản lý, mô hình này sẽ giúp kết hợp kinh nghiệm công nghệ của đối tác nước ngoài với hiểu biết thực tiễn tại Việt Nam từ các doanh nghiệp nội địa. Đồng thời, đây cũng được xem là cơ hội để đội ngũ kỹ sư, chuyên gia Việt Nam tiếp cận công nghệ thiết kế và phát triển mạng lưới đường sắt điện khí hóa hiện đại trên thế giới.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có chiều dài khoảng 1.541 km, bắt đầu từ ga Ngọc Hồi (Hà Nội) và kết thúc tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 15 tỉnh, thành phố. Tuyến được thiết kế theo tiêu chuẩn đường đôi khổ 1.435 mm với tốc độ khai thác tối đa 350 km/h. Ban Quản lý dự án Thăng Long được giao làm chủ đầu tư lập Báo cáo nghiên cứu khả thi cho toàn dự án.

Theo kế hoạch đã được phê duyệt, quá trình lập, thẩm định và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ diễn ra từ quý IV/2026 đến quý IV/2028, cùng thời điểm dự kiến khởi công dự án. Riêng công tác giải phóng mặt bằng sẽ được tách thành các dự án độc lập do các địa phương nơi tuyến đi qua triển khai, với mục tiêu hoàn thành vào cuối năm 2028.

Để bảo đảm tiến độ, Bộ Xây dựng dự kiến hoàn tất việc lựa chọn đơn vị tư vấn lập FS và thiết kế FEED ngay trong tháng 6/2026. Báo cáo giữa kỳ của hồ sơ nghiên cứu khả thi sẽ phải hoàn thành vào tháng 6/2027 nhằm phục vụ quá trình chuẩn bị đầu tư và bàn giao mặt bằng.

Theo ông Đinh Công Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án Thăng Long, khối lượng công việc của gói thầu tư vấn lần này rất lớn và phức tạp, bao gồm toàn bộ thiết kế hướng tuyến, khảo sát, cắm cọc giải phóng mặt bằng và nhiều hạng mục kỹ thuật quan trọng khác để địa phương có cơ sở triển khai thực tế. Vì vậy, mục tiêu của gói thầu là tìm kiếm những liên danh hoặc tổ hợp tư vấn có đủ năng lực, từng tham gia các dự án hạ tầng quy mô lớn và có kinh nghiệm với công trình tương tự.

Việt Nam kỳ vọng hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt hiện đại

Bên cạnh việc tìm kiếm đối tác quốc tế, câu chuyện nâng cao vai trò của doanh nghiệp tư vấn trong nước cũng được đặt ra tại Roadshow. Ông Đào Ngọc Vinh - Tổng giám đốc Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải - CTCP (TEDI) cho rằng yêu cầu về kinh nghiệm triển khai đường sắt tốc độ cao có thể trở thành rào cản đối với doanh nghiệp nội địa, bởi Việt Nam chưa từng có dự án tương tự trước đây.

Đại diện TEDI đề xuất cần có cơ chế đánh giá năng lực dựa trên các dự án quy mô lớn tương đương thay vì chỉ giới hạn ở công trình đường sắt tốc độ cao. Theo ông Đào Ngọc Vinh, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, nghiên cứu khả thi và thiết kế kỹ thuật cho các dự án đường sắt lớn như tuyến Hà Nội - Quảng Ninh hay Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, qua đó tích lũy đáng kể kinh nghiệm chuyên môn.

Đại diện Bộ Xây dựng đánh giá dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam không chỉ tạo ra nhu cầu lớn đối với lĩnh vực tư vấn mà còn mở ra cơ hội phát triển cho ngành công nghệ, xây dựng, vận hành và công nghiệp đường sắt trong nước. Với quy mô thị trường lớn cùng quyết tâm thúc đẩy đầu tư hạ tầng của Chính phủ, dự án được kỳ vọng sẽ thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ các tổ chức tư vấn quốc tế uy tín.

Cơ quan quản lý cũng bày tỏ mong muốn nhận được sự đồng hành và chia sẻ kinh nghiệm từ các đối tác hàng đầu thế giới để xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao mang tiêu chuẩn quốc tế, bảo đảm hiện đại, an toàn và hiệu quả vận hành lâu dài. Nếu triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là dự án hạ tầng có tác động sâu rộng đến năng lực kết nối và cấu trúc phát triển kinh tế của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.