Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật) năm 2026. Đây là kỳ rà soát định kỳ 2 năm/lần theo quy định hiện hành, căn cứ Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg ngày 13/8/2024 của Thủ tướng Chính phủ.
Được biết, việc ban hành danh mục cập nhật lần này nhằm tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời góp phần thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam trong khuôn khổ Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu và Thỏa thuận Paris về khí hậu.
Dự thảo cũng được xây dựng trong bối cảnh yêu cầu hoàn thiện hệ thống kiểm kê khí nhà kính ngày càng cấp thiết, phục vụ không chỉ công tác quản lý phát thải mà còn làm cơ sở xác định mục tiêu giảm phát thải cấp cơ sở cho giai đoạn 2026–2030. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế, qua đó duy trì năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự thảo tập trung vào việc rà soát, bổ sung và điều chỉnh thông tin các cơ sở trong danh mục. Cụ thể, bao gồm việc bổ sung những cơ sở đáp ứng tiêu chí kiểm kê khí nhà kính nhưng chưa được đưa vào danh mục trước đây; cập nhật lại thông tin pháp nhân, địa chỉ, tình trạng hoạt động; đồng thời loại bỏ các cơ sở không còn đáp ứng điều kiện hoặc đã dừng hoạt động theo xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.
Danh mục cơ sở phát thải khí nhà kính thuộc diện kiểm kê năm 2026 tiếp tục được phân theo các nhóm ngành gồm: công thương; xây dựng (bao gồm lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải); và nông nghiệp và môi trường. Việc điều chỉnh cơ cấu danh mục cũng nhằm phù hợp với mô hình quản lý nhà nước sau khi sắp xếp, sáp nhập một số bộ, ngành, trong đó có việc hợp nhất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với Bộ Tài nguyên và Môi trường, cũng như Bộ Xây dựng với Bộ Giao thông Vận tải.
Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc gia tăng số lượng cơ sở trong danh mục năm 2026 chủ yếu xuất phát từ quá trình rà soát, cập nhật dữ liệu từ các địa phương sau khi hoàn tất sắp xếp đơn vị hành chính, kết hợp với việc áp dụng các tiêu chí mới theo Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP và Nghị định số 83/2026/NĐ-CP.
Thực tế triển khai cho thấy, cùng với sự hoàn thiện dữ liệu và biến động trong hoạt động sản xuất - tiêu thụ năng lượng của các cơ sở, vẫn còn tình trạng một số đơn vị đủ điều kiện nhưng chưa được đưa vào danh mục ở các kỳ trước. Chính vì vậy, lần cập nhật này nhằm bảo đảm hệ thống kiểm kê khí nhà kính được đầy đủ, chính xác và đồng bộ hơn, đồng thời phục vụ tốt hơn cho công tác quản lý phát thải và phân bổ hạn ngạch theo lộ trình thí điểm.
Trong khâu tổ chức thực hiện, dự thảo Quyết định quy định rõ trách nhiệm của các bộ quản lý ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và các cơ sở thuộc danh mục kiểm kê. Đặc biệt, nhằm tăng cường phân cấp và nâng cao trách nhiệm địa phương, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sẽ có trách nhiệm rà soát, cập nhật thông tin, đề xuất điều chỉnh danh mục và chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu phát thải trên địa bàn quản lý. Các thông tin này sẽ được tổng hợp, gửi về Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng theo quy định.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn tồn tại một số hạn chế, như việc cung cấp và báo cáo số liệu hoạt động tại một số địa phương còn mang tính hình thức, chưa bảo đảm đầy đủ yêu cầu về chất lượng, tính định lượng và tiến độ. Bên cạnh đó, một số cơ sở đã thay đổi thông tin pháp lý, địa điểm, mô hình hoạt động hoặc đã dừng sản xuất; trong khi một số cơ sở mới đáp ứng tiêu chí kiểm kê nhưng chưa được cập nhật vào danh mục.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định việc cập nhật danh mục cơ sở phát thải khí nhà kính năm 2026 là cần thiết, không chỉ nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý theo Luật Bảo vệ môi trường, mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam về ứng phó biến đổi khí hậu.
