TP. Hồ Chí Minh: Kiến tạo động lực tăng trưởng xanh từ cơ sở

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, khát vọng tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu TP. Hồ Chí Minh phải bước vào một chu kỳ phát triển mới với tư duy khác biệt: tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, dựa trên nền tảng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới mô hình tăng trưởng từ gốc rễ. Trong chiến lược đó, các xã, phường và đặc khu không còn là “cấp triển khai” đơn thuần, mà được xác định là những “tế bào” kinh tế, nơi trực tiếp hình thành động lực tăng trưởng và hiện thực hóa các chủ trương lớn bằng hành động cụ thể.

Khi kinh tế xanh được khởi động từ cơ sở

Nếu cấp thành phố giữ vai trò hoạch định chiến lược và kiến tạo thể chế, thì ở cơ sở, mỗi địa phương chính là một “mũi tên” phát triển nhanh, trúng và quyết liệt, hướng tới mục tiêu kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.

Mang theo khát vọng trở thành đô thị du lịch sinh thái tầm cỡ quốc tế, đặc khu Côn Đảo xác định năm 2026 là thời điểm bứt phá để chuyển mình theo mô hình “đảo xanh, đảo thông minh”. Theo ông Phan Trọng Hiền, Chủ tịch UBND đặc khu Côn Đảo, trong tổng thể chiến lược phát triển bền vững của TP. Hồ Chí Minh, Côn Đảo tập trung vào các giải pháp thực chất nhằm giảm phát thải, bảo vệ hệ sinh thái biển, rừng và nâng cao chất lượng môi trường sống.

Trọng tâm của lộ trình này là triển khai mạnh mẽ Đề án nghiên cứu, ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, đồng thời hoàn thiện hạ tầng xử lý rác thải và nước thải theo hướng đồng bộ, hiện đại, giải quyết căn bản các tồn tại môi trường kéo dài nhiều năm. Du lịch tiếp tục được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, nhưng phát triển theo hướng chất lượng cao, gắn chặt với bảo tồn di tích lịch sử, gìn giữ giá trị văn hóa và hệ sinh thái tự nhiên – những tài sản làm nên bản sắc riêng của Côn Đảo.

Năm 2026 cũng được địa phương này xác định là năm đột phá về hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng kết nối. Việc nâng cấp sân bay, cảng biển không chỉ nhằm gia tăng năng lực đón khách cao cấp mà còn mở ra không gian phát triển mới cho các dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng xanh.

Trong lĩnh vực giao thông, Côn Đảo đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành hình mẫu về giao thông xanh của TP. Hồ Chí Minh. Các tuyến xe buýt điện được đưa vào vận hành, cùng với chính sách khuyến khích phương tiện giao thông sạch, tạo nền tảng cho mục tiêu đến năm 2030: 100% phương tiện giao thông đạt tiêu chuẩn khí thải; 57% xe máy chuyển đổi sang xe điện; toàn bộ taxi sử dụng năng lượng xanh và mạng lưới xe buýt điện phủ khắp các trục đường chính trên đảo.

Không gian xanh thứ hai được Thành phố đặt nhiều kỳ vọng là xã Cần Giờ – vùng sinh thái đặc thù với hệ rừng ngập mặn được UNESCO công nhận. Ngay từ đầu năm 2026, cùng với việc triển khai hàng loạt dự án trọng điểm, đặc biệt là cầu Cần Giờ, địa phương này bước vào giai đoạn phát triển mới với khí thế quyết liệt, hướng tới trở thành biểu tượng cho mô hình đô thị biển xanh của TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Võ Hữu Thắng, Chủ tịch UBND xã Cần Giờ, sau dấu mốc khởi công Khu đô thị lấn biển và động thổ tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ trong năm 2025, năm 2026 là thời điểm Cần Giờ tập trung triển khai chương trình hành động “Vì một Cần Giờ xanh”. Đây vừa là cam kết bảo vệ môi trường, vừa là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình đô thị hóa.

Thực tế cho thấy, định hướng phát triển xanh đã mang lại những kết quả rõ nét. Năm 2025, cơ cấu kinh tế Cần Giờ chuyển dịch theo hướng bền vững, trong đó thương mại – dịch vụ – du lịch chiếm 63%. Địa phương đón gần 2,9 triệu lượt du khách, doanh thu đạt khoảng 2.408 tỷ đồng, những con số khẳng định tiềm năng lớn của mô hình kinh tế xanh gắn với sinh thái.

Song song đó, Cần Giờ đang đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng bền vững, quản lý chặt chẽ môi trường nuôi trồng thủy sản, phát triển các sản phẩm OCOP gắn với du lịch sinh thái rừng ngập mặn, qua đó tạo sinh kế xanh, ổn định cho người dân địa phương.

Chuyển đổi số – động lực tăng trưởng xanh cho đô thị lõi và các ‘siêu xã, phường"

Cùng với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số được nhiều xã, phường xác định là động lực cốt lõi thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội trong năm 2026, dựa trên ba trụ cột: chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Với vị thế là đô thị lõi trung tâm của siêu đô thị, phường Sài Gòn lựa chọn con đường phát triển kinh tế số dựa trên nền tảng chính quyền số và năng lực công dân số hiện đại. Theo ông Vũ Nguyễn Quang Vinh, Chủ tịch UBND phường Sài Gòn, trọng tâm là nâng cao năng lực tiếp cận công nghệ cho người dân thông qua chiến dịch “Bình dân học vụ số”, giúp người dân hình thành kỹ năng công dân số và chủ động khai thác các nền tảng số trong đời sống, sản xuất, kinh doanh.

Song song với đó, phường đẩy mạnh số hóa hồ sơ, quy trình hành chính, nâng cao tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại khu vực trung tâm. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu dân cư, định danh điện tử được xem là nền tảng quan trọng để quản lý xã hội hiệu quả và bảo đảm an ninh trật tự từ sớm, từ xa.

Trên lĩnh vực kinh tế, phường Sài Gòn tận dụng các cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển thương mại – dịch vụ cao cấp, tài chính và du lịch quốc tế. Các sản phẩm du lịch đặc trưng như “Sài Gòn chào ngày mới”, “Sài Gòn đêm khoe sắc” tiếp tục được ứng dụng công nghệ để quảng bá hình ảnh một đô thị năng động, an toàn và thân thiện.

Tại các “siêu xã, phường” có quy mô dân số lớn như xã Củ Chi và phường Bình Dương, chuyển đổi số được xem là lời giải cho bài toán quản trị và tăng trưởng. Với diện tích gần 65 km², xã Củ Chi xác định xây dựng chính quyền số hiện đại là chìa khóa quản lý hiệu quả địa bàn rộng lớn, gắn với triển khai Đề án 06 về dữ liệu dân cư. Việc kết hợp đầu tư hạ tầng công nghệ và đào tạo kỹ năng số cho người dân được kỳ vọng tạo nền tảng cho mục tiêu xây dựng nông thôn mới thông minh, bền vững.

Trong khi đó, phường Bình Dương đặt ra các chỉ tiêu cụ thể cho năm 2026: tăng trưởng kinh tế trên 11,7%; giải ngân vốn đầu tư công đạt 95%; thu nhập bình quân đầu người tăng 9,8%. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, địa phương tập trung hỗ trợ hơn 700 doanh nghiệp đang hoạt động, khuyến khích ứng dụng dịch vụ công trực tuyến và thương mại điện tử, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới xây dựng đô thị công nghiệp – dịch vụ kiểu mẫu.

Chia sẻ về định hướng phát triển của Thành phố, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh -Nguyễn Văn Được khẳng định: chỉ khi mỗi chủ thể, từ đặc khu đến từng xã, phường, cùng chung tầm nhìn và hành động, Thành phố mới có thể phát huy đầy đủ tiềm năng và giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế.

Thực tiễn từ Côn Đảo, Cần Giờ, phường Sài Gòn, Củ Chi hay Bình Dương cho thấy, khi các “tế bào” kinh tế vận động đúng hướng, được trao quyền và chủ động đổi mới, sức bật phát triển sẽ hình thành từ cơ sở. Chính sự đồng lòng ấy là nền tảng để TP. Hồ Chí Minh tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới – nhanh hơn, xanh hơn và bền vững hơn, tiến gần tới mục tiêu trở thành siêu đô thị quốc tế, nằm trong Top 100 thành phố đáng sống của thế giới.