Từ chính sách đến hạ tầng số, Bộ Khoa học và Công nghệ mở rộng dư địa cho công nghệ Việt

Thông tin được đưa ra tại họp báo thường kỳ tháng 8/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ diễn ra chiều 28/8, do Chánh Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ Hà Minh Hiệp và Giám đốc Trung tâm truyền thông Khoa học và Công nghệ Nguyễn Thị Hải Hằng chủ trì.

Hoàn thiện chính sách, mở rộng nền tảng phát triển công nghệ chiến lược

Công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Khoa học và Công nghệ trong tháng 8. Dấu mốc đáng chú ý là ngày 24/8, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ với 100% đại biểu Quốc hội có mặt tán thành.

Theo Giám đốc Trung tâm truyền thông Khoa học và Công nghệ Nguyễn Thị Hải Hằng, điểm nhấn quan trọng trong tháng 8 là Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì xây dựng, hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật trong lĩnh vực khoa học, công nghệ. Cùng với đó, Bộ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 8 quyết định và ban hành theo thẩm quyền 3 thông tư.

Các chính sách được ban hành trong tháng tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng đối với năng lực công nghệ quốc gia. Trong đó, Bộ triển khai các nội dung liên quan đến Đề án phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia tập trung cho công nghệ chiến lược; Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược. Cùng với đó là các cơ chế về tài trợ, đặt hàng, ký hợp đồng và tài chính đối với những nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược. Việc hình thành các cơ chế này được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và đưa công nghệ chiến lược vào thực tiễn.

Trong tháng 8, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cũng ban hành Quyết định thành lập và phát triển Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo Việt Nam toàn cầu. Mạng lưới hướng tới kết nối, huy động nguồn lực tri thức trong nước và quốc tế, phục vụ nghiên cứu, phát triển, ứng dụng AI cũng như đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bên cạnh hoàn thiện thể chế, các hoạt động nghiên cứu khoa học tiếp tục có những kết quả tích cực. Từ ngày 15/7 đến 14/8/2026, Việt Nam ghi nhận 2.647 công bố quốc tế trên cơ sở dữ liệu Scopus. Trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, tháng 8 ghi nhận 18.348 đơn được tiếp nhận, tăng 30,1% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi 8.473 văn bằng bảo hộ được cấp. Công tác tiêu chuẩn, quy chuẩn cũng được triển khai với 10 dự thảo TCVN được thẩm định và 23 TCVN được trình Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Ở lĩnh vực đo lường, cơ quan quản lý đã phê duyệt 353 mẫu phương tiện đo, đồng thời tiếp nhận, kiểm tra 183 lô xăng, diesel, etanol và LPG.

Những kết quả này diễn ra cùng với quá trình mở rộng hệ sinh thái khoa học và công nghệ. Đến cuối tháng 8, cả nước có 968 doanh nghiệp khoa học và công nghệ và 20 đơn vị sàn giao dịch khoa học và công nghệ. Bước sang tháng 9, trọng tâm hoàn thiện chính sách tiếp tục được duy trì. Theo Giám đốc Trung tâm truyền thông Khoa học và Công nghệ Nguyễn Thị Hải Hằng, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng Đề án đất hiếm; xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung Luật Khoa học và Công nghệ và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, bảo đảm trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến trong tháng 9/2026.

Bộ cũng sẽ xây dựng các nghị định sửa đổi, bổ sung những nghị định trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời hoàn thiện các đề án, văn bản thuộc Chương trình công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ năm 2026.

Đối với công nghệ chiến lược, Bộ tập trung triển khai Đề án xây dựng các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia; tổ chức thực hiện các nhiệm vụ công nghệ chiến lược sau thẩm định, phê duyệt; xây dựng định hướng nghiên cứu cơ bản ưu tiên giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035.

Công nghiệp công nghệ số tăng trưởng mạnh, “Make in Viet Nam” mở rộng cơ hội

Cùng với những chuyển động về chính sách, các lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, hạ tầng số và bưu chính tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Trong tháng 8/2026, doanh thu công nghiệp công nghệ số ước đạt 680.586 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm, hàng hóa công nghệ số đạt khoảng 22,4 tỷ USD, tăng 41%.

Hạ tầng phục vụ kết nối và chia sẻ dữ liệu cũng tiếp tục được mở rộng. Lũy kế đến ngày 15/8, Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP) đạt 4,7 tỷ giao dịch, trong khi 100% địa phương đã kết nối, chia sẻ dữ liệu qua nền tảng. Tỷ lệ sử dụng IPv6 tại Việt Nam đạt 66%, đứng thứ 2 Đông Nam Á và thứ 7 thế giới. Số tên miền “.vn” đạt 699.722 tên miền, tăng 5,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Ở lĩnh vực bưu chính, doanh thu tháng 8 ước đạt 9.260 tỷ đồng, tăng 3% so với tháng 7 và tăng 22% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng bưu gửi đạt khoảng 440 triệu, tăng 2,3% so với tháng trước và 14% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong tháng 9, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục đặt trọng tâm vào chuyển đổi số và công nghiệp công nghệ số, với nhiệm vụ hoàn thành các cơ sở dữ liệu trọng yếu, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, triển khai các nền tảng số dùng chung quốc gia và tổ chức Hội nghị Ban Chỉ đạo quốc gia về công nghiệp bán dẫn lần thứ hai năm 2026.

Bộ cũng tiếp tục xây dựng Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026-2035. Song song với đó là các nhiệm vụ phát triển hạ tầng điện, viễn thông tại những thôn, bản chưa có điện, chưa có sóng; thúc đẩy hạ tầng phục vụ công nghiệp ứng dụng năng lượng nguyên tử, công nghiệp không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp và công nghiệp lượng tử.

Một hoạt động đáng chú ý khác trong tháng 8 là Bộ Khoa học và Công nghệ chính thức phát động Giải thưởng “Sản phẩm công nghệ số Make in Viet Nam” năm 2026. Được tổ chức thường niên từ năm 2020, giải thưởng nhằm tôn vinh các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam có sản phẩm công nghệ số được nghiên cứu, thiết kế, sáng tạo và sản xuất tại Việt Nam, giải quyết các bài toán trong nước và có khả năng mở rộng ra thị trường quốc tế.

Sau 6 lần tổ chức trong giai đoạn 2020-2025, chương trình đã thu hút gần 1.500 sản phẩm đăng ký dự thi và có 299 sản phẩm công nghệ số Make in Viet Nam xuất sắc được vinh danh. Nhiều sản phẩm sau khi nhận giải đã được đưa vào ứng dụng rộng rãi, mở rộng thị trường trong nước và từng bước vươn ra quốc tế.

Năm 2026 là lần thứ bảy giải thưởng được tổ chức, với định hướng thúc đẩy những sản phẩm mang trí tuệ Việt Nam, hỗ trợ chuyển đổi số toàn dân, toàn diện, toàn trình, đồng thời khuyến khích ứng dụng AI, sản xuất thông minh và từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi, công nghệ nền tảng và công nghệ chiến lược.

Giải thưởng năm nay gồm 8 hạng mục, bao quát nhiều lĩnh vực như công nghiệp, xây dựng; nông nghiệp, tài nguyên và môi trường; giao thông vận tải, bưu chính, logistics; giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội; tài chính, ngân hàng, thương mại, dịch vụ và sản phẩm dành cho thị trường nước ngoài. Đáng chú ý, Ban tổ chức dành riêng hạng mục cho Sản phẩm trí tuệ nhân tạo xuất sắc và Sản phẩm công nghệ số tiềm năng xuất sắc, cho thấy sự ưu tiên đối với các giải pháp có khả năng tạo ra giá trị mới từ công nghệ.

Mỗi hạng mục sẽ có 1 Giải Vàng, 1 Giải Bạc, 1 Giải Đồng và Top 10. Các doanh nghiệp, tổ chức có thể gửi hồ sơ tham dự từ ngày 28/8 đến hết ngày 15/10/2026. Lễ công bố và trao giải dự kiến diễn ra vào tháng 11 hoặc tháng 12/2026 trong khuôn khổ Diễn đàn quốc gia về phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam.

Việc đồng thời thúc đẩy hoàn thiện thể chế, đầu tư cho công nghệ chiến lược, phát triển hạ tầng số và khuyến khích doanh nghiệp tạo ra sản phẩm công nghệ “Make in Viet Nam” cho thấy định hướng của Bộ Khoa học và Công nghệ đang được triển khai theo hướng đồng bộ hơn.

Trong đó, chính sách đóng vai trò tạo hành lang, hạ tầng tạo nền tảng, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo cung cấp động lực, còn doanh nghiệp là lực lượng đưa công nghệ vào sản xuất và thị trường. Đây được xem là cơ sở để Việt Nam tiếp tục nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và gia tăng sức cạnh tranh của ngành công nghệ số trong giai đoạn tới.