Nghị định 180/NĐ-CP quy định chi tiết về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng, bao gồm đối tượng cung ứng và sử dụng dịch vụ, cơ chế chi trả, xây dựng dự án carbon rừng, xác định kết quả giảm phát thải, cấp tín chỉ carbon rừng cũng như việc trao đổi, chuyển nhượng các kết quả giảm phát thải và tín chỉ. Theo đó, các cơ sở phát thải khí nhà kính được phân bổ hạn ngạch có thể chi trả để sử dụng dịch vụ hấp thụ carbon của rừng nhằm bù trừ phần phát thải vượt mức. Ngoài ra, tổ chức, cá nhân trong nước có nhu cầu tự nguyện giảm phát thải và tổ chức nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam cũng được phép tham gia cơ chế này.
Đáng chú ý, nghị định xác định kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon rừng là đối tượng có thể trao đổi, chuyển nhượng. Kết quả giảm phát thải được hiểu là lượng giảm hoặc tăng hấp thụ carbon của rừng so với mức tham chiếu, còn tín chỉ carbon rừng được cấp theo tiêu chuẩn trong nước hoặc tiêu chuẩn quốc tế. Các tín chỉ này có thể được giao dịch thông qua hợp đồng, đấu giá, giao dịch trên sàn carbon hoặc các hình thức phù hợp khác theo quy định pháp luật, với giá trị tính theo đơn vị 1 tấn CO₂ tương đương hoặc 1 tín chỉ carbon rừng, qua đó hình thành cơ chế định giá rõ ràng cho loại tài sản môi trường này.
Việc chi trả dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng được thực hiện theo hai hình thức là trực tiếp và gián tiếp. Với hình thức trực tiếp, bên sử dụng dịch vụ có thể trả tiền cho bên cung ứng thông qua hợp đồng hoặc giao dịch trên sàn carbon. Với hình thức gián tiếp, việc chi trả được thực hiện thông qua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng. Nguồn thu sau khi thực hiện nghĩa vụ tài chính sẽ được sử dụng cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; đối với hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư tham gia, khoản thu được quản lý và sử dụng theo quy định pháp luật hiện hành.
Nghị định cũng mở rộng đối tượng tham gia thị trường carbon rừng, bao gồm chủ rừng theo Luật Lâm nghiệp, UBND cấp xã và các tổ chức được Nhà nước giao trách nhiệm quản lý rừng. Đồng thời, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư cũng được phép tham gia dự án carbon rừng nếu đáp ứng tiêu chuẩn trong nước hoặc quốc tế. Các chủ rừng có thể tự triển khai dự án hoặc hợp tác, liên kết, ủy quyền cho tổ chức khác xây dựng dự án. Hồ sơ dự án phải thể hiện đầy đủ thông tin về diện tích, loại rừng, hiện trạng, hoạt động giảm phát thải dự kiến, lượng carbon hấp thụ ước tính và phương án phân chia lợi ích giữa các bên tham gia./.
